Katı atık bertaraf bedeli
……… Belediyesi tarafından katı atık bertaraf bedelinin hatalı hesaplanmasından dolayı …………TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;
2872 sayılı Çevre Kanununun 11 inci maddesinde; “Büyükşehir belediyeleri ve belediyeler evsel katı atık bertaraf tesislerini kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmekle yükümlüdürler. Bu hizmetten yararlanan ve/veya yararlanacaklar, sorumlu yönetimlerin yapacağı yatırım, işletme, bakım, onarım ve ıslah harcamalarına katılmakla yükümlüdür.” Denilmektedir.
27.10.2010 tarih ve 27742 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik”in 8 incimaddesi 1 inci fıkrasında;
“Evsel Katı Atık İdareleri; a) Evsel katı atık hizmetini vermek veya verdirmekle, b) Evsel katı atık hizmetlerine ilişkin tarifeleri belirlemekle, c) Evsel katı atık ücretini toplamakla, yükümlüdürler.” hükmü,
Aynı Yönetmeliğin 9 uncu maddesi 1 inci fıkrası;
“Aboneler ve atık üreticileri; a) İlgili kurumlarca bu Yönetmelikteki esaslara uygun olarak belirlenen tarifelere göre faturalanan atıksu ve evsel katı atık ücretlerini ödemekle, yükümlüdürler.” hükümleri doğrultusunda idareler katı atık hizmetlerine ilişkin tarifeler belirlenmekle ve aboneler ile atık üreticileri de bu ücretleri ödemekle yükümlü kılınmıştır.
Yine aynı Yönetmeliğin 13, 15, 18, 20, 21 ve 22. maddeleri gereğince Belediyelerce yürütülmekte olan evsel katı atık bertaraf hizmetlerine ait “Toplam Sistem Maliyeti” ve “Tam Maliyet” hesapları sonucunda konutlardan ve işyerlerinden alınacak “Evsel Katı Atık Bertaraf Ücretleri” tarifeleri belediye meclisleri tarafından belirlenmektedir.
Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Evsel Katı Atık Tarifelerinin Belirlenmesine Yönelik Kılavuzunun “Tarife hesaplama ilkeleri” başlıklı 1 inci maddesinde;
“Yönetmelik, evsel katı atık idarelerinin tarifeleri saptarken tam maliyet ve kirleten öder ilkelerini kullanmalarını zorunlu kılmaktadır. Bu kılavuzda tarife terimi bir evsel katı atık idaresinin, evsel katı atık ile ilgili verdiği tüm hizmetler karşılığında ortaya çıkan toplam sistem maliyetinin bu hizmetlerden yararlanan atık üreticilerine yansıtılmasına yönelik yöntemi ve bu yöntemle hesaplanmış ücretler listesini ifade etmektedir. Maliyet artı yönteminde, sağlanan hizmete ait tüm maliyetlerin belirlenmesi tarife hesaplamasının temelini oluşturmaktadır. Bu yöntemde, öncelikle, sistemin mevcut ihtiyaçları kapsamında oluşan maliyetler hesaplanır. Daha sonra hizmetlerin uzun vadede sürdürülebilirliğini sağlamak için gerekli öz kaynak getirisi maliyetler toplamına eklenir. Bir başka deyişle; Toplam Sistem Maliyeti = Evsel Katı Atık Hizmetleri Maliyeti + Özkaynak Getirisi olarak tanımlanabilir” denilmiştir.
Sorumlular tarafından yapılan savunmalarda; ilgili mevzuat gereği; söz konusu hizmetler için oluşan giderlerin tam maliyet esasına göre sabit tarife olarak belirlendiği, bu maliyetlerden ÇTV gelirleri düşüldüğü ve ……. Genel Müdürlüğünün hane bazında tespit ettiği abone sayıları dikkate alınarak “Evsel Katı Atık Transfer ve Bertaraf Tarifeleri” hazırlandığı, …….. Belediyesi tarafından toplam sistem maliyetinin tarifelere yansıtılmasında; evsel katı atık hizmetleri ile ilişkili maliyet kalemlerinin hesaplamalara dahil edilmesi ve kirleten öder prensibi dikkate alınarak evsel katı atık mükelleflerine yansıtılmasının esas alındığı, evsel katı atık transfer ve bertaraf tarifelerinin belirlenmesinde esas olan hizmetler için oluşan giderlerin, tam maliyet esasına göre belirlendiği, Belediyenin görev ve sorumluluğunda bulunan evsel katı atık transfer ve bertaraf maliyeti hesaplamalarında; evsel katı atık hizmetleri ile ilişkili olarak, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan “Evsel Katı Atık Tarifelerinin Belirlenmesine Yönelik Kılavuz” da da belirtildiği üzere, personel maliyetleri, malzeme alımları, hizmet alımları ( düzenli depolama alanlarının işletilmesi, evsel katı atıkların taşınması vb.), amortisman maliyetleri ( transfer istasyonlarının kurulumu, semitrey, jeneratör, konteyner alımı vb.) ve diğer maliyetler (hizmet binası ve makine, techizat bakım-onarımı vb.) başlıklı harcama kalemlerinin esas alındığı, sorguda bahsi geçen “………… hizmet alımı işi”nin …… yılı evsel katı atık transfer ve bertaraf tarife hesaplamalarında maliyet kalemi olarak dikkate alınmadığı, , kirleten öder prensibine dayalı ve evsel katı atık üreticisine yansıtılması gereken transfer ve bertaraf maliyet kalemlerine girmeyen söz konusu işe ait maliyetlerin, kanuni gerekçe nedeni ile hesaplamalara dahil edilmediği, hem evsel katı atık hizmetleri ile ilintili olmaması nedeniyle hem de dar gelirli olan konutlar, ticarethaneler, kamu kurumları ve diğer atık üreticilerine yansıtılmasının hakkaniyetli olmayacağı nedeniyle söz konusu işlerde kullanılan araç kiralaması ve işçi ücretlerine ait yüklenici ödemelerinin toplam sistem maliyetine dahil edilmediği, ayrıca Yönetmelik gereği, evsel katı atık idarelerine en son ……. tarihine kadar uyum süre hakkı tanındığı belirtilmiştir.
Her ne kadar Denetçi sorgusunda, “Söz konusu mevzuat hükümleri ve tarifeye ilişkin kılavuz dikkate alındığında belediye tarafından evsel atıkların toplanması ve bertarafına ilişkin yapılan tüm harcamaların tarife hesaplanırken dikkate alınması gerekir. Ancak uygulamada idare tarafından aşağıda hesabı gösterildiği üzere çevre temizliğine ilişkin olarak gerçekleştirilen ana arterlerin temizlenmesi ve temizlik işlerinde kullanılmak üzere araç kiralanması ihalelerine ait ödemelerin bu hesaba dahil edilmediği görülmüştür.” denilse de sorumlular tarafından yapılan savunmalar yeterli görüldüğünden söz konusu hususla ilgili olarak denecek kalmamıştır.
Bu itibarla; …….. Belediyesi tarafından katı atık bertaraf bedelinin hatalı hesaplanması konusunda mevzuata uygun olduğu anlaşılan ……….TL ile ilgili olarak ilişilecek bir husus bulunmadığına;
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.