Personel atama
Büyükşehir Belediyesinde şube müdürü olarak görünen ............................’in atandığı tarihte 657 sayılı Kanun’un 68/B maddesi ile yürürlükte olan yönetmelikteki şartları taşımadığı halde şube müdürlüğüne atanması suretiyle ........................... TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin B fıkrasında; kurumların 1 ve 2 nci dereceli kadrolar için en az 10 yıl, 3 ve 4 üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl hizmeti bulunan ve yükseköğrenim görenlerin atanabileceği belirtilmiştir.
18.04.1999 gün ve 23670 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin 2 nci maddesinde; bu Yönetmeliğin belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmelere ait memur kadrolarında, müdür ve daha alt görevlere görevde yükselme mahiyetindeki asaleten atanmalarında uygulanacağı, “Görevde Yükselmeye İlişkin Esaslar” başlıklı ikinci bölümünün “Öğrenim düzeyi” başlıklı 5 inci maddesinde; Devlet memurlarının Müdür ve Şube Müdürlüğüne atanabilmesi için en az dört yıllık yükseköğrenim, şef kadrosuna atanabilmesi için en az iki yıllık yükseköğrenim görmüş olmaları gerektiği belirtilmiştir.
02.02.2000 gün ve 23952 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve atamanın yapıldığı yılda yürürlükte olan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve İl Özel İdareleri ve Belediyelerin Kurdukları Birlik, Müessese ve İşletmeler ile Bunlara Bağlı Döner Sermayeli Kuruluşlardaki Memurların Görevde Yükselme Esaslarına Dair Yönetmeliğin “Hizmet grupları” başlıklı 5 inci maddesinde;
Yönetmeliğe tabi personelin 12 hizmet grubuna, hizmet grupları da kendi içlerinde alt hizmet gruplarına ayrıldığı, a) Yönetim Hizmetleri Grubu içinde İlçe özel idare müdürü, birlik müdürü, itfaiye müdürü, zabıta müdürü ile diğer unvanlı ve unvansız müdürlerin sayıldığı, …e) Bilgi İşlem Hizmetleri Grubu içinde 1) Çözümleyici, Unvanının yer aldığı, 9’uncu maddesinin ilk cümlesinde, Eğitimini tamamlayanların bu Yönetmelik kapsamında bulunan görevlere atanabilmeleri için kurumlarınca yaptırılacak sınava katılarak başarılı olmalarının şart olduğu,
“Öğrenim düzeyi” başlıklı 14 üncü maddesinde; ...Diğer müdürlükler için en az dört yıllık yüksek öğrenimi bitirmiş olmak veya denkliği kabul edilen yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olmak,” düzenlemeleri yapıldıktan sonra “Hizmete ilişkin özel şartlar” başlıklı 15 inci maddesinde ise; hizmet süresi ile ilgili belirlemeler yapılmıştır.
Yönetmeliğin geçici 1 inci maddesinde; “İhtiyaç duyulan hallerde bu Yönetmelik kapsamında bulunan personelden 18/4/1999 tarihinde görevde bulunanlar için bu Yönetmelikte öngörülen öğrenim düzeyinin bir alt öğrenim düzeyi esas alınabilir.”,
“Hizmet grupları arasında geçişler” başlıklı 19 uncu maddesinde;
“(Değişik: 10/05/2001-24398) Bu Yönetmelik kapsamında bulunan kurumlarda müfettiş, kontrolör, iktisat müfettişi ve murakıp unvanı ile görev yapanların bu Yönetmelikte yer alan hizmet gruplarına atanmalarında sınav ve hizmet gruplarında çalışma şartı aranmaz.
Kurum içinden aynı alt hizmet grubu içinde kalmak kaydıyla sınav yapılmaksızın, ancak görevin özel belirleyici nitelikleri aranmak şartıyla, farklı görevlere atama mümkündür. Hizmet grupları ve alt hizmet grupları arasındaki görevde yükselme niteliğindeki geçişler ancak görevde yükselme eğitimi ve görevde yükselme sınavında başarılı olmakla mümkündür.
Başka bir kurumda görevde yükselme eğitimini tamamlayanların bu eğitimleri, başka kuruma nakil halinde de geçerlidir.”
denilmektedir.
18.04.1999 gün ve 23670 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin “Öğrenim Düzeyi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Devlet memurlarının bu Yönetmelik kapsamındaki görevlere atanabilmeleri için gerekli olan öğrenim düzeyleri kurumları tarafından çıkarılacak yönetmeliklerinde unvanlar itibariyle gösterilir.
