Sosyal ve kültürel amaçlı tesis olarak kullanılmak üzere bina satın alınması
............. Belediyesi Meclisinin .....tarih ve .... nolu kararı ile, 4734 sayılı yasanın 22/ e maddesine göre, sosyal ve kültürel amaçlı tesis olarak kullanılmak üzere, satın alınmasına karar verilen .............adresinde bulunan ve Tapuda ....Ada, ..... parsel sayı ile kayıtlı ... arsa paylı ..nolu ve sinema olarak kullanılan Bağımsız bölümün satın alınması sürecindeki,
A-)Pazarlık yapılırken yaklaşık maliyetin karşı tarafa bildirildiği, ilk fiyat teklifinin .............. Belediyesi tarafından yapıldığı ve malikin ortaklık yapısının hiç dikkate alınmadığı ve oluşan değerin alımdan 5 gün önce belirli olmasına karşın gerçek rayiç bedelinden farklı fiyata satın alındığı,
B-) Söz konusu alıma ilişkin ödeme emri belgesi üzerinden kesilmesi gereken damga vergisi kesintisinin ve ihale komisyonu kararından alınması gereken ihale karar pulu damga vergisi kesintisinin yapılmaması sonucu ............TL tutarında kamu zararına neden olunduğu,
Konularıyla ilgili olarak,
A-) 12.09.2011 tarihinde malik sahibi yazmış olduğu dilekçesinde aynen “............ İlçesi ........... Mahallesi’nde bulunan ve sinema olarak faaliyetlerini gösteren ............ Sineması, işletme sorunları nedeniyle kapanma noktasına gelmiş bulunmaktadır. İlçedeki kültürel hayatın son bulmaması sinemamızın yaşatılması ve kültürel hayatın devamının sağlanması için Belediyemizin gerekli girişimlerde bulunacağını ümit eder, saygılarımla arz ederim.” denilmektedir.
.....tarihli meclis oturumunda ..... nolu kararı ile ........... adresinde bulunan ve Tapuda ..... Ada, .... parsel sayı ile kayıtlı .... arsa paylı ....nolu ve sinema olarak kullanılan Bağımsız bölümün sosyal ve kültürel amaçlı tesis olarak kullanılmak üzere 4734 sayılı yasanın 22/ e maddesine göre satın alınmasına karar verilmiştir.
Yapılan incelemede,...........’nun .... gün ve ....sayılı yazı eki raporda ........... TL bedel takdir edildiği, ............ Belediyesi taktir komisyonunun .... gün ve .....sayılı eki raporunda da ............. TL Kıymet taktiri yapıldığı, Mali Hizmetler Müdürlüğünün ..... gün ve ...... sayılı yazılarından da yeterli ödeneğin bulunduğu anlaşılmıştır.
Taşınmaz malikine 31.01.2012 tarihinde .... sayı ile gerekli tebligat yapılmıştır. 25.01.2012 tarihinde ise bu alımın 4734 sayılı kanununun 22-e bendine göre yapılması için bir ihale komisyonu kurulmuştur. İhale komisyonu 02.02.2012 tarihli toplantısında pazarlık tutanağı ile söz konusu taşınmazı ............ TL bedelle satın alınmasına karar vermiştir.10.02.2012 tarihinde söz konusu taşınmaz tapuda tescil edilmiştir.
02.02.2012 tarihli pazarlık tutanağında aynen” ……Taşınmaz maliki olan ............. ile yapılan pazarlıkta kendisinden öncelikle taşınmazın satış bedeli teklif edilmiş, ............taşınmazın satış değeri olarak..........’nun kıymet taktir raporunda belirtilen ............ TL olan bedelin kendilerince uygun olduğunu belirtmiş, komisyonlarınca yapılan pazarlık görüşmeleri sonucunda son teklif alınması uygun görülmüş ve son teklif alınmış ve yazılı olarak verdiği son teklifte satış değerinin ........... TL olduğu beyan etmiştir…
Komisyonumuz teklif edilen bedelin yaklaşık maliyetinin altında olması nedeniyle hadde layık olduğunu belirlemiş ve ...........adresinde bulunan tapuda ..... ada , .....parsel sayısı ile kayıtlı ..... arsa paylı sinema kullanımlı bağımsız bölümün Sosyal ve Kültürel tesis olarak kullanılmak üzere 4734 sayılı yasanın 22/e maddesine göre ............. TL bedel üzerinden satın alınmasına ve Komisyon kararına havi tutanağın ihale yetkisinin onayına sunulmasına oy birliği ile karar verilmişti.” denilmektedir.
