Gezi harcaması
................................. Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından düzenlenen İstanbul gezisi harcamalarının belediye bütçesinden karşılanması suretiyle ............................. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu’nun “Diğer hükümler” başlıklı 28 inci maddesinde; “Belediye Kanunu ve diğer ilgili Kanunların bu kanuna aykırı olmayan hükümleri ilgisine göre büyükşehir ve ilçe belediyeleri hakkında da uygulanır” denilerek,
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde de; “Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir; sağlıkla ilgili her türlü tesisi açabilir ve işletebilir; mabetlerin yapımı, bakımı, onarımını yapabilir; kültür ve tabiat varlıkları ile tarihî dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin korunmasını sağlayabilir; bu amaçla bakım ve onarımını yapabilir, korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa edebilir. (Değişik ikinci cümle: 12/11/2012-6360/17 md.) Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir” düzenlemesi yer almıştır.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; .............................Kültür ve Yardımlaşma Vakfı tarafından ................................ Kaymakamlığına gönderilen yazıda, vakıf bünyesinde hikâye okuma yarışması düzenleneceği, yarışması sonrasında ödül olarak İstanbul’a gezi yapılacağı, organizasyon içerisindeki kitap, ulaşım, konaklama ve İstanbul gezi programı giderlerinin vakıf tarafından, yarışmanın ölçme ve değerlendirmesinin ve öğrencilerin ulaşımlarının tertiplerinin ise İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünce karşılanacağı belirtilmiştir.
Kaymakamlığa gönderilen yazıda ulaşım giderlerinin vakfın kendisi tarafından karşılanacağı belirtilmesine rağmen İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün ulaşım konusunda belediyeden yardım talep etmesi üzerine belediye tarafından 2 adet şoförlü araç kiralama hizmeti yapıldığı, söz konusu uygulama ...................................Büyükşehir Belediyesinin görevi olmadığı gibi, 5393 sayılı Kanun’un 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan görevleri arasında da yer almadığı, ayrıca söz konusu yarışmayı düzenleyen vakıf tarafından ulaşım giderlerinin karşılanacağı Milli Eğitim Müdürlüğüne gönderilen yazıda belirtilmiş olmasına yapılan harcama ilişkin giderin mevzuata aykırı olarak belediye bütçesinden karşılandığı anlaşılmıştır.
Sorumluluk yönünden yapılan inceleme;
Yukarıda esası yönünden değerlendirilen hukuki işlem 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71 inci maddesinde düzenlenen kamu zararının unsurları ile fiil ve netice arasındaki illiyet bağı çerçevesinde değerlendirilecektir.
5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde, kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır, şeklinde tanımlanmıştır. Mevzuata aykırı işlem veya eylemlerin neticesinde ortaya çıkan bu zararı; kamu zararının objektif unsuru olarak kavramsallaştırılabiliriz. Kamu görevlilerinin varlığı, mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemlerin varlığı ve kusur derecesinin belirlenmesine ilişkin hususları da kamu zararının sübjektif unsurları kapsamında değerlendirmek gerekmektedir.
Nitekim, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 7 inci maddesinin üçüncü fıkrasında, “Sorumlular; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri ile illiyet bağı kurularak oluşturulan ilamda yer alan kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazmin ile yükümlüdür.” denilerek sorumluların tazmin yükümlülüğü kamu zararı ile mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri arasında illiyet bağının varlığına bağlanmıştır.
Bahse konu mevzuat hükümlerini birlikte değerlendirdiğimizde; hesap yargılamasında kamu zararına birden fazla sorumlunun sebep olduğunun tespiti halinde oluşan bu zarardan söz konusu sorumluların müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmaları gerektiği de açıktır.
Kural olarak bir mali karar, işlem veya eylemin yapılmasında görev alanlardan her birinin işlemi diğer işlemlerin nedeni olduğu takdirde herkes ortaya çıkan zarardan sorumlu tutulacaktır. Bu kapsamda, somut olayda da; 11.06.2019 tarihli ve ............................ sayılı onay belgesinde teklif eden olarak imzası bulunan ve aynı zamanda Gerçekleştirme Görevlisi olan İdari İşler ve Teknik Onarım Şube Müdür Vekili ..................................., onay belgesinde onaylayan olarak imzası bulunan ve aynı zamanda Harcama Yetkilisi olan İşletme ve İştirakler Daire Başkan vekili ................................, (14.06.2019 tarihli ve ............................ sayılı yazı ile .................... Gezisi için taşıt kiralama hususunu onaya arz eden İşletme ve İştirakler Daire Başkan vekili ..................................), uygun görüşle onaya arz eden Genel Sekreter Yardımcısı .............................. ve onaylayan Genel Sekreter .......................... İ................... gezisi için kiralanan 2 aracın giderinin belediye bütçesinden karşılanması konusunda birlikte sorumludurlar.
Nitekim, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde; “Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur” denilmekle birlikte,
“Giderlerin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 ncü maddesinde; “Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır. Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler”
hükümlerine yer verilmiştir.
5018 sayılı Kanun uyarınca, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler. Yapılacak harcama, nitelik itibariyle hukuka aykırı nitelik taşıyorsa, söz konusu işlemleri yapmaktan kaçınmak durumundadırlar.
Bu itibarla, ........................... Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından düzenlenen ............................gezisi harcamalarının belediye bütçesinden karşılanması sonucu oluşan ........................... TL kamu zararının;
Harcama Yetkilisi .................................., Gerçekleştirme Görevlisi A........................... ile Diğer Sorumlular ......................... ve .........................,
Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla,
karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Daire Başkanı ............................. ve Üye ..................................’in karşı oy gerekçesi;
“5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin giderleri” başlıklı 60 ıncı maddesinde; Belediye giderlerinin temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleri, sosyo-kültürel, sanatsal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler olarak belirtilmiştir. Somut olayda da; ........................r Kültür ve Yardımlaşma Vakfı tarafından .....................Kaymakamlığına gönderilen yazıda, vakıf bünyesinde hikâye okuma yarışması düzenleneceği, yarışması sonrasında ödül olarak İstanbul’a gezi yapılacağı belirtildiğinden yapılan harcamamın da sosyo-kültürel harcama kapsamında değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Dolayısıyla kamu zararı oluşmadığına karar verilmesi gerekir”