Belediye bütçesinden derneklere ve birliklere nakdi yardım yapılması
Belediye bütçesinden çeşitli kurum ve kuruluşlara (……….) yardım edilmesi sonucu ………. TL kamu zararına neden olunduğu hususu ile ilgili olarak,
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Bütçelerden Yardım Yapılması” başlıklı 29’uncu maddesinde, “Gerçek veya tüzel kişilere kanuni dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla, kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir. Bu yardımların yapılması, kullanılması, izlenmesi, denetlenmesi ve kamuoyuna açıklanmasına ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığınca hazırlanarak Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.” hükmü getirerek, bu konuda yasal düzenlemelerin varlığının ön şart olduğunu belirtmiştir.
Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmeliğin 5’inci maddesinde,
“İdarelerce teşekküllere yardım yapılabilmesi için,
a) İdare bütçesinde bu amaçla ödenek tefrik edilmiş olması,
b) Yardımlarda kamu yararı gözetilmesi, yardımların öncelikle toplumun ihtiyaç ve sorunlarına çözüm sağlaması ile toplumsal gelişmeye katkıda bulunulmasına yönelik olması,
c) Teşekkülün, yardımı yapacak idarenin görev alanına giren konularda faaliyet göstermesi,
d) Teşekkül ile yardım yapacak idare arasında protokol yapılması,
e) Teşekkülün, 5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun kapsamındaki dernek ve vakıflardan olmaması,
f) Teşekkülün, Anayasa ve Kanunlarla yasaklanmış faaliyetlerde bulunmamış olması,
g) Teşekkülün, üyelerine veya ortaklarına kazanç paylaşım veya kâr dağıtımı amacının
bulunmaması gerekir.” hükmü yer almaktadır.
Mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinde, belediyelerin, 5018 sayılı Kanunun 29’uncu maddesi ve bu maddeye göre çıkarılan Yönetmelik hükümlerine uygun olarak ve kamu yararı gözetilerek bütçelerine gerekli ödeneği koymaları şartıyla dernek ve benzeri teşekküllere nakdi yardım yapabilecekleri anlaşılmaktadır.
Belirtilen hükümlere rağmen, dernek ve benzeri teşekküllere yardım için Belediye bütçesine bu amaçla gerekli ödenek konulmadığı gibi, yardım yapılan teşekkül ile Belediye arasında protokol yapılmadığı ve ayrıca bir kısım yardım için ise kamu yararı gözetilmediği anlaşılmaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesinde belediyenin görev ve sorumlulukları, 60’ncı maddesinde belediyenin giderleri belirtilmiştir. Belediye Kanunu’nun bahsedilen maddelerinde de, belediyelerin çeşitli kurum ve kuruluşlara yardım yapmalarına izin veren bir hüküm bulunmadığı gibi, diğer mevzuatta da bu konuda bir düzenleme de bulunmamaktadır.
Öte yandan, belediyelerin görev ve sorumluluklarının sayıldığı 5393 sayılı Kanunun 14’üncü maddesinde, sayılan görevler için dahi “mahallî müşterek nitelikte olmak” şartı getirilmiştir. Kanunun, belediyelerin giderlerini düzenleyen 60’ıncı maddesi de yalnızca, dar gelirli, yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile özürlülere yapılacak sosyal hizmet ve yardımları, belediyenin yapabileceği gider olarak belirlenmiştir.
Yine söz konusu yardımların belediye bütçesine bu amaçla konulan ödenek yerine, Belediye bütçesinin “03.06.02.01- Tanıtma, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri” kodundan yapıldığı görülmüştür.
Belediye bütçesinin temsil ve ağırlama tertibinden harcama yapılması belediye başkanının yetkisindedir, ancak belediye başkanı bu yetkisini “Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi” hükümleri çerçevesinde kullanabilir. Söz konusu Yönerge’nin 4’üncü maddesinde temsil giderleri, 5’inci maddesinde ağırlama giderleri sayılmış olup, bunlar arasında söz konusu gider yer almamaktadır.
Bu itibarla, ………. Merkezi, ………. Derneği ve ………. Birliğine Belediye bütçesinden nakdi yardım yapılması suretiyle oluşan kamu zararı tutarı ………. TL’nin,
………. TL’sinin, Gerçekleştirme Görevlisi ………., Harcama Yetkilisi ………. ile Encümen Üyeleri……….’e,
………. TL’sinin, Gerçekleştirme Görevlisi ………., Harcama Yetkilisi ………. ile Encümen Üyeleri ……….’e,
………. TL’sinin Gerçekleştirme Görevlisi ………., Harcama Yetkilisi ………. ile Encümen Üyeleri, ……….’e
müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine,
Üye ……….’nın “Yapılan yardımın 5393 sayılı Kanunun 14,15 ve 77. Maddeleri kapsamında mahalli ve müşterek nitelikte görev aklanına doğrudan giren faaliyet ve hizmetlerden olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Bütçelerden Yardım Yapılması” başlıklı 29’uncu maddesi gereğince, derneklere Belediye bütçesinden yardım yapılabilmesi için derneğin kamu yararına dernek olması gerekmemekte, “kamu yararı gözetilerek” yardım yapılması, bütçede ödenek olması ve yetkili organların kararıyla mümkündür. Ayrıca, ödeme tertibine aykırılık kamu zararının gerekçesi olamayacağından ilişik bulunmamaktadır.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı,
Oybirliğiyle karar verildi.