Personel atama
Büyükşehir Belediyesinde şube müdürlüğüne atanan ...............................’ın atamasının mevzuata aykırı yapılması suretiyle ............................ TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
04.07.2009 gün ve 27278 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin “Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolar” başlıklı 5 inci maddesinde;
“(1) Görevde yükselmeye tabi kadrolar aşağıda belirtilmiştir:
a) Yönetim hizmetleri grubu;
1) Müdür, şube müdürü
2) Koruma ve güvenlik görevlisi amiri,
3) Şef, koruma ve güvenlik şefi, bando şefi.
d) İdari hizmetler grubu;
1) Ayniyat saymanı, muhasebeci, kontrol memuru, eğitmen,
2) Bilgisayar işletmeni, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, veznedar, anbar memuru, ayniyat memuru, belediye trafik memuru, bilet satış memuru, evlendirme memuru, gemi adamı, koruma ve güvenlik görevlisi, gişe memuru, memur, mutemet, sayaç memuru, tahsildar, şoför.
“Görevde yükselme sınavına tabi olarak atanacaklarda aranacak özel şartlar” başlıklı 7 nci maddesinde;
“(1) 5 inci maddenin birinci fıkrasında sayılan unvanlara görevde yükselme suretiyle yapılacak atamalarda aşağıdaki özel şartlar aranır.
a) Müdür ve şube müdürü kadrosuna atanabilmek için;
1) 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen atanma şartlarını taşımak,
2) Fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olmak,
3) Ekli (1) sayılı listede sayılan ve teknik öğrenim gerektiren müdürlüklere atanabilmek için; yükseköğretim kurumlarının, kadronun görev alanı ile ilgili eğitim ve öğretimde bulunan en az dört yıllık bölümlerinden veya bu bölümlere denkliği kabul edilen yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarının ilgili bölümlerinden mezun olmak,
4) (07.05.2014 tarihli R:G. ile değişik) Ekli (2) sayılı listede sayılan müdürlükler için son müracaat tarihi itibariyle iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olmak,
e) Şef kadrosuna atanabilmek için;
1) En az iki yıllık yüksekokul mezunu olmak,
2) Son müracaat tarihi itibariyle 5 inci maddenin birinci fıkrasının (d) bendinin (2) numaralı alt bendinde sayılan görevlerde en az iki yıl süreyle çalışmış olmak,
“Hizmet grupları arasında geçişler” başlıklı 20 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde;
“Bu Yönetmelik kapsamı dışında bulunan daha üst görevlerde, en az altı ay süreyle çalışmış olanlar, aranan şartları taşımaları kaydıyla, bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde yer alan “yönetim”, (Değişik ibare:RG-7/5/2014-28993) “araştırma, planlama ve savunma hizmetleri” (Mülga ibare:RG-7/5/2014-28993) (…) hizmetleri gruplarında gösterilen kadrolara sınavsız atanabilir. Bu Yönetmelik kapsamındaki diğer kadrolara sınavsız atanmak için altı ay çalışmış olmak şartı aranmaz.”
düzenlemeleri yapılmıştır.
Yukarıda sıralanan maddeler mucibince, sınavsız hangi kadrolara hangi şartlarda atama yapılacağı açıkça belirlenmiştir. Görüleceği üzere “Bu Yönetmelik kapsamı dışında bulunan daha üst görevlerde, en az altı ay süreyle çalışmış olanlar, aranan şartları taşımaları kaydıyla, bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde yer alan “yönetim”, “araştırma–planlama” ve “hukuk” hizmetleri gruplarında gösterilen kadrolara sınavsız atanabilir. Bu Yönetmelik kapsamındaki diğer kadrolara sınavsız atanmak için altı ay çalışmış olmak şartı aranmaz.” şeklindeki düzenleme gerekli şartları taşıyanların sınavsız atanması için yapılmıştır.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; ................................’ın hizmet cetvelinden, 30.06.1994 tarihinde ......................... Üniversitesi İşletme Fakültesi dört yıl süreli İşletme Bölümünü bitirdiği,15.12.1996 tarihinde .................................Büyükşehir Belediyesine açıktan itfaiye şoförü olarak atandığı, 16.01.1998 tarihinde memur kadrosuna, 15.11.2006 tarihinde ........................ Özel İdare müdür vekilliğine, 04.08.2009 tarihinde ............................. Belediye Başkan yardımcılığına, 26.05.2014 tarihinde ........................... Büyükşehir Belediyesinde şube müdürlüğüne atandığı anlaşılmaktadır.
