Atama
…… tarih ve ….sayılı ilamın …’inci maddesiyle; …… Belediyesi tarafından 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun Değişik 59’uncu maddesi hükmü uyarınca Özel Kalem Müdürlüğü kadrosunda açıktan atanan …..’nın belli bir süre sonra sınavsız olarak mühendis kadrosuna atandığı, aylık, zam ve tazminatlar ile ek ödemesinin Mühendis kadrosu için öngörülen tutarlar üzerinden ödenmesi sonucunda ….. TL kamu zararının sorumlularına müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine karar verilmişti.
Bu defa; Üst Yönetici (…..) …. adına Av. …., Av. …. ve Av. ….’un tazmin hükmü ile ilgili temyiz talebinde bulunması sonucunda Sayıştay Temyiz Kurulunun …. tarih ve …. tutanak sayılı kararında; “Esas yönünden ilamın …’inci maddesiyle verilen tazmin hükmünün mevzuata uygun olduğunu, ancak atamaya ilişkin personel hareketleri onayında atamayı onaylayan kişinin Belediye Başkan Yardımcısının olduğunun görüldüğü, dolayısıyla belediye başkanının kamu zararından sorumlu tutulmaması, onun yerine atamayı onaylayan Belediye Başkan Yardımcısının sorumlu tutulması gerektiği, söz konusu atama işleminde, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin yetki ve sorumluluğu bulunmadığı, bir kez atama yapıldıktan sonra ilgili kadroya ilişkin ödemelerin yapılmasının doğal ve hukuki olduğu değerlendirildiği, gerekçeleriyle tazmin hükmünün sorumluluk yönünden bozularak Dairemize tevdiine karar verilmiştir.
Diğer yandan, Gerçekleştirme Görevlisi (…..) …. tarafından verilen temyiz dilekçesi üzerine Sayıştay Temyiz Kurulunun …. tarih ve …. sayılı tutanak sayılı, Gerçekleştirme Görevlisi (…..) ….. tarafından verilen temyiz dilekçesi üzerine Sayıştay Temyiz Kurulunun …. tarih ve … sayılı tutanak sayılı, Harcama Yetkilisi (….) …. tarafından verilen temyiz dilekçesi üzerine Sayıştay Temyiz Kurulunun …. tarih ve …. sayılı tutanak sayılı, kararlarında ise …. tarih ve ….tutanak sayılı karar ile bozma kararı verildiğinden yapılacak işlem olmadığına, ancak aynı mahiyette olduğundan dosyaların birleştirilerek Dairemize tevdi edilmesine karar verilmiştir.
Bu itibarla, Temyiz Kurulunun bozma kararı üzerine …. sayılı ilamın ….’inci maddesinin, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin (7) nci fıkrası hükmü gereğince yeniden görüşülmesine karar verildi.
….. Belediyesi tarafından 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun Değişik 59’uncu maddesi hükmü uyarınca Özel Kalem Müdürlüğü kadrosunda açıktan atanan ….’nın belli bir süre sonra sınavsız olarak mühendis kadrosuna atandığı, aylık, zam ve tazminatlar ile ek ödemesinin Mühendis kadrosu için öngörülen tutarlar üzerinden ödenmesi sonucunda …. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 59’uncu maddesinde;
“…özel kalem müdürlüklerine… bu Kanunun atanma, sınavlar, kademe ilerlemesi ve dereceye yükselmesine ilişkin hükümleriyle bağlı olmaksızın tahsis edilmiş derece aylığı ile memur atanabilir…
Birinci fıkrada sayılan memurların bulundukları bu kadrolar emeklilik aylığının hesabında ve diğer memurluklara naklen atanmalarında herhangi bir sınıf için kazanılmış hak sayılmaz. Bu görevlerde bulunan memurların emeklilik kıdemleri yürümekte devam eder.”
Hükmü ile ilgili İçişleri Bakanlığının …. gün ve …. sayılı özel kalem müdürü konulu genelgesinde yer alan,
“Özel kalem müdürlüğü kadrolarına yapılacak açıktan atamalar, Bakanlığımız izni ile yapılacaktır. Bu kadrolara yapılacak açıktan atamalarda, kadro derecesi ve görevin özellikleri de dikkate alınarak yükseköğrenim mezunlarına öncelik verilecektir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 59’uncu maddesi kapsamında tanınan atama yetkisi, sınırsız bir yetki olmayıp, bu yetkinin memuriyete sınavsız girişin bir yönetimi gibi kullanımına hukuken imkân bulunmamaktadır. Bu sebeple, özel kalem müdürlüğü kadrolarına atanacakların seçiminde, belediye başkanlarının bir seçim dönemi boyunca çalışabilecekleri ehliyet ve liyakat sahibi kişileri seçmeleri esastır.
