Personel atama
Başka bir kadroda çalışmakta iken naklen itfaiye erliğine atananların İtfaiye Yönetmeliğinde istenen şartları sağlamadan atandıkları ve bu durumun bildirilmesi üzerine gerekli düzeltmenin yapılmaması suretiyle ..................................... TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
21.10.2006 gün ve 26326 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye İtfaiye Yönetmelik’inin “Başka memurluklardan naklen geçiş” başlıklı 18 incı maddesinde;
“Herhangi bir resmi kuruluştan veya belediyenin diğer hizmet birimlerinde asıl memur iken, belediye itfaiye erliğine geçmek isteyenler; 30 yaşını aşmamaları, 15 inci maddedeki yaş dışındaki diğer şartları taşımaları ve 16 ncı maddede öngörülen sözlü sınavda başarılı olmaları kaydıyla, 657 sayılı Kanuna ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine uyularak itfaiye erliğine atanabilir.” denilerek,
“İtfaiye erliğine atanma şartları” başlıklı 15 inci maddesinde; itfaiye erliğine atanmak için 657 sayılı Kanun’un 48 inci maddesindeki şartların yanı sıra en az lise veya dengi okul mezunu olması, sağlık açısından kapalı mekan, dar alan ve yükseklik gibi fobisi olmaması kaydıyla itfaiye teşkilatının çalışma şartlarına uygun olması, tartılma ve ölçülme aç karnına, soyunuk ve çıplak ayakla olmak kaydıyla erkeklerde en az 1.67 m, kadınlarda en az 1.60 m boyunda olmak ve boyun 1 m den fazla olan kısmı ile kilosu arasında ( +,-) 10 kg.dan fazla fark olmaması ve sınavın yapıldığı tarihte 25 yaşını doldurmamış olması şartlarının aranacağı ve 16 ncı maddesinde de ilk defa itfaiye eri kadrolarına atanacakların yazılı ve sözlü sınav şekline ilişkin düzenlemeler yer almıştır.
14.11.2017 gün ve 30240 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklikle Yönetmelik’in “Başka memurluklardan naklen geçiş” başlıklı 18 inci maddesi; “Diğer kamu kurum ve kuruluşları veya belediye hizmet birimlerinde asıl memur kadrosunda çalışanlardan, itfaiye erliğine geçmek isteyenler; 30 yaşını aşmamaları, 15/A maddesinin birinci fıkrasının (b), (c), (e), (f) bentlerindeki şartları taşımaları ve 15/E maddesinde öngörülen sınavda başarılı olmaları kaydıyla, 657 sayılı Kanuna ve diğer mevzuat hükümlerine uyularak itfaiye eri kadrosuna atanabilir.” şeklinde değiştirilmiştir.
İtfaiye erliğine ilk defa atanacaklarla ilgili düzenlemeler yönetmeliğin 15, 15/A, 15/B, 15/C, 15/Ç, 15/D, 15/E, 15/F ve 15/G maddelerinde yer almıştır. “Sınava kabul için ön şartlar” başlıklı 15/A maddesinde; sınava katılmak isteyenlerin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48 inci maddesinde belirtilen genel şartları taşımaları, en az lise veya dengi okul mezunu olmaları, tartılma ve ölçülme aç karnına, soyunuk ve çıplak ayakla olmak kaydıyla erkeklerde en az 1.67 metre, kadınlarda en az 1.60 metre boyunda olmak ve boyun 1 metreden fazla olan kısmı ile kilosu arasında (+,-) 10 kilogramdan fazla fark olmaması, sınavın yapıldığı tarihte 30 yaşını doldurmamış olmaları, geçerlilik süresi dolmamış KPSS puan türünden sınav duyurusunda belirtilmiş olan asgari puanı almış olmaları, sağlık açısından kapalı mekan, dar alan ve yükseklik gibi fobisi olmaması kaydıyla itfaiye teşkilatının çalışma şartlarına uygun olmaları, itfaiye teşkilatının ihtiyacına göre belirlenen 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümlerince verilen sürücü belgesine sahip olmaları gerektiği, 15/E maddesinde; adayların bilgi ve yeteneklerini ölçecek şekilde yazılı veya sözlü ile uygulamalı olmak üzere iki bölüm halinde sınav yapılacağı, 16/B maddesinde; ataması yapılanların sınavla ilgili belgelerin ilgililerin özlük dosyalarında saklanacağı, 16/C maddesinde de; sekretarya hizmetlerinin insan kaynaklarından sorumlu birim tarafından yürütüleceği belirtilmiştir.