Belirtilen taşınmazın satın alımıyla ilgili olarak ileri sürülen denetçi iddiasında, söz konusu taşınmazın alımının yapılması için ............. Belediyesine dilekçe ile başvuranın taşınmazın maliki olduğu, bu alımın Belediye Meclisi tarafından uygun görülmesi ile artık piyasa fiyat araştırmasının yapılarak, mülkün değerinin tespit edilmesinin ve yaklaşık maliyetin malikin bilgisi olmadan belirlenmesinin Belediyenin görevi olduğu, daha sonrasında ise malikten taşınmazını hangi fiyata satmayı düşündüğüne ilişkin bir teklif alınması ve bu teklif ile yaklaşık maliyete bakılarak bir fiyat belirlenmesi gerektiği, satın alma işlemine ilişkin tutanağa bakıldığında ise, malikinin İ.T.O’nun tespit ettiği yaklaşık maliyeti bildiği ve hiçbir fiyat teklifinde bulunmadan bu fiyatı uygun bularak kabul ettiği, diğer bir ifa de ile satın alınan taşınmaza ilişkin satıcıdan hiçbir fiyat teklifi almadan alım yapıldığı, eğer yaklaşık maliyet bildirilmeden ilk teklifi satıcıdan alınmış olsaydı, söz konusu pazarlığın daha farklı ve idarenin lehine olabilecek bir fiyat ile sonuçlanmasının muhtemel olduğu, ilk dilekçe tarihinden yaklaşık maliyet tespiti ve ihale komisyonu kurulması aşamalarına kadar yani 12.09.2011’den 27.01.2012 tarihine kadar taşınmazın malikinin eşit oranda olmak üzere 2 kişi olduğu ve 27.01.2012 tarihinde ½ hissenin diğer ortak tarafından ............. ’na ............. TL ye satılması ile tam hisseye kavuşturulduğu, Kamu İhale Genel Tebliği”nin, İdarelerin 4734 sayılı Kanunun 22 nci maddesi kapsamında yapacakları alımlarla ilgili açıklamalara yer verilmiş olan, 22.1.1.1./ 22.1.1.2./ 22.6./ 22.6.1. ve 22.6.1.1 maddelerinde hükümlere göre, taşınmaz mal alımı için ihtiyacın niteliğine göre, ilan yapılması, teminat alınması, ihale komisyonu kurulması, isteklilerde belirli yeterlik kriterlerinin aranması ile şartname ve sözleşme düzenlenmesi gibi hususların idarelerin takdirinde olduğu ve alım veya kiralamaya ilişkin rayiçlerin tespit edilmesi, bu konudaki bilgilerin alıma veya kiralamaya ilişkin onay belgesine eklenmesi, ayrıca tabi olunan mevzuatının öngördüğü diğer zorunlulukların da yerine getirilmesinin gerekli olduğu belirtilmiş olmasına rağmen, ............ Belediyesi tarafından belirtilen takdirin pazarlık usulünün benimsenmesi suretiyle yerine getirildiği, ancak diğer hususların yerine getirilmediği, özellikle satın alınan söz konusu gayrimenkulün rayicinin doğru şekilde yapılmış olduğuna dair tereddütlerin olduğu, yapılan pazarlık tutanaklarının tam olarak oluşturulmadığı, yaklaşık maliyet tespitinde bir unsur olarak tapu rayicinin de göz önüne alınması gerektiği halde tapu rayiçlerinin değerlendirilmediği ve taşınmazın ½ hissesinin ........... TL’ye satın alındığı gerçeği karşısında taşınmazın satın alım bedelinin en fazla ............. TL civarında olması gerekirken, .............. TL’ye satın alınmasının, söz konusu gayrimenkulün gerçek rayiç bedelinden fazla bir bedele satın alındığı anlamına geldiği ve 5018 sayılı kamu mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun “Kamu zararı” başlıklı 7 inci maddesinin (d) bendinde, İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılmasının kamu zararı olarak nitelendirildiği gerçeği karşısında yapılan gayrimenkul alımıyla ilgili olarak kamu zararına neden olunma ihtimalinin de bulunduğu, ve dolayısıyla söz konusu taşınmaz alımının mevzuatına uygun olarak yapılmadığı belirtilmiş ve konunun İçişleri Bakanlığına yazılmasının uygun olacağı ifade edilmiştir.
