Personel atama
Başka bir kadroda çalışmakta iken naklen zabıta memurluğuna atananların Zabıta Yönetmeliği'nde istenen şartları sağlamadan atandıkları ve bu durumun bildirilmesi üzerine gerekli düzeltmenin yapılmaması suretiyle .................................... TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
11.04.2007 gün ve 26490 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliğinin; “Başka memurluklardan naklen geçiş” başlıklı 16 ncı maddesinde; “Herhangi bir resmi kuruluştan veya belediyenin diğer hizmet birimlerinde asil memur iken, belediye zabıta memurluğuna geçmek isteyenler; 30 yaşını aşmamaları, 13 üncü maddedeki yaş dışındaki diğer şartları taşımaları ve 14 üncü maddede öngörülen sınavda başarılı olmaları kaydıyla, 657 sayılı Kanuna ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine uyularak zabıta memurluğuna atanabilir.” denilerek,
“Zabıta memurluğuna atanma şartları” başlıklı 13 üncü maddesinde de; zabıta memurluğuna atanmak için 657 sayılı Kanun'un 48 inci maddesinin (A) fıkrasında belirtilen genel şartların yanı sıra en az lise veya dengi okul mezunu olması, tartılma ve ölçülme aç karnına, soyunuk ve çıplak ayakla olmak kaydıyla erkeklerde en az 1.67 m, kadınlarda en az 1.60 m boyunda olması ve boyun 1 m den fazla olan kısmı ile kilosu arasında (+,-) 10 kg.dan fazla fark olmaması ve sınavın yapıldığı tarihte 25 yaşını doldurmamış olması şartlarının aranacağı ve 14 üncü maddesinde; ilk defa zabıta memurluğu kadrolarına atanacakların yazılı ve sözlü sınav şekline ilişkin düzenlemeler yer almıştır.
14.11.2017 gün ve 30240 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklikle Yönetmelik’in “Başka memurluklardan naklen geçiş” başlıklı 16 ncı maddesi; “Diğer kamu kurum ve kuruluşları veya belediye hizmet birimlerinde asıl memur kadrosunda çalışanlardan, belediye zabıta memurluğuna geçmek isteyenler; 35 yaşını aşmamaları, bu Yönetmeliğin 13/A maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde yer alan şartları taşımaları, 13/E maddesinde öngörülen sınavda başarılı olmaları kaydıyla 657 sayılı Kanuna ve diğer mevzuat hükümlerine uyularak zabıta memurluğuna atanabilir.” şeklinde değiştirilmiştir. 13/A maddesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48 inci maddesinde belirtilen genel şartları taşımaları ile mezuniyet ile boy ve ölçü şartları yer almaktadır. Zabıta memurluğuna ilk defa atanacaklarla ilgili düzenlemeler yönetmeliğin 13, 13/A, 13/B, 13/C, 13/Ç, 13/D, 13/E, 13/F ve 13/G maddelerinde yer almıştır. “Sınava kabul için ön şartlar” başlıklı 13/A maddesinde, sınava katılmak isteyenlerin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48 inci maddesinde belirtilen genel şartları taşımaları, en az lise veya dengi okul mezunu olmaları, tartılma ve ölçülme aç karnına, soyunuk ve çıplak ayakla olmak kaydıyla erkeklerde en az 1.67 metre, kadınlarda en az 1.60 metre boyunda olmak ve boyun 1 metreden fazla olan kısmı ile kilosu arasında (+,-) 10 kilogramdan fazla fark olmaması, sınavın yapıldığı tarihte 30 yaşını doldurmamış olmaları, geçerlilik süresi dolmamış KPSS puan türünden sınav duyurusunda belirtilmiş olan asgari puanı almış olmaları gerektiği, 13/E maddesinde adayların bilgi ve yeteneklerini ölçecek şekilde yazılı veya sözlü olarak sınav yapılacağı, 14/B maddesinde ataması yapılanların sınavla ilgili belgelerinin ilgililerin özlük dosyalarında saklanacağı, 14/C sekretarya hizmetlerinin insan kaynaklarından sorumlu birim tarafından yürütüleceği belirtilmiştir.