Belediye İtfaiye Yönetmeliği'nde itfaiye teşkilatı personelinin görev ve yetkileri, mesleğe alınmaları ve nitelikleri ile unvanların düzenleniş biçimi bir bütün olarak değerlendirildiğinde, itfaiye personelinin göreve alınmasının belli niteliklere bağlandığı görülmektedir. Bu bağlamda naklen geçişlerde uygulanacak kurallar ayrı bir maddede belirtilmiştir.
06.06.2000 gün ve 24071 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Personel Başkanlığının 2000/2 sayılı 3269 Sayılı Uzman Erbaş Kanununa Tabi Olarak İstihdam Edilen Uzman Erbaşların Diğer Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Atanmalarına İlişkin Tebliğ'de, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'na göre istihdam edilen uzman erbaşların 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'na tabi bulunmaları sebebiyle diğer personel kanunlarına tabi herhangi bir kamu kurum ve kuruluşlarına naklen atanamayacakları, ancak 3269 sayılı Kanun'a göre uzman erbaş kadrolarında istihdam edilmeleri sebebiyle 657 sayılı Kanun'un 54 üncü maddesi de dikkate alınarak azami adaylık süresi kadar çalışılmış ve kendi istekleriyle sözleşmelerini feshetmiş olmak kaydıyla uzman erbaşların, 657 sayılı Kanun'un 97 nci maddesinde belirtilen sürelere bağlı olmaksızın yürürlükteki Başbakanlık genelgeleri çerçevesinde açıktan atama izni alınması suretiyle aynı Kanunun 92 nci maddesine göre koruma ve güvenlik görevlisi kadroları ile kurumların görevde yükselme yönetmeliklerinde bu düzeyde belirledikleri diğer kadrolara atanmaları hizmet ihtiyaçları göz önünde bulundurularak kamu kurum ve kuruluşlarının takdirinde bulunduğu belirtilmiştir. 08.07.2009 gün ve 7302 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Devlet Personel Başkanlığı 1 Seri Numaralı Kamu Personeli Genel Tebliği ile 06.06.2000 tarihli ve 24071 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununa Tabi Olarak İstihdam Edilen Uzman Erbaşların Diğer Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Atanmalarına İlişkin Tebliğ” yürürlükten kaldırılmıştır. Ancak 1 Seri Numaralı Kamu Personeli Genel Tebliğinde de benzer açıklamalar yer almıştır.
Uzman erbaş olarak çalışırken istifa edenlerin kurumların 657 sayılı Kanuna tabi kadrolarına atanmaları esnasında kadronun gerektirdiği niteliklerin aranması gerekir. İtfaiye erliğine iki şekilde atama yapılmaktadır. Birinci olarak ilk defa itfaiye eri olarak işe alınma olup bununla ilgili şartlar ve sürecin nasıl olacağı yönetmelikte ayrıntılı belirtilmiştir. Diğeri ise başka kadroda çalışanların itfaiye erliğine naklen atanmasıdır. Belirtilen iki şekil dışında itfaiye erliğinde istihdam türü bulunmamaktadır. Naklen itfaiye erliğine ataması yapılan kişilerin dosyalarına bakıldığında istenen şartlarla ilgili gerekli şartların sağlandığına veya incelemenin yapıldığına ilişkin dosyalarında bilgi bulunmamaktadır. Kiminin atanma tarihinde yönetmelikte aranan şartın tutmadığı görülmekle birlikte genelde sınavın yapıldığına dair dosyalarında belgenin olmadığı görülmüştür. Yönetmeliğe uygun yapılmayan bu atamaların iptal edilerek bu kişilerin uygun kadrolara atamalarının yapılması gerekir.
