Personel atama
Büyükşehir Belediyesinde Zabıta Daire Başkanlığı ile Şube Müdürlüğüne atanan .................................’ın gerek Zabıta Daire Başkanlığı gerekse de şube müdürlüğüne yapılan atamasının mevzuata aykırı gerçekleştirilmesi suretiyle .............................. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
Zabıta Daire Başkanlığına Yapılan Atamanın İncelenmesi;
04.07.2009 gün ve 27278 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin, “Zabıta ve itfaiye personeli” başlıklı 21 inci maddesinde; “Zabıta ve itfaiye personelinin görevde yükselme işlemleri, ilgili mevzuat hükümlerine göre yürütülür.”
düzenlemesi yapılmıştır.
11.07.2007 gün ve 26490 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliğinin “Görevde yükselme şartları” başlıklı 17 nci maddesinde;
“(1) Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır.
a) Zabıta şube müdürlüğüne atanabilmek için;
1) Meslekle ilgili yüksek öğrenimi bitirmesi veya en az 4 yıllık yüksek öğrenim mezunu olmak,
2) En az iki yıl zabıta amiri olarak çalışmış olmak,
3) 1-4 dereceli kadrolara atanmak için 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen süre kadar hizmeti bulunmak,
4) Son üç yıllık sicil notu ortalaması en az iyi derecede olmak,
5) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak,
6) Kadro durumu elverişli olmak,
…
şartları aranır.
(2) Belediyeler, atanılacak görevin niteliği itibariyle aranacak hizmet sürelerini, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre değerlendirerek kendi kurumlarında ve diğer kurumlarda geçen hizmet sürelerini dikkate alarak belirlerler. Bu sürelerin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması şarttır. Ancak, yeni kurulan belediyeler ile görevde yükselmeyle ilgili ilanlara başvuru olmaması halinde en az iki yıl çalışmış olmak şartı aranmaz.”
“Yönetmelikte hüküm bulunmayan haller” başlıklı 51 inci maddesinde;
“ (1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde;
“ı) 15/3/1999 tarihli ve 99/12647 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik,
hükümleri uygulanır.”
düzenlemeleri yapılmıştır.
Yukarıda yer alan düzenlemelere göre Zabıta Daire Başkanlığına ilişkin atama Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğe tabi değildir. Zabıta Daire Başkanı, 11.07.2007 gün ve 26490 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliğinin “Görevde yükselme şartları” başlıklı 17 nci maddesine göre de görevde yükselmeye tabi olmadığı için 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68/B maddesine göre atanacaktır. Ancak Belediye Zabıta Yönetmeliğinin 17 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “Belediyeler, atanılacak görevin niteliği itibariyle aranacak hizmet sürelerini, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre değerlendirerek kendi kurumlarında ve diğer kurumlarda geçen hizmet sürelerini dikkate alarak belirlerler. Bu sürelerin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması şarttır. Ancak, yeni kurulan belediyeler ile görevde yükselmeyle ilgili ilanlara başvuru olmaması halinde en az iki yıl çalışmış olmak şartı aranmaz.” yer alan hükme göre Zabıta Daire Başkanlığına atanma anında hizmet süresinin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması gerekir.
Gerek Yönetmeliğin 17 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “ Belediyeler, atanılacak görevin niteliği itibariyle aranacak hizmet sürelerini, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre değerlendirerek kendi kurumlarında ve diğer kurumlarda geçen hizmet sürelerini dikkate alarak belirlerler. Bu sürelerin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması şarttır. Ancak, yeni kurulan belediyeler ile görevde yükselmeyle ilgili ilanlara başvuru olmaması halinde en az iki yıl çalışmış olmak şartı aranmaz.” yer alan hükme ve gerekse Zabıta Yönetmeliğinin iptal talebini görüşen Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun Esas No.2010/2799 ve Karar No.2013/4540 sayılı kararındaki gerekçeye göre, Zabıta Daire Başkanlığına atama tarihinde atanacak kişinin hizmet süresinin “en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olması” gerekmekte olup bu kişi Zabıta Daire Başkanlığına atanmada gerekli en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olma şartını sağlamamaktadır.