Belediye Zabıta Yönetmeliğinde düzenlenmiş olan teşkilat ile personelinin görev ve yetkileri, mesleğin alınmaları ve nitelikleri ile unvanların düzenleniş biçimi bir bütün olarak değerlendirildiğinde, zabıta personelinin göreve alınmasının belli niteliklere bağlandığı, ve katı bir hiyerarşinin bulunduğu görülmektedir. Bu bağlamda naklen geçişlerde uygulanacak kurallar ayrı bir maddede belirtilmiştir.
06.06.2000 gün ve 24071 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Personel Başkanlığının 2000/2 sayılı 3269 Sayılı Uzman Erbaş Kanununa Tabi Olarak İstihdam Edilen Uzman Erbaşların Diğer Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Atanmalarına İlişkin Tebliğ'de, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununa göre istihdam edilen uzman erbaşların 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununa tabi bulunmaları sebebiyle diğer personel kanunlarına tabi herhangi bir kamu kurum ve kuruluşlarına naklen atanamayacakları, ancak 3269 sayılı Kanuna göre uzman erbaş kadrolarında istihdam edilmeleri sebebiyle 657 sayılı Kanunun 54 üncü maddesi de dikkate alınarak azami adaylık süresi kadar çalışılmış ve kendi istekleriyle sözleşmelerini feshetmiş olmak kaydıyla uzman erbaşların, 657 sayılı Kanunun 97 nci maddesinde belirtilen sürelere bağlı olmaksızın yürürlükteki Başbakanlık genelgeleri çerçevesinde açıktan atama izni alınması suretiyle aynı Kanunun 92 nci maddesine göre koruma ve güvenlik görevlisi kadroları ile kurumların görevde yükselme yönetmeliklerinde bu düzeyde belirledikleri diğer kadrolara atanmaları hizmet ihtiyaçları göz önünde bulundurularak kamu kurum ve kuruluşlarının takdirinde bulunduğu belirtilmiştir. 08.07.2009 gün ve 7302 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Devlet Personel Başkanlığı 1 Seri Numaralı Kamu Personeli Genel Tebliği ile 06.06.2000 tarihli ve 24071 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununa Tabi Olarak İstihdam Edilen Uzman Erbaşların Diğer Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Atanmalarına İlişkin Tebliğ” yürürlükten kaldırılmıştır. Ancak 1 Seri Numaralı Kamu Personeli Genel Tebliğinde de benzer açıklamalar yer almıştır.
Uzman erbaş olarak çalışırken istifa edenlerin kurumların 657 sayılı Kanuna tabi kadrolarına atanmaları esnasında kadronun gerektirdiği niteliklerin aranması gerekir. Zabıta memurluğuna iki şekilde atama yapılmaktadır. Birinci olarak ilk defa zabıta memuru olarak işe alınma olup bununla ilgili şartlar ve sürecin nasıl olacağı yönetmelikte ayrıntılı belirtilmiştir. Diğeri ise başka kadroda çalışanların naklen zabıta memurluğuna atanmasıdır. Belirtilen iki durum dışında zabıta memurluğunda istihdam şekli bulunmamaktadır. Naklen zabıta memurluğuna ataması yapılan kişilerin dosyalarına bakıldığında istenen şartlarla ilgili gerekli şartların sağlandığına veya incelemenin yapıldığına ilişkin dosyalarında bilgi bulunmamaktadır. Kiminin atanma tarihinde yönetmelikte aranan şartın tutmadığı görülmekle birlikte genelde sınavın yapıldığına dair dosyalarında belgenin olmadığı görülmüştür. Yönetmeliğe uygun yapılmayan bu atamaların iptal edilerek bu kişilerin uygun kadrolara atamalarının yapılması gerekir.
