Kira bedeli güncellemesi
………. Belediyesi’ne ait gayrimenkul, tesis ve işletmelerin kiralanmasına ilişkin dosyaların incelenmesinde,
A) ………. AVM yapımı ve kiralamasına ilişkin.......firması ile yapılan sözleşmesinin 5 inci maddesinde kira tutarının güncellenmesi belirtildiği halde, kira tahsilatı yapılırken güncelleme yapılmadan tahsilat yapılması sonucu ………. -TL tutarında kamu zararına neden olunduğu,
B )Mülkiyeti belediyeye ait ………. AVM’sinin üçüncü şahıslara katma değer vergisi hariç kiralanması sonucunda katma değer vergisi tahsilatlarının yapılmaması suretiyle ………. -TL tutarında kamu zararına neden olunduğu,
Konularıyla ilgili olarak,
A) ………. AVM yapımı ve kiralamasına ilişkin ....... ile yapılan sözleşmesinin 5’inci maddesinde, yıllık kira berdelinin, ÜFE oranında artırılmak suretiyle, güncelleneceği belirtilmiştir.
Buna göre, sözleşme yapıldığı tarihte ………. TL olan kira tutarı, güncellenmesi sonucu 2011 yılında ………. TL+KDV 2012 yılında ………. TL +KDV olması gerekmekte olup ve ayrıca ve bu tutarlara ilişkin gecikme faizinin de işletilmesi gerekmektedir. Uygulamada ise, söz konusu güncelleme işleminin ve gecikme faizi uygulamasının yapılmaması sonucunda ………. -TL tutarında eksik kira tahsilatı yapılmak suretiyle kamu zararına neden olunmuştur. Ancak, sorumlular tarafından yapılan savunmalardan, ………. -TL tutarındaki kamu zararının tahsil edildiği anlaşılmıştır.
B) 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun “Verginin konusunu teşkil eden işlemler” başlıklı 1’nci maddesinde,
“…
f) Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemleri,
g) Genel ve katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birliklere, üniversitelere, dernek ve vakıflara, her türlü mesleki kuruluşlara ait veya tabi olan veyahut bunlar tarafından kurulan veya işletilen müesseseler ile döner sermayeli kuruluşların veya bunlara ait veya tabi diğer müesseselerin ticari, sınai, zirai ve mesleki nitelikteki teslim ve hizmetleri,
…” denilmektedir.
“Sosyal ve Askeri Amaçlı İstisnalarla Diğer İstisnalar” başlıklı 17’nci maddesinde d bendinde,
İktisadi işletmelere dahil olmayan gayrimenkullerin kiralanması işlemleri Katma Değer Vergisi’nden istisna edilmiştir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Gayrimenkul sermaye iradının tarifi” başlıklı 70’nci maddesinde de,
“Aşağıda yazılı mal ve hakların sahipleri, mutasarrıfları, zilyedleri, irtifak ve intifa hakkı sahipleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesinden elde edilen iratlar gayrimenkul sermaye iradıdır:
…
5. (Değişik: 4/12/1985 - 3239/55 md.) Arama, işletme ve imtiyaz hakları ve ruhsatları, ihtira beratı (İhtira beratının mucitleri veya kanuni mirasçıları tarafından kiralanmasından doğan kazançlar, serbest meslek kazancıdır.), alameti farika, marka, ticaret unvanı, her türlü teknik resim, desen, model, plan ile sinema ve televizyon filmleri, ses ve görüntü bantları, sanayi ve ticaret ve bilim alanlarında elde edilmiş bir tecrübeye ait bilgilerle gizli bir formül veya bir imalat usulü üzerindeki kullanma hakkı veya kullanma imtiyazı gibi haklar (Bu hakların kullanılması için gerekli malzeme ve teçhizat bedelleri de gayrimenkul sermaye iradı sayılır.),”
Denilmektedir.
