Dernek ve vakıflara nakdi yardım
............. Belediyesi tarafından, ............ Belediyesi sınırları dışında faaliyet gösteren dernek ve vakıflara nakdi yardım yapılması sonucu ..............TL tutarında kamu zararına neden olunduğu,
....Konusuylailgili olarak,
.. Belediyelerin "Görev Yetki ve Sorumlulukları" 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 14 ve 15 inci maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan madde hükümlerinde, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla, belediyelerce yerine getirilmesi öngörülen görevler ve sorumluluklar ile belediyelerin yetkileri sayılmıştır. Yine aynı Kanununun 14 üncü maddesinde ise, belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanının belediye sınırlarını kapsadığı açıkça ifade edilmiştir.
Aynı Kanunun "Diğer kuruluşlarla ilişkiler" başlıklı 75 inci maddesinde ise,
"Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda,
a) Mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait yapım, bakım, onarım ve taşıma işlerini bedelli veya bedelsiz üstlenebilir veya bu kuruluşlar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir ve bu amaçla gerekli kaynak aktarımında bulunabilir. Bu takdirde iş, işin yapımını üstlenen kuruluşun tâbi olduğu mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır.
b) Mahallî idareler ile merkezî idareye ait aslî görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla gerekli aynî ihtiyaçları karşılayabilir, geçici olarak araç ve personel temin edebilir.
c) (Değişik: 12/11/2012-6360/19 md.) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.
d) Kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilir veya süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bu taşınmazlar aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür.
Kamu kurum ve kuruluşlarına belediyeler, bağlı kuruluşları ve belediye şirketlerince devir veya tahsis edilen taşınmazlar, kamu konutu ve sosyal tesis olarak kullanılamaz.
(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/19 md.) 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz." denilmektedir.
Diğer taraftan, .....Belediyesi Sosyal Yardım Esasları Yönetmeliği'nin "Sosyal yardımlardan yararlanma hakkı" başlıklı 6 ncı maddesinde,
"Aşağıda belirtilen kişilerin belediyece yapılacak sosyal yardımlardan yararlanmaya hakkı vardır:
a) Belediye sınırları içerisinde ikamet eden muhtaç, yoksul, kimsesiz, düşkün ve engelli kişiler,
b) (...)
Sosyal yardımların yapılmasında temel amaç ihtiyaç sahiplerinin gıda, giyinme, barınma, ısınma, sağlık gibi temel nitelikte sosyal ve ekonomik bir sorunun çözümünde ona yardımcı olunmasıdır.
(...)" denilmektedir.
Belediyenin mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla yetki ve sorumluluk alanları yukarıdaki hükümler çerçevesinde belirlenmiştir. Belediyeler ancak, görev, yetki ve sorumluluk alanlarına giren konularla ile sınırlı olmak üzere ve belediye meclisinin alacağı karar ile, Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Dolayısıyla, belirtilen Kanun ve Yönetmelik hükümlerine göre, .... sınırları dışında faaliyet gösteren dernek ve vakıflara Belediye bütçesinden nakdi yardım yapılması mümkün değildir. Uygulama da ise, .............. Belediyesi bütçesinden .............. Belediyesi sınırları dışında faaliyet gösteren dernek, vakıflara yardım yapılması suretiyle .............. TL tutarında kamu zararına yol açılmıştır.
Sorumlular her ne kadar savunmalarında, yapılan söz konusu yardımların, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlığını taşıyan 75 inci maddesinin 1 inci fıkrasının (a) bendinde yer alan düzenleme ile Avrupa Yerel Yönetim Şartı’nın mahalli idarelerin yetkilerini kullanırken, başka yerel makamlarla işbirliği yapabilmelerine izin veren ilgili düzenlemesine istinaden yapıldığını ileri sürmüş iseler de, mahalli müşterek ihtiyaç kavramının, mahalli idarelerin tanımı gereği, mahalli idarenin coğrafi, seçim ve hizmet sınırlarını kapsamasının doğal kabul edilmesi gerekmektedir. Bu nedenle, gerek coğrafi ve gerekse seçim çevresi sınırları dışında hizmet sunulmasının ve mahalli müşterek ihtiyaç kavramının bu sınırları aşan şekilde yorumlanmasının mümkün olmaması sebebiyle savunmalarının kabulüne imkan bulunmamaktadır. Ayrıca, belirtildiği üzere, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75 inci maddesinin (c) bendinde belirtilen “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.” hükmü gereğince de dernek ve vakıflarla ortak hizmet projesi gerçekleştirmeden, Belediye bütçesinden nakdi yardım yapılabilmesi mümkün değildir.
