Mükerrer ödeme
A) ….İl Sınırları İçerisinde Bulunan ….. Yapım İşinde; aynı imalatın birden çok iş kalemi içinde mükerrer ödenmesi sonucunda yükleniciye fazla ödeme yapılması sonucunda …. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;
İlgili Yapım İşinin Birim Fiyat Tariflerinde;
Poz BFİ.146 Bitkisel Toprağın Temini ve Serilmesi İşin Tarifi; Fidanlık, park ve ağaçlandırma sahalarında nebatların gelişmeleri için lüzumlu bitkisel toprağın orman, fundalık vs gibi yerlerden kazılması, taşıtlara yüklenmesi, taşınması, boşaltılması, figüresi, sahaya serilmesi, yabancı maddelerden ayıklanması, tohum yetiştirilmeye uygun hale getirilmesi için gerekli her türlü işçilik, malzeme ve zayiatı makine alet ve edevat giderleri ile her nevi yükleme taşıma boşaltma, müteahhit karı ve genel giderler dahil bitkisel toprağın temini ve serilmesinin 1 m3 fiyatıdır.
Poz BFİ.148 Çim ve Çiçeklik Sahanın Tazmini İşin Tarif; Toprağın bellenmesi, kaba tezeklerin ufalanması, tırmıkla ince tesviyenin yapılması, çim tohumunun elle ekilmesi veya çiçek fidelerinin dikilmesi, ahır gübrelerinin elenmesi, sahaya serilmesi bastırılması ve bir defa hortumla sulanması için gerekli her türlü işçilik malzeme ve zayiatı makine alet ve edevat giderleri ile her nevi yükleme taşıma boşaltma, müteahhit karı ve genel giderler dahil, çim tohumu ve çiçek fidesi bedeli ve su temini hariç çim ve çiçeklik sahaların tazminin 1 dekar fiyatıdır.
Poz BFİ.147 Çim Saha Tazmininde Toprağın El ile Tırmıklanması İşin Tarifi; İşlenmiş gübre karıştırılmış ve kaba tesviyesi yapılmış toprağın el ile tırmıklanması için gerekli her türlü işçilik malzeme ve zayiatı makine alet ve edevat giderleri ile her nevi yükleme taşıma boşaltma, müteahhit karı ve genel giderler dahil çim saha tazmininde toprağın el ile tırmıklanması 1 dekar fiyatıdır.
Sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda; birim fiyat tariflerinin birbirini içerecek şekilde olmadığı, mükerrer imalattan söz edebilmek için hem iş kalemlerinin fiziki alan ve miktarlar itibariyle örtüşmesi, başka bir ifadeyle aynı kaynaktan doğması, hem de bir iş kalemine ilişkin ameliyenin diğer bir iş kaleminin birim fiyat tarifinin içine dahil olması gerektiği belirtilmiş, imalatların fiziki alan olarak farklı olduğu metraj cetvelleriyle örneklendirilmiş ve işin yapımı silsilesinde BFİ.148 pozundan sonra BFİ.147 Poz No’lu imalatın yapımı söz konusu olmadığı, sorguda bir maddi hata olduğu belirtilmiştir. Ayrıca pozların birim fiyat tariflerinde “tohum yetiştirmeye uygun hale getirilmesi için gerekli her türlü işçilik” ifadesi bulunmakta ise de, bu genel ifadenin “toprağın el ile tırmıklanması” gibi özel bir işlemi kapsamadığı, şayet kapsamış olsaydı ayrı ve özel iş kalemi olarak tanım ve tarifi bulunan “toprağın el ile tırmıklanması” işinin de birim fiyata dahil olduğunun açıkça belirtileceği ifade edilmiştir.
İhale konusu pozların birim fiyat tarifleri ve sorumlular tarafından yapılan savunmalar incelendiğinde, savunmalar yerinde görülmüştür. Zira tırmık imalatı bu işin içinde ve yapılması zorunlu bir imalattır. Söz konusu işlem, fiilen yapıldığı ve ilgili mevzuatında belirtildiği için yasal düzenlemelere uygundur.
Bu itibarla; ….İl Sınırları İçerisinde Bulunan …. Yapım İşinde; aynı imalatın birden çok iş kalemi içinde mükerrer ödenmesi sonucunda yükleniciye fazla ödeme yapılması konusunda kamu zararı oluşmayan ….. TL ile ilgili olarak ilişilecek bir husus bulunmadığına;
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.
B) …. İl Sınırları İçerisinde Bulunan …..Yapım İşi ile …. yılında ihale edilen …. ihale kayıt numaralı ….İl Sınırları İçerisinde Bulunan …. Yapım işinde konusu ve yüklenicisi aynı olan bu iki ihalede idare tarafından yükleniciye düşük bedelli imalat kalemlerinin ya hiç yaptırılmadığı ya da çok az miktarda yaptırıldığı, buna karşın teklif birim fiyatı yaklaşık maliyete esas birim fiyatların üstünde olan imalatlara ilişkin miktarların sözleşmede öngörülenden daha fazla yapılması ile tasfiye edilen işe ait bakanlık görüşünün olumsuz olmasına rağmen kararnameye göre tasfiye kriterlerinin gerçekleştirilmesi sonucunda İdarenin zarar uğratıldığı hususu ile ilgili olarak;
….yılında ihale edilen …. ihale kayıt numaralı ….. İl Sınırları İçerisinde Bulunan ….. Yapım işi …..Tic.A.Ş- …. A.Ş Adi Ortaklığı uhdesinde kalmıştır. …. TL sözleşme bedeli olan … tarihinde bitecek olan ilgili yapım işinde %.... iş artışı yapılmış ve yapım işi bitirilmiştir.