Personel giderleri, 5393 sayılı Belediye Kanununun 49 uncu maddesinde öngörülen oranları aşan belediyelerde, özel kalem müdürlüğü kadrolarına yapılacak açıktan ve naklen atamalarda, 5393 sayılı Kanunun Geçici 1 inci maddesinde öngörülen usule göre Bakanlığımızdan izin alınacaktır.”
düzenlemelerine göre özel kalem müdürlüklerine atama yapılması gerekmektedir.
….Belediyesinin özel kalem müdürü kadrosuna açıktan atama talebine İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü tarafından herhangi bir izin verilmemesine rağmen, …. …. gün ve ….. sayılı olur ile …. Belediye Başkanı ….. tarafından atanmıştır. Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme Ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin “Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliğine Tabi Kadrolar” başlıklı 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında unvan değişikliğine tabi kadrolar arasında mühendis unvanı sayılmış, görevde yükselme suretiyle atanacaklarda aranacak genel şartlar başlıklı 6 ncı maddesinde, “görevde yükselme sınavında başarılı olmak ve bu yönetmelik kapsamındaki kadrolara atanabilmek için son müracaat tarihi itibariyle 5 inci maddede öngörülen görevlerde toplam en az 1 yıl çalışmış olmak.” şartı belirtildikten sonra unvan değişikliği sınavına tabi olan kadrolara atanacaklarda aranacak genel şartlar başlıklı 8 inci maddesinde, “Unvan değişikliği sınavında başarılı olmak ve Yükseköğrenim mezunu olanların 1-4 dereceli kadrolara atanmaları için 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen süre kadar hizmeti bulunmak." şartı, unvan değişikliği suretiyle atanacaklarda aranacak özel şartlar başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, "Mühendis kadrolarına atanabilmek için, Fakülte veya en az dört yıllık yüksekokulların ilgili bölümlerinden mezun olmak ile öğrenim durumu itibarıyla atanacağı kadro unvanını ihraz etmiş olmak," şartları sayılmıştır.
04.07.2009 gün ve 27278 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin “Hizmet Gruplan Arasında Geçişler” başlıklı 20 nci maddesinin (ç) fıkrasında, “İstisnai memurluklarda çalışanlar veya çalışmış olanlar, bu Yönetmelik kapsamındaki kadrolara, atanacakları kadro için öngörülen şartları taşımaları kaydıyla sınavsız atanabilir.” hükmünün yürürlüğü, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun …. tarihli kararı ile durdurulduğundan uygulama imkânı bulunmamaktadır. Nitekim bu fıkra hükmü 07.05.2014 gün ve 28993 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümleri ile yürürlükten kaldırılmıştır.
04.07.2009 tarih ve 27278 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme Ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin “Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolar” başlıklı 5 inci maddesinin 2 nci bendinde, unvan değişikliğine tabi kadrolar arasında Mühendis kadrosu da sayılmış, “Unvan değişikliği sınavına tabi olan kadrolara atanacaklarda aranacak genel şartlar” başlıklı 8 inci maddesinin 1 inci bendinin (b) fıkrasında da “Unvan değişikliği sınavında başarılı olmak,” gerektiği hüküm altına alınmıştır.
657 sayılı Kanun da özel kalem müdürlüğünde bulunan kişilerin bulundukları bu kadrolar diğer memurluklara naklen atanmalarında herhangi bir sınıf için kazanılmış hak sayılmaz denilse de uygulamada memurluğa atama idarenin takdirindedir. İstisnai memurluklarda çalışanların diğer kadrolara sınavsız atanmasına ilişkin Yönetmelik maddesi Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun …. tarihli kararı ile durdurulduğundan ve …. tarihli ve ….sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile kaldırıldığından dolayı bu kişi mühendis kadrosuna yerine ancak memur kadrosuna atanabilir.
