Desteklenen öğrencilerin özel okul harcamalarının belediye bütçesinden karşılanması
Yürütülmekte olan .............. projesi kapsamında olmak üzere, ............. Belediye ile ............ arasında yapılan protokol hükümleri gereğince, desteklenen öğrencilerin özel okul harcamalarının, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun Belediyelerin “Görev, Yetki ve Sorumlulukları” nı düzenleyen 14 ve 15 inci maddelerindeki sayılmış olan belediyelerin görev ve sorumluluğu kapsamına girmediği ve aynı Kanunun 60 ıncı maddesine göre de belediyelerin görevlerini yerine getirirken yapabileceği giderleri arasında sayılmadığı halde, Belediye Bütçesinden ödenmesi sonucu ................ TL tutarında kamu zararına neden olunduğu konusuyla ilgili olarak,
Belediyelerin görev yetki ve sorumlulukları 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 14 ve 15 inci maddelerinde, belediyelerin giderleri de aynı kanunun 60 ıncı maddesinde belirlenmiştir. Buna göre, belediye bütçesinden yapılan harcamanın öncelikle mahalli müşterek bir ihtiyacı karşılanmasına yönelik olması, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 14 üncü maddesinde sayılan görev ve sorumluluklar arasında bulunması ve aynı Kanun'un 60 ıncı maddesinde sayılan giderler arasında yer alması gerekmektedir. Belirtilen bu mevzuat hükümlerine uyulmadan Belediye Bütçesinden yapılan ............... TL tutarındaki ödeme ile kamu zararına neden olunmuştur.
Sorumlular konuyla ilgili olarak yaptıkları savunmalarında, ......Projesi’nin, .......Belediyesi’nin, “Sosyal Belediyecilik” başlığı altında yer vermiş olduğu projelerden en iddialı ve önemli saydığı projelerinden biri olduğunu, bu projenin arka planında yer alan temel politikanın ise, “Yoksul Aile Çocuklarının Eğitim-Öğretim Sürecinde Desteklenmesi” olduğunu, Projenin Belediye Meclisi tarafından da uygun bulunduğunu ve yeterli-gerekli ödeneğin sağlandığını, söz konusu Projenin, yoksul ailelerin yetenekli ve yaratıcı çocuklarının tespit edilerek ve okul öncesinden başlayarak, “birebir danışman öğretmen destekli, grup içerisinde uygulamalı, öğrencinin yetenek ve yaratıcılığını çıkartmaya ve bu yanları geliştirmeye yönelik, gözlem ve deneye dayalı, geleceğin bilim insanlarını yaratma hedefli yabancı dil ağırlıklı” bir eğitim projesi olduğunu, bu Projenin aynı zamanda Anayasanın “sosyal devlet” ilkesinin de tabi bir gereği olarak benimsendiğini,
Geleceğin bilim insanlarını yetiştirme hedefli olan söz konusu projenin, ülke açısından stratejik bir öneme haiz olduğu gibi, ......’nin sosyolojik yapısından kaynaklanan ve özellikle ilköğretim alanında ortaya çıkan eşitsizliğin yoksul ailelerin yetenekli çocukları lehine giderilmesine yönelik bir hizmet amacıyla geliştirildiğini,
Söz konusu projenin yürütülmesinde, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15 inci maddesinin 4 üncü fıkrasında işaret edilmiş olan “(…) sağlık, eğitim, sosyal hizmet ve turizmi geliştirecek projeler (…)” şeklindeki düzenleme ile Sayıştay tarafından uygun görülmüş olan “......Belediyesi Eğitim Yardımı Yönetmeliği”nin esas alındığını, Yönetmeliğin, Eğitim Yardımı Değerlendirme Komisyonu tarafından belirlen kontenjan dâhilinde, 9 uncu maddesinde belirtilen nitelikleri haiz öğrencilere, yine Eğitim Yardımı Değerlendirme Komisyonu tarafından belirlenen ve Belediye Başkanının onayı ile kesinleşen tutarlarda öğrenci bursu vermeye cevaz verdiğini, Başkanlık Makamı ve Eğitim Yardımı Değerlendirme Komisyonu tarafından, ............... İlçesi sınırları içerisindeki