Devlet memurlarının;
a) Müdür, Şube Müdürü, Başmühendis, APK Uzmanı, Araştırmacı, Eğitim Uzmanı, Uzman, Müdür Yardımcısı, Çözümleyici ve bu düzeyde bulunan görevler ile daha üstü görevlere atanabilmeleri için en az dört yıllık yükseköğrenim,”
düzenlemesi bulunmaktadır.
Yukarıdaki düzenlemelere göre kişinin şube müdürlüğüne atanabilmesi için dört yıllık okul mezunu olması, belirli görevlerde belirli sürede bulunması ve yazılı sınavda başarılı olması gerekir. Müdür kadroları yönetim hizmetleri grubunda yer alırken, Çözümleyici, Bilgi İşlem Hizmetleri Grubunda yer almıştır. Yönetmeliğin 19 uncu maddesinde, hizmet grupları ve alt hizmet grupları arasındaki görevde yükselme niteliğindeki geçişlerin ancak görevde yükselme eğitimi ve görevde yükselme sınavında başarılı olunması şartıyla mümkün olduğu belirtildiğine göre Çözümleyici kadrosundan Müdürlük kadrosuna şartlar sağlanmadan ve sınavda başarılı olmadan atama yapılması mümkün değildir.
Lise mezunu olup .....tarihinde açıktan memur olarak atanan ........................., ..... tarihinde bilgisayar işletmeni, ..... tarihinde çözümleyici, ..... tarihinde ise Kanun ve yönetmeliğe aykırı olarak şube müdürlüğü kadrosuna atanmıştır. ..... tarihinde ..........................Üniversitesi ..... Meslek Yüksek Okulu muhasebe programını (2 yıllık ön lisans) bitirmiştir.
Şube müdürlüğüne atanan .......................... atamanın yapıldığı tarihte gerek 657 sayılı Kanun’un 68/B maddesinde istenen yükseköğrenim gerekse de Yönetmelikte istenen en az dört yıllık yükseköğrenimi bitirmiş olmak ile sınav şartını taşımamaktadır.
Kamu görevlilerinin ilk kez bir göreve atanırken ya da görevde yükselme suretiyle üst göreve atanırken söz konusu görevin gerektirdiği nitelikleri taşıması zorunludur. Bu zorunluluk atama tarihi bakımından geçerli olduğu gibi görevin sürdürüldüğü süre zarfı yönünden de taşınması gereklidir. Bu çerçevede ilgilinin müdürlüğe atanırken bu kadroya atanabilmek için gereken öğrenim şartını taşımadığı açıktır. Bir görev için öngörülen koşulların taşınmaması halinde bu görevin belirli bir süre yürütülmüş olması ilgili lehine kazanılmış hak oluşturmaz. Atama şartlarını taşınmadığının daha sonra tespit edilmesi bu kişinin bu kadroda çalışmasına hukuki engel oluşturur. İlgilinin gerekli koşulları taşımadan müdürlüğe atandığı anlaşıldığında bu görevi yürütebilmesine olanak da bulunmamaktadır.
İlgilinin şube müdürlüğü görevini yürüttüğü anlaşılmakta ise de, bu göreve atanmasının sebebini oluşturan atama tarihinde bu kadro için gerekli nitelikleri taşımadığının anlaşılması nedeniyle şube müdürlüğüne atanma işlemi hukuken dayanaksız hale gelmektedir. İdari yargı istikrarlı olarak koşullarını taşımadığı halde müdür kadrosuna (diğer kadrolara) yapılan atamanın açık hata kapsamında olduğu ve bu nedenle yapılan ödemelerin her zaman geri alınacağına dair kararlar vermektedir.
Neticeten, Büyükşehir Belediyesinde şube müdürü olarak görünen .............................’in şube müdürü olarak atandığı tarihte gerek 657 sayılı Kanun’un 68/B maddesinde istenen yükseköğrenim ve gerekse de Yönetmelikte istenen öğrenim ve sınav şartını taşımadığı halde yapılan atamasında mevzuata uyarlığın bulunmadığı anlaşılmıştır.
Sorumluluk yönünden yapılan inceleme;
Yukarıda esası yönünden değerlendirilen hukuki işlem 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71 inci maddesinde düzenlenen kamu zararının unsurları ile fiil ve netice arasındaki illiyet bağı çerçevesinde değerlendirilecektir.