…. Belediyesi tarafından 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Değişik 59 uncu maddesi hükmü uyarınca Özel Kalem Müdürlüğü kadrosunda açıktan atanan ….’nın belli bir süre sonra sınavsız olarak mühendis kadrosuna atanmasının mevzuat hükümlerine aykırıdır. İlgiliye yapılan ödemelerin mühendis kadrosu için öngörülen zam ve tazminatlardan oluşması kamu zararı oluşturmaktadır.
Yapılan incelemede, …. ….. gün ve …. sayılı Belediye Başkanı oluru ile mühendislik kadrosuna atandığı, atamaya ilişkin Personel Hareketleri onayı incelendiğinde ise atamayı onaylayan kişinin Belediye Başkan Yardımcısı …..’in olduğu görülmüştür. Dolayısıyla, atama işlemi adı geçen Başkan Yardımcısının onayıyla gerçekleştiğinden oluşan kamu zararından dolayı kendisinin sorumluluğu bulunmaktadır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde; “Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” hükmü yer almaktadır.
5018 sayılı Kanunun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesinde; “Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır. Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler” hükümleri uyarınca da, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler. Yapılacak harcama, nitelik itibariyle hukuka aykırı nitelik taşıyorsa, söz konusu işlemleri yapmaktan kaçınmak durumundadırlar
İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Ön mali kontrolün kapsamı” başlıklı 10’uncu maddesinde;
“Ön mali kontrol görevi, idarelerin yönetim sorumluluğu çerçevesinde harcama birimleri ve mali hizmetler birimi tarafından yerine getirilir.
Ön mali kontrol harcama birimleri tarafından yapılan kontroller ile mali hizmetler birimi tarafından yapılan kontrollerden oluşur…
Gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin mali karar ve işlemler, harcama birimleri ve mali hizmetler birimi tarafından idarenin bütçesi, bütçe tertibi, kullanılabilir ödenek tutarı, ayrıntılı harcama veya finansman programları, merkezi yönetim bütçe kanunu ve diğer mali mevzuat hükümlerine uygunluk yönlerinden kontrol edilir. Mali karar ve işlemler harcama birimleri tarafından kaynakların etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılması açısından da kontrol edilir” hükümleri yer almaktadır.
5018 sayılı Kanunun ilgili maddeleri ve söz konusu Yönetmelik hükümleri dikkate alındığında; mali karar ve işlemlerin merkezi yönetim bütçe kanunu ve diğer mali mevzuat hükümlerine uygunluk yönünden kontrolü, harcama birimlerine verilen bir sorumluluktur ve bu sorumluluk harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin uhdesindedir.
Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliğinde harcamanın çeşidine göre aranacak belgeler belirlenmiş olup, "Aylıklar" başlıklı 8 inci maddesinde; aylık ve aylıkla birlikte ödenen hakedişler için Aylık Bordrosu (Örnek: 9) ve Personel Bildirimi (Örnek: 10) ile duruma göre ödemenin yapıldığı ilk aya ait ödeme belgesine eklenecek belgeler sayılarak; bunlardan birisinin de "İlk atamalarda, atama onayı ve işe başlama yazısı" olduğu ifade edilmiştir. Atama işlemi …. yılında gerçekleşmiştir.
Bu bağlamda ödeme emrine imza atan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin de mevzuata aykırı ödemeden sorumluluğu bulunmaktadır.
Bu itibarla, …. Belediyesi tarafından 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun Değişik 59’uncu maddesi hükmü uyarınca Özel Kalem Müdürlüğü kadrosunda açıktan atanan ….’nın belli bir süre sonra sınavsız olarak mühendis kadrosuna atandığı, aylık, zam ve tazminatlar ile ek ödemesinin Mühendis kadrosu için öngörülen tutarlar üzerinden ödenmesi sonucunda oluşan ve ayrıntılı hesabı aşağıda kamu zararı tablosunda gösterilen …. TL kamu zararının
…. TL’sinin Atamayı Gerçekleştiren (….) …., Harcama Yetkilisi (….) ….. ile Gerçekleştirme Görevlisi (….) …….’a,
…. TL’sinin Atamayı Gerçekleştiren (….) …., Harcama Yetkilisi (….) ….. ile Gerçekleştirme Görevlisi (….) …….’a,
müştereken ve müteselsilen;
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.