.....................................’ın hizmet cetvelinin incelenmesinde, 29.07.2009 tarihinde ............................Üniversitesi ...................... Meslek Yüksekokulu elektrik önlisansı, 27.07.2015 tarihinde ............................ Üniversitesi ................... Meslek Yüksekokulu Radyo ve Televizyon Teknolojisi programını (önlisans) bitirdiği, 08.10.2012 tarihinde açıktan .........................memur kadrosuna atandığı, 01.09.2014 tarihinde naklen .......................... Kaymakamlığı bilgisayar işletmeni kadrosuna, 04.05.2015 tarihinde ............................. Valiliği veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosuna, 06.07.2018 tarihinde ........................ Büyükşehir Belediyesi veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosuna, 27.02.2019 tarihinde ............................ Büyükşehir Belediyesi Zabıta Daire Başkanlığına atandığı anlaşılmaktadır.
Hizmet cetveline göre zabıta teşkilatında çalışmışlığı bulunmayan ...............................’ın ataması Yönetmeliğe uygun yapılmamıştır. Zabıta Daire Başkanlığına atanmak için gerekli “en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olma” şartını taşımayan .............................’ın daire başkanlığı kadrosuna atanmadan önceki kadrosu veri hazırlama ve kontrol işletmeni olduğu için fazla ödemenin hesabında daire başkanı ile veri hazırlama ve kontrol işletmeni arasındaki fark alındığı görülmüştür.
Zabıta Daire Başkanlığına atanmış olma herhangi bir kazanılmış hak teşkil etmemektedir. Zabıta Daire Başkanlığına atanmak için gerekli şartları taşımayan bu kişinin ataması açık hata kapsamındadır. Atama olurunda imzası olan kişiler hatalı atamadan sorumludur.
Şube Müdürlüğüne Yapılan Atamanın İncelenmesi;
04.07.2009 gün ve 27278 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin;
“Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolar” başlıklı 5 inci maddesinde;
“(1) Görevde yükselmeye tabi kadrolar aşağıda belirtilmiştir:
a) Yönetim hizmetleri grubu;
1) Müdür, şube müdürü
2) Koruma ve güvenlik görevlisi amiri,
3) Şef, koruma ve güvenlik şefi, bando şefi.
d) İdari hizmetler grubu;
1) Ayniyat saymanı, muhasebeci, kontrol memuru, eğitmen,
2) Bilgisayar işletmeni, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, veznedar, anbar memuru, ayniyat memuru, belediye trafik memuru, bilet satış memuru, evlendirme memuru, gemi adamı, koruma ve güvenlik görevlisi, gişe memuru, memur, mutemet, sayaç memuru, tahsildar, şoför.
“Görevde yükselme sınavına tabi olarak atanacaklarda aranacak özel şartlar” başlıklı 7 nci maddesinde;
“(1) 5 inci maddenin birinci fıkrasında sayılan unvanlara görevde yükselme suretiyle yapılacak atamalarda aşağıdaki özel şartlar aranır.
a) Müdür ve şube müdürü kadrosuna atanabilmek için;
1) 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen atanma şartlarını taşımak,
2) Fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olmak,
3) Ekli (1) sayılı listede sayılan ve teknik öğrenim gerektiren müdürlüklere atanabilmek için; yükseköğretim kurumlarının, kadronun görev alanı ile ilgili eğitim ve öğretimde bulunan en az dört yıllık bölümlerinden veya bu bölümlere denkliği kabul edilen yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarının ilgili bölümlerinden mezun olmak,
4) Ekli (2) sayılı listede sayılan müdürlükler için son müracaat tarihi itibariyle iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olmak,
e) Şef kadrosuna atanabilmek için;
1) En az iki yıllık yüksekokul mezunu olmak,
2) Son müracaat tarihi itibariyle 5 inci maddenin birinci fıkrasının (d) bendinin (2) numaralı alt bendinde sayılan görevlerde en az iki yıl süreyle çalışmış olmak,
“Hizmet grupları arasında geçişler” başlıklı 20 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde;
“Bu Yönetmelik kapsamı dışında bulunan daha üst görevlerde, en az altı ay süreyle çalışmış olanlar, aranan şartları taşımaları kaydıyla, bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde yer alan “yönetim”, (Değişik ibare:RG-7/5/2014-28993) “araştırma, planlama ve savunma hizmetleri” (Mülga ibare:RG-7/5/2014-28993) (…) hizmetleri gruplarında gösterilen kadrolara sınavsız atanabilir. Bu Yönetmelik kapsamındaki diğer kadrolara sınavsız atanmak için altı ay çalışmış olmak şartı aranmaz.”
düzenlemeleri yapılmıştır.