Ancak, Denetçi tarafından ileri sürülmüş olan, mevzuata aykırılık ve kamu zararına neden olunma ihtimali iddialarına katılmak mümkün görünmemektedir. Öncelikle belirtmek gerekir ki, yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda, sorgu konusu yapılan ödeme emri eki pazarlık tutanağındaki ifadelerden “pazarlık yapılırken yaklaşık maliyetin karşı tarafa bildirildiği” sonucuna ulaşılması mümkün görünmemektedir. Diğer taraftan ise, satın alınması planlanan taşınmazın tahmini bedeli ile ilgili olarak gerek Belediye bünyesinde görev yapmakta olan “takdir komisyonu” na, gerekse .............’ya “kıymet takdiri” yaptırıldığı ve yaptırılan kıymet takdiri üzerinden taşınmaz sahibi ile mevzuatına uygun olarak pazarlığa oturulduğu da anlaşılmaktadır. Yapılan savunmada da, “Komisyon huzurunda yapılan bu pazarlık esnasında satıcıdan satış bedeli teklif etmesi istenildiğini, ancak satıcının yüksek değerler talep etmesi sonucu taşınmazın değeri ile ilgili resmi takdirlerin yaptırıldığını ve bu takdirlerden daha yüksek bir bedel üzerinden alım yapılamayacağının kendisine beyan edildiğini, bunun üzerine ilgili satıcının yapılan takdirlerin değerlerini öğrenmek istemesi üzerine bu takdirlerden aşağı teklifi alınmak kaydıyla yaptırılmış olan kıymet takdir bedellerinin kendisine bildirildiğini ve satıcının da ..... tarafından yapılan kıymet takdirinde belirtilen miktarı teklif ettiğini, ancak ilgili tutanakta bu ayrıntılara yer verilmemiş olması sebebiyle pazarlığın başlangıcında ilgilisinin ........... tarafından yapılan kıymet takdirini bildiği gibi bir sonuç ortaya çıktığını, ancak, belirtildiği üzere, kıymet takdirinin pazarlık içerisinde ve ilgilisinin teklifini aşağıya çekmek amacıyla beyan edildiğini ve bunun sonucunda da, ..........’nun takdir ettiği rakamdan da aşağı bir teklif verilmesinin sağlanmış olduğu,” belirtildiğinden ve satın alma bedelinin de, bu ifadelere uygun olacak şekilde belirlenmiş olduğu anlaşıldığından, yapılan alımla ilgili olarak kamu zararına neden olunduğunu düşündürecek bir husus bulunmamaktadır.
Ayrıca, belirtildiği üzere, belirlenen takdirlerin daha altında bir maliyetle bir alım yapılmış olduğundan “Söz konusu taşınmazın ½ hissesinin kısa bir süre önce .............TL.sına satın alındığı, dolayısıyla taşınmazın değerinin ............TL civarında olması gerektiği” yönündeki tespite de katılmak mümkün görünmemektedir.
Diğer taraftan ise, yapılan söz konusu gayrimenkul alımı, 4734 sayılı yasanın 22/e maddesi uyarınca gerçekleştirildiğinden, bu alımla ilgili olarak mevzuata aykırılık iddiasında bulunulması da mümkün görünmemektedir.
Bu itibarla, kamu zararı oluşmayan ..............TL tutarındaki gayrimenkul alımıyla ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına, ....
Üye ............ ve Üye ............. ’un, “Belediye tarafından zor durumda olan bir sinemanın sosyal ve kültürel amaçlı tesisi olarak kullanılmak üzere satın alınması işleminde belediyenin böyle bir tesise ihtiyaç duymasından daha çok zora giren işletmeyi kurtarma amacı ön plana çıktığı anlaşılmaktadır.
