Kiralama bedeli
…. Büyükşehir Belediyesi ….. - ….metro hattının işletilmesi ile ilgili olarak; …. tarih ve …. sayılı Büyükşehir Meclisi kararında yer verilmeyen ve ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda belediye iştiraklerine dahi ihalesiz devredilmesi mümkün olmayan metro işletmesinin duraklarında yer alan bankaların para çekme makinelerine (ATM) ait yerlerin kiralanması sonucu (…. tarihi itibariyle) …….. A.Ş. tarafından tahsil edilen …. TL ve metro işletmesinin duraklarında veya trenlerin içerisinde yer alan alanlarda bulunun reklam materyallerinin kiralanması sonucu (…. tarihi itibariyle) yine mezkur şirket tarafından tahsil edilen …. TL olmak üzere toplam ….. TL gelirin …. Büyükşehir Belediyesi bütçesine aktarılmaması sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;
…. Büyükşehir Belediyesi ….. - ….. metro hattının işletilmesi ile ilgili olarak …. tarih ve ….. sayılı Büyükşehir Meclisi kararında; mezkur hat ve daha sonra sisteme entegre olacak diğer hatların işletme imtiyazının, 1580 sayılı Belediye Kanununun 19/4-A nci maddesi ve 3030 sayılı Büyükşehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanununun 6/A-g maddesi uyarınca Belediyenin iştiraki olan …… (…. – …. …… İnşaat ve Sanayi Ticaret A.Ş.) A.Ş.’ye devredilmesi kabul edilmiştir.
Bunu müteakip; bila tarihli taraflar arasında “….. Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nca Yaptırılan …… İşletme İşinin ….. – …. …. İnşaat ve Sanayi Ticaret A.Ş.’ne Yaptırılmasına İlişkin İşletme Sözleşmesi” imzalanmıştır.
Mezkur sözleşmenin “Konu” başlıklı …. nci maddesinde aynen; “Sözleşmenin konusu ulaşıma açılmış bulunan …..-….hattı ile ileride özel projesine göre yapılıp sisteme katılacak olan diğer metro hatları ve DDY ile bağlantılı olarak raylı ulaşıma entegre edilecek toplu taşıma sisteminin tüm araç, gereç, yer, donanım ve tesisleriyle birlikte bir bütün olarak işletilmek üzere ŞİRKET’e devredilmesidir.
İstasyon ve eklentilerinde ATM ve baz istasyonu küçük tesis ve donanımların kurdurulması, kiralanması ŞİRKET’e, istasyonlardaki dükkanların kiralanması ve kullanılması …….’a ait olmak üzere bu sözleşmenin kapsamı içindedir.”
Mali Hükümler başlıklı …. nci maddesinin 2 nci bendinde aynen; “ŞİRKET, KDV hariç olmak üzere, aylık yolcu taşıma net hasılatının %15’ini işletme bedeli olarak ….’na 3’er aylık dönemler halinde öder. Ödemeler, 3’er aylık dönemi izleyen ayın ilk on günü içinde yapılır.
2. maddede ŞİRKET tarafından kiralanacağı belirlenen yerlerin gelirleri işletme bedeli dışında tutulur.” denilmiştir.
Mülga 1580 sayılı Belediye Kanununun “Belediyelerin Hakları, Salahiyet Ve İmtiyazları” başlıklı 19 uncu maddesinin 4/A ve 5 inci maddelerinde aynen;
“4) Müktesep haklara halel gelmemek üzere belediye sınırı dahilinde;
A - Doğrudan doğruya yapılmak ve işletilmek şartiyle su, havagazı, elektrik, tramvay tesisatı kurmak ve işletmek, göl, nehir, körfez ve sevahili mütecavire vapurları nakliyatını deruhde ve ifa etmek belediyelerin hakkıdır. (Ancak belediyeler bu işlerin tesis veya işletilmesi için müddeti kırk seneyi tecavüz etmemek ve şeraiti Devletçe müttehaz kaidelere muvafık olmak üzere imtiyaz da verebilirler.
