Hakediş
….. tarihi itibariyle ihalesi yapılan ve …… TL bedelle …… Tic. Ltd. Şti.& ….A.Ş. Adi Ortaklığı üzerinde kalan “…..Sahili Çevre Düzenlemesi Etap 2 Yapılması” işinin incelenmesi sonucunda;
A) İşin projesinde bulunmayan iş kalemlerinin, işin yaklaşık maliyet hesaplarına ve birim fiyat iş kalemleri içine konulmasından dolayı …. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;
4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Yaklaşık Maliyet” başlıklı 9 uncu maddesinde;
“Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.” denilmektedir.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık Maliyete İlişkin İlkeler” başlıklı 8 inci maddesinde;
“(1) İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.
Söz konusu yapım işine ilişkin olarak;
BFİ.042 Doğal küçük parke taşı (50 mm-60 mm boyutlarında bazalt, granit vb. taşlar ile) döşeme kaplaması yapılması: sözleşme miktarı-….m2 /…. TL.
BFİ.043 Doğal büyük parke taşı (120 mm-130 mm boyutlarında bazalt, granit vb. taşlar ile) döşeme kaplaması yapılması: sözleşme miktarı-…. m2 /…. TL.
BFİ.044 Doğal büyük parke taşı (80 mm-100 mm boyutlarında bazalt, granit vb. taşlar ile) döşeme kaplaması yapılması: sözleşme miktarı-….m2 /…. TL.
iş kalemleri belirlenmiştir.
İş kalemlerine bakıldığında iki çeşit parke taşı (120mm-130mm/80mm-100mm) için …. TL fiyat verilmiş, 3. Parke taşı (50mm-60mm) için …..TL fiyat verildiği görülmektedir. ….. TL fiyat verilen iki iş kalemi de hiç yapılmadığı tespit edilmiştir. Bunun nedeni olarak ise iş kalemleri içine ve yaklaşık maliyet hesabına alınmış olmasına rağmen …. TL fiyat verilmiş kalemlerin işin projesinde bulunmadığı ve projede sadece 50mm-60mm parke taşı imalatının bulunduğu tespit edilmiştir.
Sorumlular gönderdikleri ortak savunmalarında özetle, projenin çok değiştiğini bundan dolayı sehven bu hataya sebep olunduğunu, herhangi bir ihmal veya kasıt söz konusu olmadığını, kesin proje üzerinden ihaleye çıkılan ve önceliğin birim fiyatlar olduğu söz konusu işte, proje revizyonu ile yüklenicinin teklif mektubundaki taahhüdün yaptırılmasına imkan tanındığını, belirtmişlerdir.
Sorumluların da savunmalarında belirtildiği üzere; İdare tarafından ihale dokümanında verilen Karma Teklif Mektubu imzalamak suretiyle, teklif vermiş olduğu tüm iş kalemlerini yapma taahhüdünde bulunmuştur. Söz konusu işte, proje revizyonu ile iki çeşit parke taşının da projeye dahil edilerek yaptırılmasına, yüklenicinin teklif mektubundaki taahhüdü imkan tanımaktadır.
4735 sayılı Kamu İhaleleri Sözleşme Kanunun “Sözleşme türleri” başlıklı 6 ncı maddesinde;
“Kamu İhale Kanununa göre yapılan ihaleler sonucunda;
c) Yapım işlerinde; ön veya kesin projelere ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tariflerine, mal veya hizmet alımı işlerinde ise işin ayrıntılı özelliklerine dayalı olarak; idarece hazırlanmış cetvelde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için istekli tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme, düzenlenir.” hükmü yer almaktadır.
Bu çerçevede, söz konusu işin projesinde ve sözleşmesinde bulunan BFİ.042 Doğal küçük parke taşı (50mm – 60mm) imalatı yapılan iş kaleminin metrajı hesaplanarak teklif bedeli üzerinden ödemesi yapıldığından ve birim fiyat teklif cetvelinde yer alan BFİ.043 Doğal büyük parke taşı (120 mm – 130 mm boyutlarında bazalt, granit vb. taşlar ile) döşeme kaplaması yapılması ve BFİ.044 Doğal küçük parke taşı (80 mm -100 mm bazalt, granit vb. taşlar ile ) döşeme kaplaması yapılması iş kalemlerinin uygulama projesinde bulunmaması nedeniyle imalatları yapılmadığından kamu zararı oluşmamıştır.