.................................. sicil numaralı kişi ...... tarihinde 48 yaşında hizmetli kadrosundan itfaiye erliğine, ................................ sicil numaralı kişi .....tarihinde 44 yaşında memur kadrosundan itfaiye erliğine, ...................... sicil numaralı kişi ..... tarihinde 40 yaşında eğitmen kadrosundan itfaiye erliğine, ........................ sicil numaralı kişi ..... tarihinde 49 yaşında şoför kadrosundan itfaiye erliğine, ....................... sicil numaralı kişi ..... tarihinde 45 yaşında şoför kadrosundan itfaiye erliğine, ......................... sicil numaralı kişi ..... tarihinde 56 yaşında şoför kadrosundan itfaiye erliğine, ........................ sicil numaralı kişi ..... tarihinde 47 yaşında şoför kadrosundan itfaiye erliğine, ....................... sicil numaralı kişi 31.03.2014 tarihinde 51 yaşında şoför kadrosundan itfaiye erliğine, ..........................sicil numaralı kişi 06.08.2012 tarihinde 45 yaşında tahsildar kadrosundan itfaiye erliğine, ................... sicil numaralı kişi 22.04.2013 tarihinde 46 yaşında şoför kadrosundan itfaiye erliğine, ...................sicil numaralı kişi ..... tarihinde 47 yaşında şoför kadrosundan itfaiye erliğine, ..................... sicil numaralı kişi .... tarihinde 49 yaşında memur kadrosundan itfaiye erliğine, ........................ sicil numaralı kişi .....tarihinde bilgisayar işletmeni kadrosundan itfaiye erliğine, ........................... sicil numaralı ..... tarihinde 50 yaşında bekçi kadrosundan itfaiye erliğine, ..................... sicil numaralı kişi ..... tarihinde 52 yaşında bekçi kadrosundan itfaiye erliğine, .................... sicil numaralı kişi ..... tarihinde 50 yaşında şoför kadrosundan itfaiye erliğine, ................... sicil numaralı ..... tarihinde hayvan kesim memuru kadrosundan itfaiye erliğine, ................... sicil numaralı kişi ..... tarihinde 48 yaşında şoför kadrosundan itfaiye erliğine, ....................... sicil numaralı kişi . tarihinde ...51 yaşında şoför kadrosundan itfaiye erliğine, ................... sicil numaralı kişi .... tarihinde 46 yaşında eğitmen kadrosundan itfaiye erliğine, ......................sicil numaralı kişi ..... tarihinde uzman çavuş kadrosundan itfaiye erliğine, ....................... sicil numaralı kişi ....tarihinde uzman çavuş kadrosundan itfaiye erliğine, ..................... sicil numaralı kişi ..... tarihinde uzman çavuş kadrosundan itfaiye erliğine, ...................... sicil numaralı kişi ....tarihinde uzman çavuş kadrosundan itfaiye erliğine, .................. sicil numaralı kişi .... tarihinde uzman çavuş kadrosundan itfaiye erliğine, ......................... sicil numaralı kişi .... tarihinde uzman çavuş kadrosundan itfaiye erliğine, ....................... sicil numaralı kişi .... tarihinde uzman çavuş kadrosundan itfaiye erliğine, ....................... sicil numaralı kişi ..... tarihinde uzman çavuş kadrosundan itfaiye erliğine, ......................... sicil numaralı kişi .....tarihinde uzman çavuş kadrosundan itfaiye erliğine, ......................... sicil numaralı kişi ..... tarihinde uzman çavuş kadrosundan itfaiye erliğine, ........................ sicil numaralı kişi ..... tarihinde uzman çavuş kadrosundan itfaiye erliğine, .......................... sicil numaralı kişi 20.04.2012 tarihinde uzman çavuş kadrosundan itfaiye erliğine, ........................ sicil numaralı kişi 05.11.2013 tarihinde memur kadrosundan itfaiye erliğine........................... sicil numaralı kişi ..... tarihinde uzman çavuş kadrosundan itfaiye erliğine, ........................ sicil numaralı kişi .... tarihinde uzman çavuş kadrosundan itfaiye erliğine, ........................sicil numaralı kişi ..... tarihinde memur kadrosundan itfaiye erliğine yönetmelikte aranan şartlar yerine getirilmeden ve sınav yapılmadan atanmışlardır. Anlaşılacağı üzere birçok kişinin yaş şartı da tutmamaktadır.