…
5) (Değişik: 3666 - 5.7.1939) Belediye hudutları dahilinde muayyen mıntakalar arasında yolcu nakil vasıtası olarak otobüs, minibüs, otokar, tünel troley, füniküler işletmek … münhasıran Belediyelerin hakkıdır.
(Değişik bent: 3612 - 7.2.1990)Bunların, belediyelerin de iştirak edecekleri şirketler vasıtasıyla yapılması ve işletilmesi veya icara verilmesi veyahut imtiyazın devri İçişleri Bakanlığının kararına bağlıdır. Belediyeler dilerse inhisarı tazammun etmemek şartıyla bunların işletilmesine ruhsat dahi verebilir. …” hükümlerine,
Mülga 3030 sayılı Büyükşehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanununun “Büyükşehir ve İlçe Belediyelerinin Görevleri” başlıklı 6/A-g maddesinde aynen; “g) Büyük şehir dahilindeki su, kanalizasyon, her nevi gaz, merkezi ısıtma ve toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek,” hükmüne,
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun “Şirket Kurulması” başlıklı 26 ncı maddesinde aynen; “… Büyükşehir belediyesi, mülkiyeti veya tasarrufundaki hafriyat sahalarını, toplu ulaşım hizmetlerini, sosyal tesisler, büfe, otopark ve çay bahçelerini işletebilir; ya da bu yerlerin belediye veya bağlı kuruluşlarının % 50’sinden fazlasına ortak olduğu şirketler ile bu şirketlerin % 50’sinden fazlasına ortak olduğu şirketlere, 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine tabi olmaksızın belediye meclisince belirlenecek süre ve bedelle işletilmesini devredebilir.” hükmüne yer verilmiştir.
Konu ile ilgili olarak; hem mezkur sözleşmenin imzalandığı yıl yürürlükte olan hem de mer’i mevzuat hükümleri birlikte incelendiğinde; büyükşehir belediyelerinin toplu ulaşım hizmetlerini belirli oranda iştiraki olan şirketlere meclis kararıyla ihalesiz devredebileceği aşikardır. Diğer yandan, söz konusu işe ilişkin sözleşmenin …. nci maddesinde, sözleşmenin konusu ulaşıma açılmış bulunan …..-….hattı ile ileride özel projesine göre yapılıp sisteme katılacak olan diğer metro hatları ve DDY ile bağlantılı olarak raylı ulaşıma entegre edilecek toplu taşıma sisteminin tüm araç, gereç, yer, donanım ve tesisleriyle birlikte bir bütün olarak işletilmek üzere şirkete devredilmesi hüküm altına alınmıştır. Madde hükmünden anlaşılacağı üzere, toplu taşıma sistemi tüm araç, gereç, yer, donanım ve tesisleriyle işlettirildiğinden ve bir bütün olarak şirkete devredildiğinden, sorgu konusu hususa ilişkin olarak mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla; ….Büyükşehir Belediyesi ….. - …. metro hattının işletilmesi ile ilgili olarak; …. tarih ve …. sayılı Büyükşehir Meclisi kararında yer verilmeyen ve ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda belediye iştiraklerine dahi ihalesiz devredilmesi mümkün olmayan metro işletmesinin duraklarında yer alan bankaların para çekme makinelerine (ATM) ait yerlerin kiralanması sonucu (…. tarihi itibariyle) ….. A.Ş. tarafından tahsil edilen …. TL ve metro işletmesinin duraklarında veya trenlerin içerisinde yer alan alanlarda bulunun reklam materyallerinin kiralanması sonucu (…. tarihi itibariyle) yine mezkur şirket tarafından tahsil edilen ….. TL olmak üzere toplam ….. TL gelirin ….Büyükşehir Belediyesi bütçesine aktarılmaması hususunda kamu zararı oluşmayan …… TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına;
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.