Bu itibarla; ….. tarihi itibariyle ihalesi yapılan ve ….. TL bedelle ….. Tic. Ltd. Şti.&….. A.Ş. Adi Ortaklığı üzerinde kalan “….Sahili Çevre Düzenlemesi Etap 2 Yapılması” işine ilişkin olarak; işin projesinde bulunmayan iş kalemlerinin, işin yaklaşık maliyet hesaplarına ve birim fiyat iş kalemleri içine konulması sonucunda kamu zararı oluşmayan ….. TL ile ilgili ilişilecek husus bulunmadığına;
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Üye …..’ün Karşı Oy Gerekçesi:
“Sorumlular gönderdikleri ortak savunmalarında projenin çok değiştiğini bundan dolayı sehven bu hataya sebep olunduğunu, herhangi bir ihmal veya kasıt söz konusu olmadığını, kesin proje üzerinden ihaleye çıkılan ve önceliğin birim fiyatlar olduğu söz konusu işte, proje revizyonu ile yüklenicinin teklif mektubundaki taahhüdün yaptırılmasına imkan tanındığını, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi olmadıklarını belirtmişlerdir.
Sehven olduğu belirtilen hatadan dolayı ortaya çıkan kamu zararı ortadadır. Söz konusu durumun sehven olması kamu zararını ortadan kaldırmamaktadır. Dolayısıyla sorgu konusu edilen husus hakkında tazmin kararı verilmesi uygun olur. Ayrıca, Bakanlığa yazılmasına gerek bulunmamaktadır.”
B) İşin projesinde bulunan, ancak …. TL veya …. TL fiyat verilen iş kalemlerinin ya hiç yaptırılmaması veya sözleşme metrajlarına göre çok az yaptırılması ve yükleniciye diğer iş kalemlerinden fahiş kar marjı imkanı tanınması sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;
Denetçi sorgusunda söz konusu iş içerisinde birçok iş kalemi için …. TL veya …. TL gibi fiyatların verildiği, iş kalemlerin bazılarının ya hiç yapılmadığı ya da çok az miktarda yapıldığı tespitine yer verilmiştir.
Söz konusu iş kalemleri aşağıdadır;
……
Sorumlulardan bazıları savunmalarında özetle, makine, elektrik ve harita mühendisi olduklarını, ilgili inşaat işleri ile ilgili sorumluluklarının bulunmadığını, ilgili metraj ve yeşil defterlerde imzalarının olmadığını belirtmişlerdir. Sorumlulardan bazıları ise savunmalarında gönderdikleri listede olan iş kalemlerine yüklenici firma tarafından …. TL ve altında fiyat teklif edilmiş olup (piyasa fiyatlarının altında) işin yapımı aşamasında yüklenici firmaya listedeki tüm iş kalemleri yaptırılarak teklif ettiği birim fiyatlar üzerinden ödemeleri yapıldığını, bazı iş kalemlerinin yapılmayacağının öngörüldüğünü, dolayısıyla mukayeseli keşifte çıkarıldığını, bazı iş kalemlerinin ise sahada yüklenici firmaya bilabedel yaptırıldığını belirtmişlerdir.
4735 sayılı Kamu İhaleleri Sözleşme Kanunun “Sözleşme türleri” başlıklı 6 ncı maddesinde;
“Kamu İhale Kanununa göre yapılan ihaleler sonucunda;
c) Yapım işlerinde; ön veya kesin projelere ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tariflerine, mal veya hizmet alımı işlerinde ise işin ayrıntılı özelliklerine dayalı olarak; idarece hazırlanmış cetvelde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için istekli tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme, düzenlenir.” hükmü yer almaktadır.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 21 inci maddesinde ise;
“(1) Yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan işin;
a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması,
b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması, şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin %10’una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen yapım işleri sözleşmelerinde ise % 20’sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir.” hükmü yer almaktadır.
Buna göre sorumlular tarafından sorgu konusu edilen işte keşif artışına gidildiği ve bu keşif artışının ek bir poz ilavesiyle olmadığı, mevcut imalat içinde keşif artışının yapıldığı ifade edilmiştir.
Gerek yazılı gerekse sözlü olarak sorumlular tarafından gönderilen savunmalar ve mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, kesin projeler üzerinden birim fiyat ile yapılan ihalede, kesin hesap aşamasında metrajlarda farklılıklar ortaya çıkabilmektedir. Bazı iş kalemlerinde kar elde edilirken, bazı iş kalemlerinde ise zarar edilebilmektedir. Burada önemli nokta ihale konusu işin tamamlanıp tamamlanmadığıdır. Söz konusu işin bitirildiği anlaşıldığından, kamu zararı oluşmamıştır.
Bu itibarla; İşin projesinde bulunan, ancak …. TL veya …. TL fiyat verilen iş kalemlerinin ya hiç yaptırılmaması veya sözleşme metrajlarına göre çok az yaptırılması ve yükleniciye diğer iş kalemlerinden fahiş kar marjı imkanı tanınması sonucu kamu zararı oluşmadığından; sorumlular hakkında soruşturulma yapılması için Bakanlığa yazılmasına gerek bulunmadığına oybirliğiyle karar verildi.