Sorumluluk yönünden yapılan inceleme;
Yukarıda esası yönünden değerlendirilen hukuki işlem 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71 inci maddesinde düzenlenen kamu zararının unsurları ile fiil ve netice arasındaki illiyet bağı çerçevesinde değerlendirilecektir.
5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde, kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır, şeklinde tanımlanmıştır. Mevzuata aykırı işlem veya eylemlerin neticesinde ortaya çıkan bu zararı; kamu zararının objektif unsuru olarak kavramsallaştırılabiliriz. Kamu görevlilerinin varlığı, mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemlerin varlığı ve kusur derecesinin belirlenmesine ilişkin hususları da kamu zararının sübjektif unsurları kapsamında değerlendirmek gerekmektedir.
Nitekim, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 7 inci maddesinin üçüncü fıkrasında, “Sorumlular; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri ile illiyet bağı kurularak oluşturulan ilamda yer alan kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazmin ile yükümlüdür.” denilerek sorumluların tazmin yükümlülüğü kamu zararı ile mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri arasında illiyet bağının varlığına bağlanmıştır.
Bahse konu mevzuat hükümlerini birlikte değerlendirdiğimizde; hesap yargılamasında kamu zararına birden fazla sorumlunun sebep olduğunun tespiti halinde oluşan bu zarardan söz konusu sorumluların müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmaları gerektiği de açıktır.
Kural olarak bir mali karar, işlem veya eylemin yapılmasında görev alanlardan her birinin işlemi diğer işlemlerin nedeni olduğu takdirde herkes ortaya çıkan zarardan sorumlu tutulacaktır. Bu kapsamda, somut olayda ..................................yılı Sayıştay Taslak Denetim Raporunda naklen itfaiye erliğine yapılan atamaların Yönetmeliğe aykırı olduğu konusu yer aldığı halde, bilgi sahibi olunduktan sonra gerekli işlemleri yapmayan İtfaiye Daire Başkanı ............................, İnsan Kaynakları ve Eğitim Daire Başkanı .............................., Genel Sekreter Yardımcısı .........................., Genel Sekreter ......................... ile Belediye Başkanı ...................................... oluşan kamu zararından harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi ile birlikte sorumludurlar.
Nitekim, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde; “Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur” denilmekle birlikte,
“Giderlerin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 ncü maddesinde; “Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır. Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler”
hükümlerine yer verilmiştir.
5018 sayılı Kanun uyarınca, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler. Yapılacak harcama, nitelik itibariyle hukuka aykırı nitelik taşıyorsa, söz konusu işlemleri yapmaktan kaçınmak durumundadırlar.
Bu itibarla, Başka bir kadroda çalışmakta iken naklen itfaiye erliğine atananların İtfaiye Yönetmeliğinde istenen şartları sağlamadan atandıkları ve bu durumun bildirilmesi üzerine gerekli düzeltmenin yapılmaması sonucu oluşan .................................... TL kamu zararının;
................................. TL’sinin Harcama Yetkilisi ...................... (......................), Gerçekleştirme Görevlisi ........................ (.....................) ile naklen itfaiye erliğine yapılan atamaların Yönetmeliğe aykırı olduğu konusunda bilgi sahibi olunduktan sonra gerekli işlemleri yapmayan Diğer Sorumlular; ....................., ..............., ..................... ile ........ ...........................’a,
........................ TL’sinin Harcama Yetkilisi .................... (......................), Gerçekleştirme Görevlisi ....................... (.........................) ile naklen itfaiye erliğine yapılan atamaların Yönetmeliğe aykırı olduğu konusunda bilgi sahibi olunduktan sonra gerekli işlemleri yapmayan Diğer Sorumlular; ..............., ................., ................... ile ......................’a,
Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla,
karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Başkan ........................ ve ...............................’ün karşı oy gerekçesi:
Tazmin hükmüne katılınmakla birlikte, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesi; “Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur”
“Giderlerin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 ncü maddesi; “Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır. Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler”
hükümleri gereğince,
Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler. Yapılacak harcama, nitelik itibariyle hukuka aykırı nitelik taşıyorsa, söz konusu işlemleri yapmaktan kaçınmak durumundadırlar.
Dolayısıyla, kişilere yapılan ödeme hukuka aykırı nitelik taşıdığı için bu ödemelerle ilgili sadece Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlilerinin sorumluluğu bulunmaktadır.”