Maliye Bakanlığı’nca yayımlanan 1 Seri No'lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği’nde ise (30/11/1984 tarih ve 18591 nolu R.G.),
“…
8. Kanunun 1. maddesinin 3/f bendi ile Gelir Vergisi Kanununun 70. maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemleri verginin konusuna alınmıştır.
…
Öte yandan, yukarıda sayılan gayrimenkuller dışında kalan ve Gelir Vergisi Kanunu'nun 70. maddesinde sayılan diğer mal ve hakların, (Arama, işletme imtiyaz hakları ve ruhsatları ve diğer haklar) kiralanması işlemleri iktisadi işletmeye dahil olsun veya olmasın katma değer vergisine tabi bulunmaktadır.
…”
Bu mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu uyarınca Gelir Vergisi Kanunu’nun 70’nci maddesinde sayılan mal ve hakların kiralanması işlemleri katma değer vergisinin konusunu oluşturmakta olup, bunlardan sadece iktisadi işletmeye dâhil olmayan gayrimenkullerin kiralanması işlemleri katma değer vergisinden istisna tutulmuştur.
Dolayısıyla, belediyeler vb. kamu idareleri iktisadi işletme sayılmadıkları için bunlara ait gayrimenkullerin kiralanması işlemleri söz konusu istisna kapsamına girmekle beraber belediye vb. kamu idarelerine ait otopark, büfe, kafeterya vb. gayrimenkuller, bizatihi iktisadi işletme niteliğinde olduklarından, bunların kiralanması da işletme hakkının kiralanması mahiyetinde olup katma değer vergisine tabi olmaları gerekmektedir.
Bu parelel de olmak üzere, Bakanlık Makamının ......tarih ve ..... sayılı yazılarında da,
Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 1 inci maddesinin 3 üncü bendinin (f ) fıkrasında, Gelir Vergisi Kanunu'nun 70 inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemlerinin katma değer vergisine tabi olduğu belirtilmiş, aynı Kanunun 17 inci maddesinin 4 üncü bendinin (d) fıkrasında, iktisadi işletmelere dâhil olmayan gayrimenkullerin kiralanması işlemlerinin katma değer vergisinden müstesna olduğu hükme bağlanmıştır.
Bu hükümler çerçevesinde, kamu idareleri, dernekler, vakıflar, belediyeler iktisadi işletme olmadıklarından bunlara ait gayrimenkullerin kiralanması işlemleri prensip olarak katma değer vergisinden müstesnadır.
Ancak, kiralanan taşınmaz, bizatihi iktisadi işletme niteliğinde ise veya taşınmaza bağlı işletme hakkı vb. hakların kiralanması söz konusu ise ( kantin, çay ocağı, voli mahalli dalyan, taş, kireç, kum, kömür ocaklarının kiralanması gibi) KDV Kanununun sözü edilen 17 inci maddesinin 4 üncü bendinin (d )fıkrasında düzenlenen istisna kapsamına girmeyen bu tür kiralama işlemleri katma değer vergisine tabidir.
…”denilmektedir.
Uygulamada ise, ………. Belediyesi tarafından gerçekleştirilen ve belediye mülkiyetinde olup bizatihi iktisadi işletme niteliğinde olan ………. AVM adlı taşınmaza bağlı işletme haklarına ilişkin kiralamalarda kira bedelleri üzerinden KDV tahakkuk ve tahsilatı yapılmamak suretiyle ………. -TL tutarında kamu zararına yol açılmıştır. Ancak, sorumlular tarafından yapılan savunmalardan ………. -TL tutarındaki kamu zararının tahsil edildiği anlaşılmıştır.
Bu itibarla, kira gelirlerinin eksik tahsil edilmesinden ve Katma Değer Vergisi tahsilatı yapılmamasından kaynaklanan ………. -TL tutarındaki kamu zararının ………. -TL’sinin ………. nolu ve ………. tarihli makbuz ile ve ………. -TL’sinin de ………. nolu ve ………. tarihli makbuz ile ahizinden (………. AVM) tahsil edildiğinden ilişilecek husus kalmadığına oybirliğiyle karar verildi.