Diğer taraftan, belirtilmesi gereken diğer bir konu da şudur, Söz konusu ödeme emri belgelerinin bir kısmını, Gerçekleştirme görevlisi olarak, hizmet alımı yoluyla belediyede istihdam edilen .............. şirketi personeli imzalamıştır. Ancak, .............. şirket personelinin hukuken gerçekleştirme görevlisi olarak görevlendirilmesine imkan bulunmamaktadır. Bu durumda, belirtilen ödeme emri belgelerinde Gerçekleştirme Görevlisinin imza eksikliği söz konusudur ve bu eksiklik sebebiyle, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 61 inci maddesinin, “Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde,
a) Yetkililerin imzasını,
b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,
c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,
d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,
Kontrol etmekle yükümlüdür.
Muhasebe yetkilileri, ilgili mevzuatında düzenlenmiş belgeler dışında belge arayamaz. Yukarıda sayılan konulara ilişkin hata veya eksiklik bulunması halinde ödeme yapamaz. Belgesi eksik veya hatalı olan ödeme emri belgeleri, düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç bir iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderilir. Hataların düzeltilmesi veya eksikliklerin giderilmesi halinde ödeme işlemi gerçekleştirilir.” şeklindeki kaleme alınmış hükmü gereğince, Muhasebe Yetkilisinin bu ödemelerden sorumlu tutulması gerekmektedir. Bu anlayış doğrultusunda olmak üzere, ilişikli ödeme emri belgelerindeki Gerçekleştirme Görevlisi imzasının eksikliği sebebiyle, Sorumlu Muhasebe Yetkilisi olarak, Mali Hizmetler Müdürleri, .............. ’tan savunma istenmiştir. Ancak, Muhasebe Yetkilisi ............. tarafından gönderilen savunmaya istinaden yapılan incelemeye göre, .............. ’ın 07.06.2011-02.05.2012 tarihleri arasında doğum iznine ayrıldığı, 02.05.2012 tarihinde doğum izni dönüşü Mali Hizmetler Müdürlüğü görevine son verildiği, 02.05.2012 tarihine kadar geçen sürede ödeme emirlerinde ad ve soyadının bulunduğu ancak imzanın vekalet eden personel tarafından atıldığı ve bu doğrultuda 2012 yılına ait ödeme emirlerinin tamamında imzasının bulunmadığı tespit edildiğinden, kendisine sorumluluk tevdi edilmemesi gerektiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, Gerçekleştirme görevlisinin imzasının eksik olması sebebiyle, Muhasebe Yetkilisi olarak .............. ’ın sorumlu gösterildiği ödeme emri belgeleri ile yapılan ödemelerden, de, ............. ’ın yerine, vekaleten imza atmış olan Muhasebe Yetkilisi ............. ’ın sorumlu tutulması gerekmektedir.
Bu itibarla, ............. Belediyesi sınırları dışında faaliyet gösteren dernek, vakıflara yardım yapılması sunucu neden olunan ..............TL tutarındaki kamu zararının,
............ TL’sinin Belediye Başkanı ............, Muhtaçlara Yardım Sandığı Değerlendirme Kurulu Başkanı .............., Muhtaçlara Yardım Sandığı Değerlendirme Kurulu Üyesi ............., Harcama Yetkilisi .............. ile Muhasebe Yetkilisi..............’a,
..............TL’sinin ise Belediye Başkanı .............., Muhtaçlara Yardım Sandığı Değerlendirme Kurulu Başkanı ............., Muhtaçlara Yardım Sandığı Değerlendirme Kurulu Üyesi ............., Harcama Yetkilisi .............. ile Gerçekleştirme Görevlisi .............’a,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine oybirliğiyle,
.....Karar verildi.