......................sicil numaralı kişi ..... tarihinde uzman çavuş kadrosundan zabıta memurluğuna, .............. sicil numaralı kişi ..... tarihinde uzman çavuş kadrosundan zabıta memurluğuna, ............... sicil numaralı kişi .....tarihinde uzman çavuş kadrosundan zabıta memurluğuna, ............... sicil numaralı kişi .....tarihinde uzman çavuş kadrosundan zabıta memurluğuna, ................ sicil numaralı kişi ..... tarihinde uzman çavuş kadrosundan zabıta memurluğuna, .................. sicil numaralı kişi ..... tarihinde uzman çavuş kadrosundan zabıta memurluğuna, ................. sicil numaralı kişi ..... tarihinde uzman çavuş kadrosundan zabıta memurluğuna, ............... sicil numaralı kişi .....tarihinde uzman çavuş kadrosundan zabıta memurluğuna, ................. sicil numaralı kişi 28.03.2012 tarihinde uzman çavuş kadrosundan zabıta memurluğuna, ................. sicil numaralı kişi 28.03.2012 tarihinde uzman çavuş kadrosundan zabıta memurluğuna, ............... sicil numaralı kişi 28.03.2012 tarihinde uzman çavuş kadrosundan zabıta memurluğuna, ................ sicil numaralı kişi 28.03.2012 tarihinde uzman çavuş kadrosundan zabıta memurluğuna, .............. sicil numaralı kişi 28.03.2012 tarihinde uzman çavuş kadrosundan zabıta memurluğuna, .................. sicil numaralı kişi 28.03.2012 tarihinde uzman çavuş kadrosundan zabıta memurluğuna, .................. sicil numaralı kişi 28.03.2012 tarihinde uzman çavuş kadrosundan zabıta memurluğuna, ................... sicil numaralı kişi ..... tarihinde uzman çavuş kadrosundan zabıta memurluğuna, ................ sicil numaralı kişi .... tarihinde uzman çavuş kadrosundan zabıta memurluğuna, ................. sicil numaralı kişi ..... tarihinde uzman çavuş kadrosundan zabıta memurluğuna, .................. sicil numaralı kişi ...... tarihinde uzman onbaşı kadrosundan zabıta memurluğuna, ................... sicil numaralı kişi .....tarihinde polis memuru kadrosundan zabıta memurluğuna, ................... sicil numaralı kişi .... tarihinde uzman jandarma kadrosundan zabıta memurluğuna, ............... sicil numaralı kişi .... tarihinde uzman çavuş kadrosundan zabıta memurluğuna, ........... sicil numaralı kişi ..... tarihinde uzman çavuş kadrosundan zabıta memurluğuna, ................ sicil numaralı kişi ..... tarihinde uzman çavuş kadrosundan zabıta memurluğuna, ............ sicil numaralı kişi ..... tarihinde uzman çavuş kadrosundan zabıta memurluğuna, .............. sicil numaralı kişi ..... tarihinde uzman çavuş kadrosundan zabıta memurluğuna, ............... sicil numaralı kişi ..... tarihinde uzman çavuş kadrosundan zabıta memurluğuna, ............... sicil numaralı kişi ..... tarihinde uzman çavuş kadrosundan zabıta memurluğuna, ................ sicil numaralı kişi .....tarihinde uzman çavuş kadrosundan zabıta memurluğuna, ................ sicil numaralı kişi ..... tarihinde 39 yaşında uzman çavuş kadrosundan zabıta memurluğuna, .................sicil numaralı kişi ..... tarihinde uzman çavuş kadrosundan zabıta memurluğuna, ................ sicil numaralı kişi .....tarihinde uzman çavuş kadrosundan zabıta memurluğuna, ..................... sicil numaralı kişi .....tarihinde uzman çavuş kadrosundan zabıta memurluğuna yönetmelikte aranan şartlar yerine getirilmeden ve sınav yapılmadan atanmışlardır.
Sorumluluk yönünden yapılan inceleme;
Yukarıda esası yönünden değerlendirilen hukuki işlem 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71 inci maddesinde düzenlenen kamu zararının unsurları ile fiil ve netice arasındaki illiyet bağı çerçevesinde değerlendirilecektir.