özel öğretim kurumlarında söz konusu Projenin karşılığının bulunup bulunmadığı yönünde gerekli araştırmaların yapıldığını ve “birebir danışman öğretmen destekli, gurup içerisinde uygulamalı, öğrencinin yetenek ve yaratıcılığını çıkartmaya ve bu yanları geliştirmeye yönelik, gözlem ve deneye dayalı, geleceğin bilim insanlarını yaratma hedefli yabancı dil ağırlık eğitim projesi”ne ilişkin eğitim olanaklarına sahip veya bu Projeye uyarlanabilir kurum olarak ............. belirlendiğini ve Projenin bu kurum üzerinden yürütülmesi doğrultusunda protokol yapıldığını, bu protokol hükümleri doğrultusunda olmak üzere, Eğitim Yardımı Değerlendirme Komisyonu’nun ekte örnekleri sunulan ve ............... İlçesi sınırları içerisinde yaşayan yoksul ailelerin Projeye uygun çocuklarının belirlemesine yönelik olarak yaptığı çalışma sonucunda, Başkanlık Makamınca da onaylanan isim ve sayıda öğrencinin belirlendiğini ve belirtilen niteliklere sahip eğitim hizmetinin verilmesi karşılığında, öğrenim bedellerinin “EĞİTİM-ÖĞRETİM BURSU” olarak söz konusu Kuruma ödendiğini, yapılan ödemenin, Meclis Kararı, Belediyenin Kurumsal Planı ve “............... Belediyesi Eğitim Yardımı Yönetmeliği” hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilmiş olduğunu,
Esasen, protokol yapılan eğitim kurumu ile .............. Belediyesi arasında bir hizmet alımı ilişkisi kurulmadığını, sadece, bu okulda öğrenim görecek yoksul aile çocuklarının eğitim bedellerinin üstlenildiğini, söz konusu Protokolün yapılma sebebinin ise öğrenim bedelinde indirim ve bu kurumda öğrenim görecek çocuklarda aranılan özel şartlar üzerinde mutabakat yapılmasının sağlaması olduğunu,
Proje uygulanırken, ............. Belediyesi Eğitim Yardımı Yönetmeliği hükümleri uyulduğunu, Proje kapsamındaki öğrenciler için dosyalar açıldığını, öğrenci adayının proje kapsamındaki eğitime uygunluğu yönünden pedagog görüşü alındığını, ailesinin ekonomik durumu ile ilgili olarak da gerek muhtarlıklar, gerekse Belediyedeki kayıtlar yönünden incelemelerin yapıldığını, her ne kadar, bu projeden yararlanan bazı öğrencilerin ............... İlçesinde ikamet etmemekte iseler de, bunların kurum çalışanlarının çocukları olduğunu ve ......Belediyesinin partneri olmaları nedeniyle “Hemşehri Hukuku” içerisinde mütalaa edildiğini, keza İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü’nün ......gün ve ........ sayılı yazılarında da Belediye çalışanlarının çocuklarının da ayni ve/veya nakdi yardımlardan yararlanabileceklerinin ifade edildiğini,
Ödemelerin öğretim kurumuna yapılmasının, Yönetmeliğe aykırılık teşkil etmediğini, esasen yardımın öznesinin her halükarda öğrenci ve/veya öğrenci ailesi olduğunu, ancak, projenin selameti bakımından öğrenci ve/veya öğrenci ailesine yapılması kararlaştırılan yardımın, yardımın konusu ve hedefi dikkate alınarak ve kötü kullanımların da önüne geçmek adına ilgili öğretim kurumuna yapıldığını ve ödemelerin çek ile ve banka üzerinden gerçekleştirildiğini,
Son olarak, savunma ekinde sunulan belgelerden de anlaşılacağı üzere, 2008 ve 2009 yılı hesaplarına ilişkin olarak düzenlenen “yargı raporları” uyarınca aynı konu için“suç duyuruları” nda bulunulduğunu, ancak, her iki suç duyurusu bakımından da ............... tarafından “Kovuşturmaya Yer Olmadığı” ve “İşlemden Kaldırılması” kararlarının verildiğini ifade etmişlerdir. Ancak, ............. Belediyesi bütçesinden yapılan söz konusu ödeme ile herhangi bir kamu zararına neden olunmadığı iddiasındaki bu savunmanın kabulü mümkün görünmemektedir.