.................................... başkan yardımcılığında 6 aydan fazla çalışmış olduğundan yönetmeliğin 20/c maddesinde istenen 6 aydan fazla çalışma şartını yerine getirmesine karşın, aynı madde de istenen “ …, aranan şartları taşımaları kaydıyla,..” şartını taşımamaktadır.
Atamanın yapıldığı tarihte Yönetmeliğin görevde yükselme sınavına tabi olarak atanacaklarda aranacak özel şartlar başlıklı 7 inci maddesine göre bir kişinin şube müdürü olarak atanabilmesi için, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen atanma şartlarını taşıması, fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olması ve iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olması ve sınavda başarılı olması gerekir. Kişi istenen üç şartı taşıyıp en az 6 ay belediye başkan yardımcılığı görevini yaptığı takdirde müdürlüğe sınavsız atanabilir. Başkan yardımcılığından müdürlüğe atanmada anılan yönetmeliğin 20/c ile 7 nci madde hükmü birlikte dikkate alınmalıdır. ............................................... atanma şartlarından iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olma şartını taşımamaktadır. Atanma şartlarını taşımadığından dolayı yapılan bu atama açık hata olup idari yargı kararlarına göre her zaman geri alınabilir.
Bu kapsamda, şube müdürlüğüne atanmak için gerekli şartları taşımayan ............................’ın atama işleminin mevzuata uygun olmadığı anlaşılmakla birlikte, anılan yönetmeliğe göre de; şeflik için gerekli olan en az iki yıllık yüksekokul mezunu olmak ile 5 inci maddenin birinci fıkrasının (d) bendinin (2) numaralı alt bendinde sayılan görevlerde en az iki yıl süreyle çalışmış olma (Bilgisayar işletmeni, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, veznedar, anbar memuru, ayniyat memuru, belediye trafik memuru, bilet satış memuru, evlendirme memuru, gemi adamı, koruma ve güvenlik görevlisi, gişe memuru, memur, mutemet, sayaç memuru, tahsildar, şoför.) şartlarını sağladığı değerlendirilerek fazla ödeminin hesabında şef kadrosu ile şube müdürü arasındaki farkın alınması gerekmektedir. Nitekim, yargı raporunda da hesaplamanın bu şekilde yapıldığı anlaşılmıştır.