5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde, kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır, şeklinde tanımlanmıştır. Mevzuata aykırı işlem veya eylemlerin neticesinde ortaya çıkan bu zararı; kamu zararının objektif unsuru olarak kavramsallaştırılabiliriz. Kamu görevlilerinin varlığı, mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemlerin varlığı ve kusur derecesinin belirlenmesine ilişkin hususları da kamu zararının sübjektif unsurları kapsamında değerlendirmek gerekmektedir.
Nitekim, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 7 inci maddesinin üçüncü fıkrasında, “Sorumlular; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri ile illiyet bağı kurularak oluşturulan ilamda yer alan kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazmin ile yükümlüdür.” denilerek sorumluların tazmin yükümlülüğü kamu zararı ile mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri arasında illiyet bağının varlığına bağlanmıştır.
Bahse konu mevzuat hükümlerini birlikte değerlendirdiğimizde; hesap yargılamasında kamu zararına birden fazla sorumlunun sebep olduğunun tespiti halinde oluşan bu zarardan söz konusu sorumluların müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmaları gerektiği de açıktır.
Kural olarak bir mali karar, işlem veya eylemin yapılmasında görev alanlardan her birinin işlemi diğer işlemlerin nedeni olduğu takdirde herkes ortaya çıkan zarardan sorumlu tutulacaktır. Bu kapsamda, somut olayda ......................... yılı Denetim Taslak Raporunda naklen zabıta memurluğuna yapılan atamaların Yönetmeliğe aykırı olduğu konusu yer aldığı halde, bilgi sahibi olunduktan sonra gerekli işlemleri yapmayan Zabıta Daire Başkan Vekili ..................., İnsan Kaynakları ve Eğitim Daire Başkanı ....................., Genel Sekreter Yardımcısı ..................., Genel Sekreter ................... ile Belediye Başkanı ................................. oluşan kamu zararından Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi ile birlikte sorumludurlar.
Nitekim, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde; “Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur” denilmekle birlikte,
“Giderlerin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 ncü maddesinde; “Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır. Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler”
hükümlerine yer verilmiştir.
5018 sayılı Kanun uyarınca, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler. Yapılacak harcama, nitelik itibariyle hukuka aykırı nitelik taşıyorsa, söz konusu işlemleri yapmaktan kaçınmak durumundadırlar.
Bu itibarla, Başka bir kadroda çalışmakta iken naklen zabıta memurluğuna atananların Zabıta Yönetmeliği'nde istenen şartları sağlamadan atandıkları ve bu durumun bildirilmesi üzerine gerekli düzeltmenin yapılmaması sonucu oluşan ..................... TL kamu zararının;
......................... TL’sinin Harcama Yetkilisi ...................... (.....................), Gerçekleştirme Görevlisi ..................... (.....................) ile Diğer Sorumlular; naklen zabıta memurluğuna yapılan atamaların Yönetmeliğe aykırı olduğu konusunda bilgi sahibi olunduktan sonra gerekli işlemleri yapmayan diğer gerçekleştirme görevlileri ..............., ................., .............. ile ..................’a,
................... TL’sinin Harcama Yetkilisi .................. (................), Gerçekleştirme Görevlisi ................. (................) ile Diğer Sorumlular; naklen zabıta memurluğuna yapılan atamaların Yönetmeliğe aykırı olduğu konusunda bilgi sahibi olunduktan sonra gerekli işlemleri yapmayan diğer gerçekleştirme görevlileri .................., ..................., .................. ile .....................’a,
Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla,
karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Başkan ......................... ve Üye ...............................’ün karşı oy gerekçesi:
Tazmin hükmüne katılınmakla birlikte, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesi; “Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur”
“Giderlerin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 ncü maddesi; “Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır. Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler”
hükümleri gereğince,
Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler. Yapılacak harcama, nitelik itibariyle hukuka aykırı nitelik taşıyorsa, söz konusu işlemleri yapmaktan kaçınmak durumundadırlar.
Dolayısıyla, kişilere yapılan ödeme hukuka aykırı nitelik taşıdığı için bu ödemelerle ilgili sadece Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlilerinin sorumluluğu bulunmaktadır.”