Ek ders ücreti
……. Üniversitesi ….. Enstitüsünde akademik takvime göre yarıyıl sonu sınavlarının yapıldığı tarihlere denk gelen günlerde verilen ek derslere ilişkin yapılan ödemelerde, haftalık ders yüklerinin hesaba katılmadan ilgili personele ek ders ödemesi yapılması sonucu ….. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;
2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Çalışma Esasları” başlıklı 36 ncı maddesinde;
“…
Öğretim üyesi, kadrosunun bulunduğu yükseköğretim birimi ile sınırlı olmaksızın ve ihtiyaç bulunması halinde görevli olduğu yükseköğretim kurumunda haftada asgari on saat ders vermekle yükümlüdür. Öğretim görevlisi ise haftada asgari on iki saat ders vermekle yükümlüdür. Ancak yükseköğretim kurumlarının uygulamalı birimlerinde görev yapacak olan öğretim görevlileri için ders yükü aranmaz ve bunlara ders ücreti ödenmez.
...
Öğretim elemanlarının, ders dışındaki uygulama, seminer, proje, bitirme ödevi ve tez danışmanlıklarının kaç ders saatine karşılık geldiği; kendi üniversitesi dışındaki devlet veya vakıf üniversitelerine bağlı yükseköğretim kurumlarında haftada verebileceği azami ders saatleri ve uzaktan öğretim programlarında verdikleri derslerin örgün öğretim programlarında verilen kaç ders saatine tekabül ettiği Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir. Rektör, rektör yardımcısı, dekan, enstitü ve yüksekokul müdürlerinin ders verme yükümlülüğü yoktur. Başhekimler, dekan yardımcıları, enstitü ve yüksekokul müdür yardımcıları ve bölüm başkanları, bu madde hükümlerine göre haftada asgari beş saat ders vermekle yükümlüdür.” hükmü yer almaktadır.
2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununun “Ek Ders Ücreti” başlıklı 11 inci maddesinde;
“2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununun 36 ncı maddesine göre haftalık okutulması mecburi ders yükü saati dışında, kısmi statüde bulunanlar dâhil öğretim elamanlarına görev unvanlarına göre Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen mecburi ve isteğe bağlı dersler ve diğer faaliyetler için bu ders ve faaliyetlerin haftalık ders programında yer alması ve fiilen yapılması şartıyla en çok yirmi saate kadar, ikinci öğretimde ise en çok on saate kadar ek ders ücreti ödenir. Ders yüklerinin tamamlanmasında öncelikle normal örgün öğretimde verilen ders ve faaliyetler dikkate alınır.
Öğretim elemanlarının teorik derslerle yaptırdıkları uygulama, yönettikleri tez, seminer ve doktora çalışmalarının ve ara sınavların ne ölçüde ders yükünden sayılacağı Yükseköğretim Kurulunca belirlenir. Ara sınavlar için Yükseköğretim Kurulunca öğrenci sayısı göz önünde bulundurulmak suretiyle tespit edilecek ders yükü beş saati, diğer faaliyetler için belirlenecek ders yükü ise bir saati geçemez. Teorik dersler dışındaki faaliyetlerin ders yükünün tamamlanmasından sonraki kısmı ek ders ücretinin hesabında dikkate alınır. Ancak mecburi ders yükünün tamamlanmasında ve ek ders ücretinin hesabında, teorik dersler dışındaki faaliyetlerin haftalık en fazla on saatlik kısmı dikkate alınır, kalan kısmı ise maaş karşılığı sayılır.
Dersi veren öğretim elemanına her ders için ayrı ayrı olmak üzere yarıyıl ve yılsonu dönemlerinde her 50 öğrenci için 300 gösterge rakamının Devlet Memurları Kanununa göre aylıklar için belirlenen katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda sınav ücreti ödenir. Öğrenci sayısının hesabında küsurlar tama iblağ edilir ve 500 öğrenciden fazlası dikkate alınmaz. Ara sınavlar ve bütünleme sınavları için sınav ücreti ödenmez.” hükmü yer almaktadır.
Söz konusu mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, görevli oldukları üniversitede; öğretim üyeleri haftada 10 saat, öğretim görevlileri ve okutmanlar ise haftada 12 saat ders vermekle yükümlüdür. Kanunun öngördüğü bu yükümlülük yerine getirildikten sonra ücrete konu ders ve faaliyetlerin ders programında yer alması ve fiilen yapılması şartıyla öğretim elemanının toplam olarak ücret karşılığı verebileceği ek ders örgün eğitimde haftada 20 saat, ikinci öğretimde ise haftada 10 saati geçmemek üzere ek ders ücreti ödemesi yapılabilecektir.
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından çıkarılan Ders Yükü Tespiti ve Ek Ders Ödemeleri Usul ve Esaslarının 1 inci maddesinin (a) bendinde;
“Yaz ve yarıyıl tatillerinde yapılan eğitim-öğretim faaliyetleri için ödenecek ek ders ücretinin tespitinde, haftalık ders yükünü doldurmuş olmak koşulu aranmaz.” hükmü yer almaktadır.