Sorumlular ve ahiz ................................. savunmalarında; ilgili kişinin 6 ay süreden fazla Belediye Başkan Yardımcılığı görevinde bulunduğunu ve 4 yıllık yüksekokul mezunu olması nedeniyle alt görevler arasında bulunan şube müdürlüğü kadrosuna yapılan atamanın uygun olduğunu, yönetmeliğin 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendinden bahsedilerek, Belediye Başkan Yardımcılığından şube müdürlüğüne yapılan atamanın görevde yükselme niteliğinde olmadığını, Devlet Personel Başkanlığının 10.10.2005 tarih ve B.02. l .DPB.0.11.08/17358 sayılı görüş yazısında da belirtildiği üzere, “Bu çerçevede, aksine bir düzenleme bulunmaması ve belediye başkan yardımcılığı kadrosuna asaleten atanan personelin, bu kadrodan müdür kadrosuna atanmasının görevde yükselme mahiyetinde bir atama olarak kabul edilmemesi sebebiyle, mevzuatta belirtilen diğer şartlara uyulması kaydıyla, görevde yükselme sınavına katılmadan müdür kadrosuna atanmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı mütalaa edilmektedir." görüşüne göre durumun görevde yükselme olmadığını, aksine Büyükşehir Belediyesinde denk kadro olmaması münasebetiyle bir alt kadroya atama olduğunu ifade etmişler ise de;
Yönetmeliğin 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendindeki, " Bu Yönetmelik kapsamı dışında bulunan daha üst görevlerde, en az altı ay süreyle çalışmış olanlar, aranan şartları taşımaları kaydıyla, bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde yer alan “yönetim”, (Değişik ibare:RG-7/5/2014-28993) “araştırma, planlama ve savunma hizmetleri” (Mülga ibare:RG-7/5/2014-28993) (…) hizmetleri gruplarında gösterilen kadrolara sınavsız atanabilir. Bu Yönetmelik kapsamındaki diğer kadrolara sınavsız atanmak için altı ay çalışmış olmak şartı aranmaz. " hüküm ilk kez 04.07.2009 tarihinde getirilmiştir. Devlet Personel Başkanlığının “görevde yükselme sınavına katılmadan müdür kadrosuna atanmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı”… şeklindeki mütalaası 2005 tarihli olup, uyuşmazlık konusu idari işlemin tesis edildiğinde uyulması gereken yönetmelik hükmü ise 04.07.2009 tarihlidir. Dolayısıyla 2005 yılı için o günkü mevzuatta böyle bir düzenleme olmadığı için verilen görüşte bir aykırılık olmamakla birlikte 2014 yılında yapılan bir atamada da meri mevzuat hükmüne göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir. Kaldı ki Devlet Personel Başkanlığının görüş yazısında “…, mevzuatta belirtilen diğer şartlara uyulması kaydıyla,..." ifadesinden de diğer şartların taşınması gerektiği özellikle vurgulanmıştır.
Sorumluluk yönünden yapılan inceleme;
Yukarıda esası yönünden değerlendirilen hukuki işlem 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71 inci maddesinde düzenlenen kamu zararının unsurları ile fiil ve netice arasındaki illiyet bağı çerçevesinde değerlendirilecektir.
5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde, kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır, şeklinde tanımlanmıştır. Mevzuata aykırı işlem veya eylemlerin neticesinde ortaya çıkan bu zararı; kamu zararının objektif unsuru olarak kavramsallaştırılabiliriz. Kamu görevlilerinin varlığı, mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemlerin varlığı ve kusur derecesinin belirlenmesine ilişkin hususları da kamu zararının sübjektif unsurları kapsamında değerlendirmek gerekmektedir.
Nitekim, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 7 inci maddesinin üçüncü fıkrasında, “Sorumlular; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri ile illiyet bağı kurularak oluşturulan ilamda yer alan kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazmin ile yükümlüdür.” denilerek sorumluların tazmin yükümlülüğü kamu zararı ile mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri arasında illiyet bağının varlığına bağlanmıştır.
Bahse konu mevzuat hükümlerini birlikte değerlendirdiğimizde; hesap yargılamasında kamu zararına birden fazla sorumlunun sebep olduğunun tespiti halinde oluşan bu zarardan söz konusu sorumluların müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmaları gerektiği de açıktır.
Kural olarak bir mali karar, işlem veya eylemin yapılmasında görev alanlardan her birinin işlemi diğer işlemlerin nedeni olduğu takdirde herkes ortaya çıkan zarardan sorumlu tutulacaktır. Bu kapsamda, somut olayda atama işleminin gerçekleştirilmesi sürecince yer alan; şube müdürlüğü kadrosuna atanmak için gerekli şartı sağlamadığı halde şube müdürlüğü kadrosuna 21.05.2014 gün ve ..................................... sayılı onay ile ataması yapılan ...............................’ın atamasını arz eden İnsan Kaynakları ve Eğitim Daire Başkanı ............................. ile uygun görüşle arz eden Genel Sekreter Yardımcısı ............................ ve olur veren Genel Sekreter ........................... hatalı atamadan dolayı Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlileri ile birlikte sorumludur.
