İlköğretim okulu ve derneklere yardım
.............. Belediyesi tarafından, ..............İlköğretim Okuluna 5 adet projeksiyon cihazı ve ...... Derneğine ise bir adet klima satın alınıp yardım olarak verilmesi sonucunda .............TL tutarında kamu zararına neden olunduğu konusuyla ilgili olarak,
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinde,
“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla,
a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı, coğrafî ve kent bilgi sistemleri, çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık, zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans, şehir içi trafik, defin ve mezarlıklar, ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar, konut, kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor, sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma, ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır. (Mülga son cümle: 12/11/2012- 6360/17 md.) (…)(Ek cümleler: 12/11/2012-6360/17 md.) Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000’in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklar için konukevleri açmak zorundadır. Diğer belediyeler de mali durumları ve hizmet önceliklerini değerlendirerek kadınlar ve çocuklar için konukevleri açabilirler.
b) (…)(1) Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir, sağlıkla ilgili her türlü tesisi açabilir ve işletebilir, mabetlerin yapımı, bakımı, onarımını yapabilir, kültür ve tabiat varlıkları ile tarihî dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin korunmasını sağlayabilir, bu amaçla bakım ve onarımını yapabilir, korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa edebilir. (Değişik ikinci cümle: 12/11/2012-6360/17 md.) Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir. (2)
(… )
Hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırası, belediyenin malî durumu ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirlenir.” denilmektedir.
Denetçi iddiasında, yukarıda belirtilen mevzuat hükmünde, belediyelerin görevlerinin tahdiden sayıldığı ve belediyelerin bu görevleri ancak mahalli müşterek niteliği olması halinde gerçekleştirebilecekleri ve hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırasının, belediyenin malî durumu ve hizmetin ivediliği olacağı belirtilmiş olmasına rağmen, mevcut durumda,...... Belediyesi tarafından, Belediye Kanunu'nda öngörülen mahalli müşterek niteliği bulunmaksızın muhtelif mallar satın alarak, çeşitli özel okul ve derneğe teslim edilmiş olmasının belirtilen mevzuat hükmüne aykırı olduğu ve Belediye bütçesinden yapılan bu harcama ile kamu zararına neden olunduğu ifade edilmiştir.
Sorumlular tarafından yapılan savunmalarda, Belediye Bütçesinden ...............İlköğretim Okuluna projeksiyon cihazı satın alınmasıyla ilgili olarak, ............... Belediyesinin Stratejik Planında “Yoksul Aile Çocuklarının Eğitim-Öğretim Sürecinde Desteklenmesi” ve “Geleceğin Bilim İnsanlarını Yetiştirme” isimli projelerin bulunduğu, bu projelere Belediye Meclisi tarafından ödenek verildiği, bu projelerin, farklı olanak ve standartlara sahip okulların bulunduğu gerçeğinden yola çıkılarak, başarılı olacağına inanılan ama mali durumları itibariyle çocuklarına yüksek standartlı eğitim olanağı sağlayamayan ailelerin çocuklarının eğitim sürecinde desteklenmesi ile ilgili olduğu, .............. Belediyesi tarafından bu projelerin “sosyal devlet ilkesi” nin bir gereği olarak algılandığı, bu ilkenin, yoksul ya da varsıl olmanın çocukların eğitim süreci üzerinde etki yaratmaması için gerekli önlemlerin alınması sonucunu doğurduğu, bu çerçeve içerisinde, zeki, yetenekli oldukları ve fakat ailelerinin mali durumları çocuklarını kolejlerde okutmaya olanak vermeyen ailelerin çocukları için bir olanak sunmayı amaçlayan bu proje ile, diğer belediye ve kamu kurumlarına da örnek olmanın hedeflendiği, ........ İlköğretim Okulunun, yüksek standartlı eğitim verebileceği tespit edilen ve eğitim faaliyetini bu projeye göre uyarlama olanağı sağlayan bir eğitim kurumu olduğu, bu kurum tarafından yürütülen eğitim-öğretim faaliyetinde ihtiyaç duyulan araç ve gereçlerin sağlanmasının, “özel okul” olarak nitelendirilen kuruma sağlanan bir olanak olarak değil, bu kurum içerisinden yürütülen projenin desteklenmesi olarak anlaşılması gerektiği belirtilmek suretiyle projeksiyon bedeli olarak belediye bütçesinden yapılan giderin kamu zararı olarak değerlendirilmemesi gerektiği ifade edilmiş ise de, yapılan bu savunmaya katılma imkanı bulunmamaktadır. Öncelikle belirtmek gerekir ki, söz konusu mal teslimleri Belediyelerin görevlerinin temel çerçevesini çizen mahalli müştereklik ilkesiyle çelişmektedir. Anayasa Mahkemesinin ..... kararında da mahalli müşterek kavramının, “Bu kavram, herhangi bir yerel yönetim biriminin sınırları içinde yaşayan kişi, aile, zümre ya da sınıfın özel çıkarlarını değil, aynı yörede birlikte yaşamaktan doğan eylemli durumların yarattığı, yoğunlaştırdığı ve güncelleştirdiği, özünde yerel ve kamusal hizmet karakterinin ağır bastığı ortak beklentileri ifade etmektedir.” şeklinde tanımlanmıştır. Bu çerçeveden bakıldığında ise, söz konusu özel okulun kullanımı için satın alınan projeksiyon cihazları için ......Belediyesi bütçesinden yapılan harcamanın mahalli müşterek nitelikteki bir ihtiyacın temini için yapılabilecek nitelikte bir harcama olarak değerlendirilmesi mümkün görülmemektedir. Dolayısıyla 5 adet Projeksiyon Cihazı için yapılan ödeme ile .............. TL tutarında kamu zararına yol açılmıştır.
Aynı savunmalarda, bedeli .............. Belediyesi tarafından karşılanarak .......Derneği’ne teslim edilmiş olan klima ile ilgili olarak ise, buradaki amacın, bir özel hukuk tüzel kişisi olan derneğin olanaklarından yararlanmakta olan yaşlılara hizmet vermek olduğu, 5393 sayılı yasanın 14 üncü maddesinin 4 üncü fıkrasında “(…) Hizmet sunumunda özürlü, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun yöntemler uygulanır.” düzenlemesine yer verildiği, emeklilerle ilgili olarak ...... Belediyesi tarafından yapılan-işletilen bir emekli evi bulunduğu, ancak, gündüz nüfusu 5 milyon civarında olan metropol nitelikli bir belediye için tek bir ev ile emekli evi ihtiyacının karşılanmasında yetersiz kalındığı, bu yetersizlik, emeklileri özel hukuk tüzel kişisi olarak örgütlenmiş sosyal-kültürel alanlara yönlendirdiği, ancak, sonuçta ister Belediyeye ait isterse bir özel hukuk tüzel kişiliğine ait olsun, bu alanlardan yararlananların yaşlı statüsüne dahil olmuş emekliler olduğu, bu tespit ve düşünceden hareketle yaşlıların istifade ettiği yerlerde ihtiyaç duydukları kimi malzemelerin temin edilmesinin kamu zararına yol açıcı nitelikte olmayacağının öngörülmesi suretiyle gerekli tedarikin sağlandığı ifade edilmiştir. Dolayısıyla, yapılan bu savunmalardan da anlaşılacağı üzere, satın alınarak söz konusu ......Derneğine teslim edilmiş olan klima ile ilgili olarak Belediye bütçesinden yapılmış olan giderin, 5393 sayılı yasanın 14 üncü maddesinin 4 üncü fıkrasın da öngörülen “Hizmet sunumunda özürlü, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun yöntemler uygulanır.” ilkesine uygun olarak yapılmış olan bir harcama olması sebebiyle, bu harcamanın kamu zararı olarak değerlendirilmesi mümkün değildir.
Bu itibarla,
............... Belediyesi bütçesinden ...... Derneğine teslim edilmek üzere Klima satın alınmasının mevzuatına uygun olduğu anlaşıldığından, .............. TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına,
............... Belediyesi bütçesinden ..............İlköğretim Okuluna 5 adet projeksiyon cihazı satın alınması sonucu neden olunan .............. TL tutarında kamu zararının Gerçekleştirme Görevlisi .............. ile Harcama Yetkilisi ..............’a,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine,
Oybirliğiyle karar verildi.