Söz konusu Esasların 3 üncü maddesinin (a) bendinde;
“Yaz ve yarıyıl tatillerinde yürütülen eğitim-öğretim faaliyetlerinde ders yükü zorunluluğu aranmaksızın; sadece normal örgün öğretimde görev alan öğretim üyelerine en çok 30 saate, öğretim görevlileri ve okutmanlara 32 saate, hem normal örgün öğretim hem de ikinci öğretimde görev alan öğretim üyelerine en fazla 40 saate, öğretim görevlileri ve okutmanlara 42 saate kadar ek ders ücreti ödenebilir.” denilerek tatil dönemlerinde ders yükü zorunluluğu aranmaksızın belirtilen saatler dahilinde ek ders ödemesi yapılabileceği hüküm altına alınmıştır.
Yarıyıl sonu sınavları eğitim öğretim faaliyetinin bir parçasıdır. Bu sınavlar yarıyıl tatili veya yaz tatili kapsamında değerlendirilemez. Dolayısıyla yarıyıl sonu sınavlarına denk gelen tarihlerde enstitülere yapılan dersler ve diğer akademik faaliyetler neticesinde hesaplanacak ek ders ödemelerinin tespitinde haftalık ders yükü zorunluluğunun aranması gerekmektedir.
Üniversitenin …… Enstitüsü’nde akademik takvime göre yarıyıl sonu sınavlarının yapıldığı tarihlerdeki ek ders ödemelerinde, haftalık ders yükü zorunluluğu aranmadan ek ders ücreti ödemesi yapıldığı görülmüştür.
Sorumlular göndermiş oldukları ortak savunmalarında özetle; dönem sonu sınavlarının olduğu haftalarda ders yükünün aranmayacağı hususunun mevzuatta açık olarak belirtilmediğini, Üniversitenin akademik takviminde "yaz ve yarıyıl tatilleri" başlangıç veya bitime dair herhangi bir ifade yer almadığını, bu dönemde derslerin bitmiş olduğu, dolayısıyla öğretim elemanlarının ders yüklerini doldurmalarının normal şartlar altında mümkün olmayacağını, Sayıştay Temyiz Kurulunun …..dosya numaralı kararı gereği uygulamanın doğru olduğunu belirtmişlerdir.
….. Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Öğretim Yönetmeliğinin …. üncü maddesine göre dönem sonu sınavı, öğretim planlarında yer alan bir ders için dönem sonunda yapılan sınavdır. Aynı Yönetmeliğin …. inci maddesine göre güz ve bahar döneminin normal süresi en az on dört haftadır. Ara sınavlar ve diğer dönem içi ölçme ve değerlendirme çalışmaları bu süreler içindedir, ancak dönem sonu ve bütünleme sınavları bu sürenin dışında tutulur. Dolayısıyla döneme dahil olan dönem sonu sınavları on dört hafta bittikten sonra yapılabilir denilmektedir.
Neticeten, yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, ders ve sınav haftaları, birlikte ele alınarak eğitim ve öğretim döneminin bir parçası olarak değerlendirilmiştir. Dolayısıyla yarıyıl sonu sınav dönemlerine isabet eden günlerde öğretim üyeleri ile öğretim görevlilerinin gerek kadrosunun bulunduğu eğitim öğretim kurumunda gerekse görevlendirildikleri yükseköğretim biriminde ek ders ücreti alabilmeleri için zorunlu ders yükünü tamamlamaları gerekmektedir. Yarıyıl ve yaz tatili dönemlerinde ders yükü aranmaksızın yapılan her bir ders için ek ders ödemesi yapılması mümkün olmakla birlikte, dönem sonu sınavlarının devam ettiği dönemde henüz yaz/yarıyıl tatili başlamamış olduğundan, bu dönemler için öğretim elemanlarına haftalık zorunlu ders yükünü tamamlamadan ek ders ücreti ödemesinde bulunulması mümkün değildir.
Bu itibarla; …… Üniversitesi …… Enstitüsünde akademik takvime göre yarıyıl sonu sınavlarının yapıldığı tarihlere denk gelen günlerde verilen ek derslere ilişkin yapılan ödemelerde, haftalık ders yüklerinin hesaba katılmadan ilgili personele ek ders ödemesi yapılması sonucu oluşan ve ayrıntısı aşağıda tabloda yer alan ….. TL kamu zararının Harcama Yetkilisi ……. ve Gerçekleştirme Görevlisi ……’e
müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Daire Başkanı …… ile Üye ……’un Karşı Oy Gerekçesi:
“ Üniversitenin …..-….. Eğitim-Öğretim Yılına ilişkin düzenlenen akademik takvimi incelendiğinde; dönem hesabının dönem sınavları hariç bir dönemi ….. hafta olarak dikkate alarak hazırlandığı, …. hafta bittikten sonra dönem sonu sınavlarının yapıldığı anlaşılmaktadır.
Yarıyıl derslerinin sona erdiği tarihten yeni yarıyıl derslerinin başlayacağı tarihe kadar olan süreçte, Enstitüler dışında birimlerde ders ve faaliyetler yapılmadığından ve yalnızca yarıyıl sınavları yapıldığından, öğretim üyelerine zorunlu ders yükü aranmadan ek ders ücreti ödenmesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. Dolayısıyla, rapora konu edilen kamu zararı ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmesi gerekir.”