Belediyeler, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14 üncü maddesinde açık bir şekilde düzenlenmiş olan görev ve sorumluluklarını yerine getirirken aynı Kanunun "Belediyenin giderleri" başlıklı 60 ıncı maddesinde sayılan giderleri yapabileceklerdir. Buna göre, belediye bütçesinden yapılan harcamanın, öncelikle mahallî müşterek bir ihtiyacın karşılanmasına yönelik olması, 5393 sayılı Belediye Kanununun 14 üncü maddesinde belirtilen görev ve sorumluluklar arasında bulunması ve aynı Kanunun 60 ncı maddesinde sayılan giderler arasında yer alması gerekir. Oysa 5393 sayılı Belediye Kanununda, özel okullarda öğrenci okutmak, belediyenin görevleri arasında gösterilmediği gibi, özel okullarda okuyan öğrencilerin eğitim ve öğretim giderleri de belediyelerin yapabileceği giderler arasında yer almamaktadır.
Diğer yandan, bir hizmetin mahalli müşterek ihtiyaç olarak nitelenebilmesi için, herhangi bir yerel yönetim biriminin sınırları içinde yaşayan kişi, aile, zümre ya da sınıfın özel çıkarlarını değil, aynı yörede birlikte yaşamaktan doğan eylemli durumların yarattığı, yoğunlaştırdığı ve güncelleştirdiği, özünde yerel ve kamusal hizmet karakterinin ağır bastığı ortak ihtiyaç ve beklentileri ifade etmesi gerekmekte olup, belediyeler belediye sınırları içerisindeki mahalli müşterek ihtiyaçları yasalarla sınırları belirlenmiş alanlarda özerk bir biçimde yerine getirebilmeleri gerekmektedir. Nitekim Anayasa Mahkemesinin .... tarihli, ...... sayılı kararıyla, 5393 sayılı Belediye Kanununun 14 üncü üncü maddesinin ikinci fıkrası olan "Belediye, kanunlarla başka bir kamu kurum ve kuruluşuna verilmeyen mahallî müşterek nitelikteki diğer görev ve hizmetleri de yapar veya yaptırır." hükmü iptal edilmiştir. Dolayısıyla, belediyelerin hangi mahalli müşterek ihtiyacın giderilmesine yönelik hizmet yürütebileceği ve bu hizmetin sınırlarının kanunla belirlenmiş olması gerekmektedir.
Her ne kadar 5393 sayılı Belediyeler Kanununun 14 üncü maddesinde, mahalli müşterek nitelikte olmak şatıyla öğrencilere malzeme vermek ve gerekli desteği sağlamak belediyelerin görevleri arasında sayılmış ise de: bu destek özel okullarda okutmak şeklinde değil kırtasiye gibi ayni yardımlar şeklinde yapılabilecek desteklerdir.
Diğer taraftan, ilgili öğrencilerin özel okul harcamalarının bütçeden karşılanması, aynı zamanda .............. Belediyesi Eğitim Yardımı Yönetmeliği hükümlerine de aykırılık teşkil etmektedir.
Söz konusu Yönetmeliğin "Kapsam" başlıklı 2 nci maddesinde, bu Yönetmeliğin .............. Belediyesi sınırlan içerisinde ikamet eden ve yine .............. Belediyesi sınırları içerisindeki ilköğretim ve ortaöğretim okullarında eğitim veya .............. ilinde bulunan üniversitelerde ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora öğretimi alan yardıma muhtaç ailelerin öğrencileri ile şehit çocuğu, yetim, öksüz, ve özürlü (engelli) öğrencileri kapsadığı,
5 inci maddesinde, öğrencilere tahsis edilecek eğitim yardımlarının bütçe imkanları ve ..... İlçesi sınırları içindeki öğrenci sayısı dikkate alınarak "Eğitim Yardımı Değerlendirme Komisyonu" tarafından belirleneceği ve Belediye Başkanının uygun görüşü ile kesinleşeceği,
6 ncı maddesinde, eğitim yardımı kontenjanları ve müracaat tarihlerinin, ilan, afiş. pankart, basın yayın araçları ve internet yoluyla okul, öğrenci ve ailelerine duyurulacağı,
7 inci maddesinde, her kademedeki öğrenci burslarının, ödenek imkanları doğrultusunda, "Eğitim Yardımı Değerlendirme Komisyonu" tarafından belirleneceği ve Belediye Başkanının onayı ile kesinleşeceği,
9 uncu maddesinde, eğitim yardımı için müracaat eden öğrencilerden,
İlköğretim ve ortaöğretim okullarında okuyan öğrenciler için, Ailesinin ............. Belediyesi sınırları içerisinde ikamet ediyor olması, .............. Belediyesi sınırları içerisinde bulunan ilköğretim veya ortaöğretim okullarında okuyor olması ve İhtiyaç sahibi olması şartlarının aranacağı,
Üniversitede okuyan öğrenciler için, öğrencinin veya ailesinin ......Belediyesi sınırları içerisinde ikamet ediyor olması, ............... il sınırları içerisindeki üniversitelerde ön lisans, lisans, yüksek lisans veya doktora öğrenimi görmesi ve ihtiyaç sahibi olması şartlarının aranacağı,
11 inci maddesinde, eğitim yardımı başvurularında istenilecek belgelerin, form dilekçe, nüfus kayıt örneği, ikametgah belgesi, aile gelir beyanı ve öğrenim görülen okul ve öğretim kurumlarından alınacak öğrenim belgelerinden oluştuğu,
12 inci maddesinde, "Eğitim Yardımı Değerlendirme Komisyonu"nun Belediye Başkanının olurlarıyla, bir Başkan Yardımcısının başkanlığında, birim amirlerinin arasından görevlendirilmiş toplam beş kişiden oluşacağı,
13 üncü maddesinde, "Eğitim Yardımı Değerlendirme Komisyonu"nun görev ve yetkilerinin,
a) Eğitim yardımı müracaat şartlarını, süresini ve ödeme şeklini belirleyerek karar altına almak ve ilan etmek.