5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde, kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır, şeklinde tanımlanmıştır. Mevzuata aykırı işlem veya eylemlerin neticesinde ortaya çıkan bu zararı; kamu zararının objektif unsuru olarak kavramsallaştırılabiliriz. Kamu görevlilerinin varlığı, mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemlerin varlığı ve kusur derecesinin belirlenmesine ilişkin hususları da kamu zararının sübjektif unsurları kapsamında değerlendirmek gerekmektedir.
Nitekim, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 7 inci maddesinin üçüncü fıkrasında, “Sorumlular; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri ile illiyet bağı kurularak oluşturulan ilamda yer alan kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazmin ile yükümlüdür.” denilerek sorumluların tazmin yükümlülüğü kamu zararı ile mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri arasında illiyet bağının varlığına bağlanmıştır.
Bahse konu mevzuat hükümlerini birlikte değerlendirdiğimizde; hesap yargılamasında kamu zararına birden fazla sorumlunun sebep olduğunun tespiti halinde oluşan bu zarardan söz konusu sorumluların müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmaları gerektiği de açıktır.
Kural olarak bir mali karar, işlem veya eylemin yapılmasında görev alanlardan her birinin işlemi diğer işlemlerin nedeni olduğu takdirde herkes ortaya çıkan zarardan sorumlu tutulacaktır. Bu kapsamda, somut olayda atama işlemlerinin gerçekleştirilmesi sürecince yer alan; Kanun ve Yönetmeliğe göre şube müdürlüğü kadrosuna atanmak için gerekli şartı sağlamadığı halde şube müdürlüğü kadrosuna ........................ gün ve ...................../....................sayılı onay ile ataması yapılan ...........................’in atamasını arz eden ........................., uygun görüşle arz eden ................... ile olur veren ......................, ................ .............. gün ve ................./.................... sayılı yazı ile çözümleyici kadrosunda görev yapan ilgilinin şube müdürlüğüne Devlet Memurlarının Görevde Yükselme Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin 5 inci maddesinin (a) fıkrası gereğince görevde yükselme sınavına tabi tutulmadan atanıp atanamayacağı hususunda Hukuk Müşavirliğinin görüşünü sormuş, Hukuk İşleri Müşavirliğinin 1. Hukuk Müşaviri ............................... imzalı ......................... gün ve ..................../......................sayılı cevabi yazısında, “Devlet Memurlarının Görevde Yükselme Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin 5/a maddesinde çözümleyici kadrosu ile şube müdürü kadrosu aynı grup içerisinde yer almaktadır. Bu nedenle çözümleyici kadrosunda bulunan personelin görevde yükselme sınavına tabi tutulmadan şube müdürü kadrosuna atanmasının hukuken mümkün olabileceği müteala edilmektedir.” denilmiştir. Hukuk Müşavirliğinin görüşüne göre atama işlemi yapıldığı için mevzuata aykırı görüş veren .................................... hatalı atamadan dolayı Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlileri ile birlikte sorumludur.
Nitekim, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde; “Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur” denilmekle birlikte,
“Giderlerin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 ncü maddesinde; “Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır. Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler”
hükümlerine yer verilmiştir.
5018 sayılı Kanun uyarınca, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler. Yapılacak harcama, nitelik itibariyle hukuka aykırı nitelik taşıyorsa, söz konusu işlemleri yapmaktan kaçınmak durumundadırlar.
Bu itibarla, Büyükşehir Belediyesinde şube müdürü olarak görünen .............................’in atandığı tarihte 657 sayılı Kanun’un 68/B maddesi ile yürürlükte olan yönetmelikteki şartları taşımadığı halde şube müdürlüğüne atanması sonucu oluşan .......................... TL kamu zararının;
............................... TL’sinin Harcama Yetkilisi ........................ (.....................), Gerçekleştirme Görevlisi ....................... (......................) ile Diğer Sorumlular; atamayı arz eden ......................., uygun görüşle arz eden ........................, olur veren .......................... ve atanabileceğine ilişkin uygun görüş veren ........................’a,
........................... TL’sinin Harcama Yetkilisi ........................ (.......................), Gerçekleştirme Görevlisi .......................... (.........................) ile Diğer Sorumlular; atamayı arz eden ......................., uygun görüşle arz eden ..........................., olur veren ..................... ve atanabileceğine ilişkin uygun görüş veren .............................’a,
Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle,
karar verildi.