…. yılında ihale edilen …. ihale kayıt numaralı …. İl Sınırları İçerisinde Bulunan …. Yapım işi ….Tic.A.Ş- …. A.Ş Adi Ortaklığı uhdesinde kalmıştır. ….. TL sözleşme bedeli olan …. tarihinde bitecek olan ilgili yapım işinde işin süresinde yerine getirilmediği onaylı iş programının gerisinde kalındığı ve iş programına uyulması sebebiyle …. tarihinde idare tarafından uyarı yazısı yazılmış, sözleşmede fiyat farkı olmasına rağmen yüklenicinin sözleşme birim fiyatlarındaki balans bozukluğu ve imalat giderlerinin beklenmeyen artış sebebiyle maddi mağduriyetinin olduğu öne sürülerek işin %...’sinin tamamlanabildiği gerekçesiyle yüklenici tarafından tasfiye talebi idareye sunulmuş ve işin süresinde tamamlanmasının imkansız olduğu öne sürülerek Hazine ve Maliye Bakanlığına sözleşme feshi konusunda idare tarafından görüş sorulmuştur. Bakanlık tarafından olumsuz görüş verilmiş, ancak işin %...’üne kadar imalat ancak yerine getirildiği, kamu hizmetlerin aksamaması ile oluşan mağduriyetlerin giderilmesi, çocuk oyun alanlarında can ve mal güvenliği gibi sebeplerle idare tarafından …. tarihli yazı ile yapım işi tasfiye edilmiştir.
Sorumlular tarafından yapılan ortak savunmalarda; yükleniciler tarafından çeşitli iş kalemleri bakımından yaklaşık maliyetteki birim fiyatlara göre normalin altında veya üstünde fiyat verilmesine uygulamada sıklıkla karşılaşıldığı, yapılan işlemin idarenin takdirinde olduğu ve ihale dışı bırakılacağına dair herhangi bir mevzuat hükmü bulunmadığı, ihalede oluşan fiyatların uygulanmasının zorunlu olduğu, uygulama sırasında iş kalemleri miktarlarında artış veya azalış yapılması, eksik ya da fazla gerçekleşme olması birim fiyatlı işlerin doğal sonucu olduğu, özellikle mevcut işte, ihalenin il genelini kapsaması, ihtiyacın ve önceliklerin değişme zarureti iş kalemlerinin birim fiyat cetvelinde gösterilenden daha düşük veya yüksek miktarda yaptırılmasına mecbur bırakıldığı, özel bir kast olmadığı, Bakanlık görüşüne rağmen mevzuatta belirtildiği üzere fesih yetkisinin idarenin takdirinde olduğu belirtilerek bu yetkiye istinaden ihalenin feshedildiği, yüklenicilerin tasfiye taleplerini reddeden idari işlemlere karşı açılan davalarda idare mahkemelerinin iptal kararı verdiği çok sayıda örnek bulunduğu ifade edilmiştir.
Sorumlular tarafından da belirtildiği üzere, yüklenicinin bir kısım imalatlara yaklaşık maliyetteki birim fiyatların çok üzerinde, bir kısım imalatlara ise yaklaşık maliyetteki birim fiyatların çok altında fiyat teklif vermesinden dolayı, teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına imkân veren bir düzenleme bulunmamaktadır. Yaklaşık maliyet cetvelindeki birim fiyatların bağlayıcılığı bulunmamaktadır. Değerlendirmeye esas olan nokta, yüklenicinin teklif ettiği fiyatlarıdır. Öte yandan, 7161 sayılı Kanunla 4735 sayılı Kanuna eklenen geçici 4 üncü madde ile yapılan düzenlemede; maddede belirtilen durumun hasıl olması durumunda Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşünün alınması şartı öngörülmüş, fakat nihai karar iareye bırakılmıştır. Neticeten, sorumluların yapmış oldukları savunmalar yerinde görülmüştür.
Bu itibarla; …..İl Sınırları İçerisinde Bulunan ….. Yapım İşi ile …. yılında ihale edilen …. ihale kayıt numaralı …. İl Sınırları İçerisinde Bulunan ….. Yapım işinde konusu ve yüklenicisi aynı olan bu iki ihalede idare tarafından yükleniciye düşük bedelli imalat kalemlerinin ya hiç yaptırılmadığı ya da çok az miktarda yaptırıldığı, buna karşın teklif birim fiyatı yaklaşık maliyete esas birim fiyatların üstünde olan imalatlara ilişkin miktarların sözleşmede öngörülenden daha fazla yapılması ile tasfiye edilen işe ait bakanlık görüşünün olumsuz olmasına rağmen kararnameye göre tasfiye kriterlerinin gerçekleştirilmesi sonucunda İdarenin zarara uğratılmadığı, dolayısıyla; sorumlular hakkında gerekli soruşturmaların yapılması adına Bakanlığına yazılmasına gerek bulunmadığına;
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.