Nitekim, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde; “Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur” denilmekle birlikte,
“Giderlerin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 ncü maddesinde; “Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır. Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler”
hükümlerine yer verilmiştir.
5018 sayılı Kanun uyarınca, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler. Yapılacak harcama, nitelik itibariyle hukuka aykırı nitelik taşıyorsa, söz konusu işlemleri yapmaktan kaçınmak durumundadırlar.
Diğer taraftan mevcut Belediye Başkanına sorumluluk atfedilip sorgu tebliğ edilmiş ise de; kamu zararına neden olan süreçte bulunmadığı anlaşılan Belediye Başkanı .............................’a sorumluluk atfetmek 6085 sayılı Kanunun 7 inci ve 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi kapsamında mümkün değildir.
Neticeten, Başkan yardımcılığından müdürlüğe atanmada anılan yönetmeliğin 20/c ile 7 nci madde hükmü birlikte dikkate alınmalıdır. .............................. atanma şartlarından iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olma şartını taşımadığından idarece tesis edilen işlemde mevzuata uyarlığın bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla,
Kamu zararına neden olan süreçte bulunmadığı anlaşılan Belediye Başkanı .............................’ın sorumlu olmadığına oybirliğiyle,
Büyükşehir Belediyesinde şube müdürlüğüne atanan ...........................’ın atamasının mevzuata aykırı yapılması sonucu oluşan .......................... TL kamu zararının;
.......................... TL’sinin Harcama Yetkilisi ......................., Gerçekleştirme Görevlisi ........................ atamasını arz eden ........................., uygun görüşle arz eden ..................... ve olur veren ......................’a,
.......................... TL’sinin Harcama Yetkilisi ........................, Gerçekleştirme Görevlisi ....................., atamasını arz eden ......................, uygun görüşle arz eden ....................... ve olur veren ......................’a,
.......................TL’sinin Harcama Yetkilisi ....................., Gerçekleştirme Görevlisi .........................., atamasını arz eden .............................., uygun görüşle arz eden ...................... ve olur veren ...............................’a,
Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla,
karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Üye ...............................’in karşı oy gerekçesi;
“Tazmin hükmüne katılınmakla birlikte, atama işleminin usulüne uygun olup olmadığını bilmesi gereken kişiler, düzenledikleri ödeme emirleriyle ödeme işlemini gerçekleştiren gerçekleştirme görevlileri ve harcama yetkilileridir. Bu kişiler ödeme işlemini gerçekleştirirken, ödemenin mevzuata uygunluğunu gözetmek ve aksi durumda gerekli düzeltme işlemini yapmakla yükümlüdür. Söz konusu kişiler ödeme işlemlerini gerçekleştirirken gerekli uyarıları yapmadıklarından tek başlarına sorumludurlar. Anayasamıza göre alt konumda olan görevliler ancak yazılı olarak kanunsuz emirleri yerine getirmeye zorlanmaları durumunda sorumlu tutulamazlar. Açıklanan nedenlerle ödeme emirlerinde imzaları bulunan gerçekleştirme görevlileri ile harcama yetkililerinin yapılan mevzuata aykırı ödemeden sorumlu oldukları değerlendirilmektedir.”
Üye .....................................’ın karşı oy gerekçesi;
“Tazmin hükmüne katılınmakla birlikte atama işleminin 2014 yılında yapıldığı dikkate alındığında bu atamadan bilgisi olmayan harcama yetkilisi ile gerçekleştirme görevlilerinin sorumlu olduğunu kabul etmek mümkün değildir. Bu nedenle 2019 yılında yapılan ödemelerden anılan kişilerin sorumluluklarının bulunmadığı değerlendirilmektedir.”