..................................’ın hizmet cetvelinin incelenmesinde, 29.07.2009 tarihinde ..........................Üniversitesi ..........................Meslek Yüksekokulu elektrik önlisansı, 27.07.2015 tarihinde ...................... Üniversitesi ......................... Meslek Yüksekokulu Radyo ve Televizyon Teknolojisi programını (önlisans) bitirdiği, 08.10.2012 tarihinde açıktan ....................... memur kadrosuna atandığı, 01.09.2014 tarihinde naklen ................... Kaymakamlığı bilgisayar işletmeni kadrosuna, 04.05.2015 tarihinde Kayseri Valiliği veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosuna, 06.07.2018 tarihinde .......................... Büyükşehir Belediyesi veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosuna, 27.02.2019 tarihinde ............................... Büyükşehir Belediyesi Zabıta Daire Başkanlığına, 13.03.2019 tarihinde ................................Büyükşehir Belediyesinde şube müdürlüğüne atandığı anlaşılmaktadır.
Maddede sınavsız hangi kadrolara hangi şartlarda atama yapılacağı açıkça belirtilmiştir. Görüleceği üzere “Bu Yönetmelik kapsamı dışında bulunan daha üst görevlerde, en az altı ay süreyle çalışmış olanlar, aranan şartları taşımaları kaydıyla, bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde yer alan “yönetim”, “araştırma–planlama” ve “hukuk” hizmetleri gruplarında gösterilen kadrolara sınavsız atanabilir. Bu Yönetmelik kapsamındaki diğer kadrolara sınavsız atanmak için altı ay çalışmış olmak şartı aranmaz.” şeklindeki düzenleme gerekli şartları taşıyanların sınavsız atanması için yapılmıştır.
.............................. Daire Başkanlığında 14 gün görev yaptığından dolayı yönetmeliğin 20/c maddesinde istenen “Bu Yönetmelik kapsamı dışında bulunan daha üst görevlerde en az altı ay süreyle çalışmış olma” ile “ …, aranan şartları taşımaları kaydıyla,..” şartını taşımamaktadır.
Atamanın yapıldığı tarihte Yönetmeliğin görevde yükselme sınavına tabi olarak atanacaklarda aranacak özel şartlar başlıklı 7 nci maddesine göre bir kişinin şube müdürü olarak atanabilmesi için, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen atanma şartlarını taşıması, fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olması ve iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olması ve sınavda başarılı olması gerekir. Kişi istenen üç şartı taşıyıp en az 6 ay Daire Başkanlığı görevini yaptığı takdirde müdürlüğe sınavsız atanabilir. Daire Başkanlığından müdürlüğe atanmada 20/c ile 7 nci madde hükmü birlikte dikkate alınmalıdır. ................................. atanma şartlarından en az dört yıllık yüksekokul mezunu olma ve üst görevlerde en az altı ay süreyle çalışmış olma ile iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olma şartını taşımamaktadır. Atanma şartlarını taşımadığından dolayı yapılan bu atama açık hata olup idari yargı kararlarına göre her zaman geri alınabilir.
Şube müdürlüğüne atanmak için gerekli şartları taşımayan .................................’ın atanmadan önceki kadrosu veri hazırlama ve kontrol işletmeni olduğu için bu kadroya atanması gerekir. Fazla ödemenin hesabında şube müdürü ile veri hazırlama ve kontrol işletmeni arasındaki fark alındığı anlaşılmıştır.
Sorumluluk yönünden yapılan inceleme;
Yukarıda esası yönünden değerlendirilen hukuki işlem 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71 inci maddesinde düzenlenen kamu zararının unsurları ile fiil ve netice arasındaki illiyet bağı çerçevesinde değerlendirilecektir.