b) Eğitim Yardımı verilecek ihtiyaç sahibi öğrencilerin belirlenmesini sağlayacak "Öğrenci Bilgi Değerlendirme Formu"nu hazırlamak.
c) İlgili Makamlara sunulmak üzere, bütçe imkanları doğrultusunda asgari ve azami olmak üzere eğitim yardımından yararlandırılacak öğrenci sayılarını ve eğitim yardımı miktarlarını belirlemek.
d) Eğitim yardımı kontenjanlarını esas alarak en çok ihtiyaç sahibi öğrencilerden başlamak üzere, eğitim yardımı başvurularım bu yönetmelik hükümleri doğrultusunda incelemek, eğitim yardımı alması yerinde bulunan öğrencileri belirlemek ve elverişli araçlarla duyurmak.
e) Eğitim yardımı verilmesi sisteminin gerektirdiği, birimler arası koordinasyonu sağlamak olduğu,
16 ncı maddesinde, Eğitim Yardımı almaya hak kazanan her öğrenci için bir dosya açılacağı ve eğitim yardımı numarası verileceği belirtilerek eğitim yardımının kapsamı, kontenjanı, duyuru şekli, yardım miktarı, öğrencilerden aranacak nitelikler, yardımdan yararlanmak için yapılacak başvuru şekli, istenecek belgeler. Eğitim Yardımı Değerlendirme Komisyonunun kuruluş şekli, Komisyonun görev ve yetkileri ve eğitim yardımının kayıt altına alınması kuralları ayrıntılı olarak düzenlenmiş olup, bu düzenlemeler arasında özel okullarda okuyan öğrencilerin eğitim öğretim bedelinin karşılanmasına cevaz veren bir hükme yer verilmemiştir. Anılan Yönetmeliğin zikredilen hükümleri bir arada değerlendirildiğinde, Yönetmelikte belirtilen eğitim yardımının Devlete ait ilköğretim ve ortaöğretim okullarında ya da üniversitelerde okuyup Yönetmelikte belirtilen diğer şartları taşıyan öğrencilere burs veya harçlık niteliğinde yapılan ödemelerle sınırlı olduğu anlaşılmaktadır.
Eğitim yardımı için konulan ödeneğin özel bir kolej için kullanılması mümkün görünmemektedir. Mevcut durumda, belirli bir okulla protokol yapılması her türlü sübjektif değerlendirmeye açık olduğu gibi kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak kullanılmasını teminden de uzaktır.
Yine anılan Yönetmelikte yardımın öğrencilere ödeneceği belirtildiği halde, bahse konu ödemede sözü edilen Koleje yapılmıştır. Ayrıca Yönetmelikte öngörülen kurallara uyulmadığı için eğitim öğretim bedeli ödenen öğrencilerin hangi kriterlere göre seçildikleri de ilgili dosyalarında nesnel olarak belli değildir. Dolayısıyla, ................ Belediyesi bütçesinden yapılan bu harcama ile ..............TL tutarında kamu zararına yol açılmıştır.
Bu itibarla, desteklenen öğrencilerin özel okul harcamalarının bütçeden karşılanması sonucu neden olunan ...............TL tutarındaki kamu zararının Belediye Başkanı ............, Harcama Yetkilisi ............. ve Gerçekleştirme Görevlisi ................’a
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine oybirliğiyle karar verildi.