Ayrıca satın alma tarihinden hemen önce yarım hisse sahibi hissesini ............. TL. ye satmıştır. Buna göre tam hissenin rayiç bedeli ...............TL olmaktadır. Bu durum dikkate alınmadan belediye tarafından ilgili gayrimenkul doğrudan temin yöntemiyle satıcıyla pazarlık yapılarak .............TL ye alınmıştır.
Alınan gayrimenkulün belediyenin ihtiyacına binaen alınmadığı hususu ile alış bedelinin piyasa fiyatını yansıtıp yansıtmadığı hususlarının incelenmesinin sağlanması için konunun İçişleri Bakanlığına yazılması gerektiği şeklinde karar verilmesi gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı, oyçokluğuyla,
B) 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde,
“Bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlar damga vergisine tabidir.
Bu Kanundaki kağıtlar terimi, yazılıp imzalanmak ya da imza yerine geçen bir işaret konulmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeleri ifade eder.
..........................................”
3 üncü maddesinde,
“Damga vergisinin mükellefi kağıtları imza edenlerdir.
Resmi daireler ile kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların damga vergisini kişiler öder.
...........................................”
4 üncü maddesinde ise,
“Kağıtların damga vergisi bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı nispet veya miktarlarda alınır.
...........................................” denilmektedir.
1 sayılı tabloda,
“2. (Değişik: 4/6/2008-5766/10 md.) İhale Kanunlarına tabi olan veya olmayan resmi daire ve kamu tüzel kişiliğini haiz kurumların her türlü ihale kararları (Binde 0.495)
1. Makbuzlar:
a) Resmî daireler tarafından yapılan mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemeler (avans olarak yapılanlar dahil) nedeniyle kişiler tarafından resmî dairelere verilen ve belli parayı ihtiva eden makbuz ve ibra senetleri ile bu ödemelerin resmî daireler nam ve hesabına, kişiler adına açılmış veya açılacak hesaplara nakledilmesini veya emir ve havalelerine tediyesini temin eden kâğıtlar (Binde 0.825)” denilmektedir.
Söz konusu bina satın alma işi doğrudan temin yöntemiyle yapılmış olmakla birlikte ihale komisyonu kurulmuş olması ve ihale kararı alınmış olması nedeniyle yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre, 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa ekli 1 sayılı tablonun “II. Kararlar ve mazbatalar” başlıklı bölümünün 2 nci sırasında belirlenen oranda karar pulu damga vergisi ile ödeme emri belgesi üzerinden de aynı tablonun “IV. Makbuzlar ve diğer kâğıtlar ”başlıklı bölümünün 1/a sırasında belirlenen damga vergisinin alınması gerekmektedir. Uygulamada ise, söz konusu taşınmaz alımına ilişkin olmak üzere belirtilen damga vergisi kesintilerinin yapılmaması sonucu .............TL (............TL) tutarında kamu zararına yol açılmıştır. Ancak, sorumlular tarafından, söz konusu alım 4734 sayılı yasanın 22/e maddesi uyarınca gerçekleştirildiğinden, bu amaçla kurulan komisyonun 4734 sayılı yasanın öngördüğü nitelikte bir komisyon olmadığını ve dolayısıyla da ihale karar pulu alınmasının gerektiği yönünde savunma yapılmış olmakla birlikte, aynı sorumlular tarafından yargılama esnasında gönderilen ek savunmada ise, söz konusu ............TL tutarındaki kamu zararının .............TL’sinin ............tarih ve ............. sayılı ve .............TL’sinin de ............. tarih ve .......... sayılı Tahsilat Makbuzları ile tahsil edildiği bildirilmiş ve belirtilen Tahsil Makbuzlarının onaylı örnekleri de savunma eki olarak gönderilmiştir.
Bu itibarla, .............TL tutarındaki kamu zararının ............TL’si ........... tarih ve .......... sayılı ve ..........TL’si de ......... tarih ve ..........sayılı Tahsilat Makbuzları ile, Ahiz ........... ’ndan tahsil edildiği anlaşıldığından ilişilecek bir husus kalmadığına oybirliğiyle,
Karar verildi.