5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde, kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır, şeklinde tanımlanmıştır. Mevzuata aykırı işlem veya eylemlerin neticesinde ortaya çıkan bu zararı; kamu zararının objektif unsuru olarak kavramsallaştırılabiliriz. Kamu görevlilerinin varlığı, mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemlerin varlığı ve kusur derecesinin belirlenmesine ilişkin hususları da kamu zararının sübjektif unsurları kapsamında değerlendirmek gerekmektedir.
Nitekim, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 7 inci maddesinin üçüncü fıkrasında, “Sorumlular; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri ile illiyet bağı kurularak oluşturulan ilamda yer alan kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazmin ile yükümlüdür.” denilerek sorumluların tazmin yükümlülüğü kamu zararı ile mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri arasında illiyet bağının varlığına bağlanmıştır.
Bahse konu mevzuat hükümlerini birlikte değerlendirdiğimizde; hesap yargılamasında kamu zararına birden fazla sorumlunun sebep olduğunun tespiti halinde oluşan bu zarardan söz konusu sorumluların müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmaları gerektiği de açıktır.
Kural olarak bir mali karar, işlem veya eylemin yapılmasında görev alanlardan her birinin işlemi diğer işlemlerin nedeni olduğu takdirde herkes ortaya çıkan zarardan sorumlu tutulacaktır. Bu kapsamda, somut olayda atama işleminin gerçekleştirilmesi sürecince yer alan; yönetmeliğe göre şube müdürlüğü kadrosuna atanmak için gerekli şartı sağlamadığı halde şube müdürlüğü kadrosuna 13.03.2019 gün ve ............................. sayılı onay ile ataması yapılan ............................’ın atamasını arz eden İnsan Kaynakları ve Eğitim Daire Başkanı .................................. ile olur veren Genel Sekreter ............................... ile Zabıta Daire Başkanı kadrosuna atanmak için gerekli şartı sağlamadığı halde Zabıta Daire Başkanı kadrosuna 27.02.2019 gün ve ........................... sayılı onay ile ataması yapılan ............................’ın atamasını arz eden İnsan Kaynakları ve Eğitim Daire Başkanı ........................... ile olur veren Genel Sekreter .................................. hatalı atamadan dolayı Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlileri ile birlikte sorumludur.
Nitekim, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde; “Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur” denilmekle birlikte,
“Giderlerin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 ncü maddesinde; “Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır. Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler”
hükümlerine yer verilmiştir.
5018 sayılı Kanun uyarınca, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler. Yapılacak harcama, nitelik itibariyle hukuka aykırı nitelik taşıyorsa, söz konusu işlemleri yapmaktan kaçınmak durumundadırlar.
Diğer taraftan mevcut Belediye Başkanına sorumluluk atfedilip sorgu tebliğ edilmiş ise de; kamu zararına neden olan süreçte bulunmadığı anlaşılan Belediye Başkanı .....................................’a sorumluluk atfetmek 6085 sayılı Kanunun 7 inci ve 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi kapsamında mümkün değildir.
Bu itibarla, Büyükşehir Belediyesinde Zabıta Daire Başkanlığı ile Şube Müdürlüğüne atanan ....................................’ın gerek Zabıta Daire Başkanlığı gerekse de şube müdürlüğüne yapılan atamasının mevzuata aykırı gerçekleştirilmesi sonucu oluşan ....................................... TL kamu zararının;
..............................TL’sinin Harcama Yetkilisi .........................., Gerçekleştirme Görevlisi ............................, atamasını arz eden ................................ ile olur veren .......................’a,
...........................TL’sinin Harcama Yetkilisi ............................, Gerçekleştirme Görevlisi .........................., atamasını arz eden ............................. ile olur veren .........................’a,
............................TL’sinin Harcama Yetkilisi ............................., Gerçekleştirme Görevlisi ........................, atamasını arz eden ....................... ile olur veren .....................’a,
.........................TL’sinin Harcama Yetkilisi ............................, Gerçekleştirme Görevlisi ............................, atamasını arz eden .........................ile olur veren ...............................’a,
Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle,
karar verildi.