Kira yardımı
......... Başkanlığı ve ………. Belediyesi tarafından birlikte yürütülmekte olan “………. Merkez ………. Kentsel Yenileme (Gecekondu Dönüşüm) Projesi” kapsamında, mevzuata aykırı olarak kira yardımı yapılması sonucunda ………. TL kamu zararına neden olunduğu hususu ile ilgili olarak,
………. Belediyesi ile .......arasında ………. Merkez ………. bölgesinde kentsel dönüşüm çalışması yapıldığı, 12.04.2007 tarihinde Ön Protokol, 05.05.2008 tarihinde ise Protokol imzalanarak sürecin yürütüldüğü ve bu süreçte ek protokoller de yapıldığı anlaşılmaktadır.
Protokole göre, kentsel yenileme alanlarında yer alan tüm yapı ve eklentilerin tasfiyesi, yıkımı ve molozların temizlenmesi ve TOKİ tarafından yapılacak ihale sonrası, müteahhitlere yer tesliminin her türlü işgalden arındırılmış olarak yapılmasının sağlanması yükümlülüğü Belediyeye bırakılmıştır.
“………. Merkez ………. Kentsel Yenileme Projesi Muvafakat Senedi”nin 11’inci maddesinde, proje çerçevesinde kentsel dönüşüme konu alan üzerinde bulunan yapıların sahiplerine, ..... tarafından konutun teslimine kadar Belediyece kira yardımı yapılacağı belirtilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı” başlıklı 73’üncü maddesinde,
“Belediye, belediye meclisi kararıyla, konut alanları, sanayi alanları, ticaret alanları, teknoloji parkları, kamu hizmeti alanları, rekreasyon alanları ve her türlü sosyal donatı alanları oluşturmak, eskiyen kent kısımlarını yeniden inşa ve restore etmek, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak veya deprem riskine karşı tedbirler almak amacıyla kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir. Bir alanın kentsel dönüşüm ve gelişim alanı olarak ilan edilebilmesi için yukarıda sayılan hususlardan birinin veya bir kaçının gerçekleşmesi ve bu alanın belediye veya mücavir alan sınırları içerisinde bulunması şarttır….” denilmektedir.
6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunun 1’inci maddesinde “Bu kanunun amacı”,
“Bu Kanunun amacı, afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil etmek üzere iyileştirme, tasfiye ve yenilemelere dair usul ve esasları belirlemektir.”,
“Tanımlar” başlıklı maddesinde “Riskli yapı”,
“Riskli alan içinde veya dışında olup ekonomik ömrünü tamamlamış olan ya da yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığı ilmî ve teknik verilere dayanılarak tespit edilen yapıyı,
…
ifade eder.” şeklinde belirtilmiştir.
“Tahliye ve yıktırma” başlıklı 5’inci maddesinde,
“(1) Riskli yapıların yıktırılmasında ve bunların bulunduğu alanlar ile riskli alanlar ve rezerv yapı alanlarındaki uygulamalarda, öncelikli olarak malikler ile anlaşma yoluna gidilmesi esastır. Anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine veya malik olmasalar bile kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak bu yapılarda ikamet edenlere veya bu yapılarda işyeri bulunanlara geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı yapılabilir.
(2) Uygulamanın gerektirmesi hâlinde, birinci fıkrada belirtilenler dışında olup riskli yapıyı kullanmakta olan kişilere de birinci fıkra hükümleri uygulanabilir. Bu kişiler ile yapılacak olan anlaşmanın, bunlara yardım yapılmasının ve enkaz bedeli ödenmesinin usul ve esasları Bakanlığın teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca belirlenir.” hükmü yer almaktadır.
6306 sayılı “Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanunun Uygulama Yönetmeliği'nin" "Kira yardımı ve diğer yardımlar" başlığı madde 16’nın 1’inci bendinde, “Anlaşma ile tahliye edilen uygulama alanındaki yapıların maliklerine tahliye tarihinden itibaren konut ve işyerlerinin teslim tarihine veya ilgili kurumca belirlenecek tarihe kadar, mümkün olması hâlinde geçici konut veya işyeri tahsisi, mümkün olmaması hâlinde ise, Bakanlıkça kararlaştırılacak aylık kira yardımı yapılabilir. Kira yardımı aylık......Türk Lirasını, yardım süresi ise, 18 ay’ı geçemez. Aylık kira bedeli, her yıl Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan Tüketici Fiyatları Endeksi oranında güncellenir.”,
Aynı maddenin 8’inci bendinde ise, “İdare veya ........, Kanun kapsamında yaptıkları uygulamalarda kendi bütçelerinden kira yardımı yapabilir.”
Denilmektedir.
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinde, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 73’üncü maddesine göre gerçekleştirilen “………. Merkez ………. Kentsel Yenileme (Gecekondu Dönüşüm) Projesi” kapsamında, ………. Merkez ………. Kentsel Yenileme Projesi Muvafakat Senedinin 11’inci maddesi uyarınca, söz konusu alan üzerinde bulunan yapıların sahiplerine, Belediye bütçesinden kira yardımı yapılmasının mevzuata aykırı bir yönü bulunmamaktadır.
Bu itibarla, mevzuatına uygun olduğu anlaşılan ………. TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına,
Üye ……….’nın “Sorgu, Kentsel dönüşüm projesi için kanuna aykırı ve protokolde de yer almadığı halde proje muvafakat senedine istinaden esasen ....... tarafından karşılanması gereken kiranın belediyece ödenmesi sonucu kamu zararına yol açıldığına ilişkindir. Sorguda mevzuat hükümlerine aykırılık irdelenmemiş, savunmacılar ödemenin dayanağını 6306 sayılı Kanunla ilişkilendirmişler. Buna karşılık projenin bu kanun kapsamında olmadığı, gecekondu dönüşüm projesi olduğu Yargı Raporunun sonuç kısmında ifade edilmiştir.
Protokol ile, kentsel dönüşüm alanında yer alan tüm yapı ve eklentilerin tasfiyesi ve yer tesliminin her türlü işgalden arındırılmış olarak inşaata hazır hale getirilmesi yükümlülüğünün Belediye ye ait olması nedeniyle haliyle kira yardımı yapılması işin tabiatı gereği olmakla birlikte, mevzuata aykırı karar, eylem ve işlemin (örneğin ödenen kira yardımının, savunmanın ifade ettiği gibi ilgili Yönetmeliğin 16. maddesine göre yapıldığı savunması çerçevesince belirlenen kira yardımı tutarı ve süresinin uygunluğu gibi) ayrıntılı olarak incelenen rapora istinaden hüküm istihsali için hüküm dışı bırakılması gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı,
Üye ……….’ın “5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 73. maddesi ve diğer mevzuatta, Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projelerinin uygulanmasında, proje uygulama alanı üzerindeki yapı maliklerine, belediye tarafından kira ve taşınma yardımı ödenmesine dair bir düzenleme mevcut olmadığından, bu yardımların yapılmasına dair alınan belediye meclis kararı ve bu kararın uygulanmasına dair yapılan ödeme işlemleri hukuka aykırıdır. Bu nedenle, meydana gelen kamu zararının sorumlulara ödettirilmesi gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı,
Çoğunlukla karar verildi.