Açılış törenine katılım için uçak kiralanması
.............. Belediyesi tarafından yaptırılan ...............'nin açılış törenine 7 belediye personelinin katılımı için uçak kiralanarak bedelinin Temsil Ağırlama ve Tanıtma kaleminden ödenmesi suretiyle .............TL tutarında kamu zararına neden olunduğu,
....Konusuyla ilgili olarak,
6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun “Harcırah hesabında esas tutulacak yol” başlıklı 6 ncı maddesinde,
“Harcırah, bu kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutat olan yol ve taşıt araçları üzerinden verilir.
Gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutat olan bu yolda hem muayyen, hem gayrimuayyen tarifeli taşıt işletilmekte ise harcırah hesabında muayyen tarifeli taşıt esas alınır.
(…)
Birinci fıkraya göre takip edilmesi gereken yolun dışında bir yoldan veya kullanılması gereken taşıt aracından başka bir araçla yolculuk yapılmasının işin gereğine göre zorunlu olması halinde, bu yol ve taşıt aracına ilişkin masrafların kabulü merkezde ita amiri veya bu durumda olan amirlerin, taşrada memur veya hizmetlinin mensup olduğu kurumun ita amiri durumunda olan kimsenin veya mahallin en büyük askeri ve mülki amirinin önceden verilmiş yazılı bir emri bulunmasına bağlıdır.
(Ek fıkra: 14/01/1988 - KHK-311/12. md.) Ancak, işin veya hizmetin gerekli kıldığı durumlarda uçak kiralamak suretiyle seyahat edilebilmesi, seyahatin yurtiçinde olması ve bu seyahatle ilgili Bakanın veya misafiri yabancı Bakanın bizzat katılması hallerinde mümkündür.” denilmektedir.
Yukarıdaki mevzuat hükmüne göre uçak kiralayarak seyahat edilebilmesi ancak işin veya hizmetin gerekli kılması, seyahatin yurtiçinde olması ve bu seyahatle ilgili Bakanın veya misafiri yabancı Bakanın bizzat katılması hallerinde mümkündür. Başka bir ifadeyle uçak kiralayarak seyahat edilebilmesi çok sıkı şartlara bağlanmış ve istisnai bir nitelik taşımaktadır.
Ancak, mevcut durumda, Yukarıda belirtilen Kanun hükmündeki şartlar sağlanmadan uçak kiralayarak seyahat edilmiştir.
Diğer taraftan, Belediyelerin “Görev, Yetki ve Sorumlulukları” 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14 ve 15 inci maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan madde hükümlerinde, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla, belediyelerce yerine getirilmesi öngörülen görevler ve sorumluluklar ile belediyelerin yetkileri sayılmıştır. Yine Kanun’un 60 ıncı maddesinde belediyenin görevlerini yerine getirirken yapabileceği giderler de tahdiden sayılmıştır.
Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi’nin 3 üncü maddesinde, Temsil-ağırlama ve tören giderlerinin konu, kapsam ve miktarının tayini Belediye Başkanının takdirine tabi olduğu belirtildikten sonra bu takdir yetkisinin sınırları aynı yönergenin 4’üncü maddesinde “Temsil Giderleri” , 5 inci maddesinde “ Tören Giderleri” ve 9 uncu maddesinde ise “Ağırlama Giderleri” başlıkları altında sayma yöntemiyle belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin “Temsil, ağırlama, tören, fuar ve tanıtma giderleri” başlıklı 37 nci maddesinde, Temsil, ağırlama, tören, fuar, tanıtma ve benzeri faaliyetlerle ilgili olarak yapılacak her türlü mal ve hizmet alımı ile yapım işlerine ilişkin giderlerin ödenmesinde, bu Yönetmeliğin ilgili maddelerinde belirtilen belgelerin aranacağı ifade edilmiştir.
Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin 5, 36 ve 49 uncu maddelerine göre, ihale veya doğrudan temin usulüyle yapılacak her türlü mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemelerde, onay belgesi, ihale komisyonu kararı, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22 nci maddesine göre doğrudan temin usulüyle yapılan alımlarda piyasa fiyat araştırması tutanağı, Muayene ve kabul komisyonu tutanağı (kabul işleminin idarece yapılması halinde ise idarece düzenlenmiş belge), kamu idareleri için belirlenen diğer belgeleri kapsayan taahhüt dosyası ve Hizmet İşleri Hakediş Raporu ödeme emri belgesine eklenecektir.
Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin 3 üncü maddesinde ise, onay belgesinin, ihale usulüyle yapılacak alımlarda kamu ihale mevzuatında standart form olarak belirlenen ihale onay belgelerini, doğrudan temin suretiyle ve kamu ihale mevzuatında belirtilen istisnai alımlarda ise alım konusu işin nev’i, niteliği, varsa proje numarası, miktarı gereken hallerde yaklaşık maliyeti, kullanılabilir ödeneği ve tertibi, alımda uygulanacak usulü, avans ve fiyat farkı verilecekse şartlarını gösteren ve harcama yetkilisinin imzasını taşıyan belgeyi ifade ettiği belirtilmiştir. Ödeme emri belgesine ekli harcama talimatı ve onay belgelerinde bu bilgiler yer almamaktadır.
Belediye tarafından satın alınan bahse konu uçak kiralama hizmetinin piyasa fiyat araştırması yapılmadan, tek firmadan teklif alınmak suretiyle gerçekleştirildiği de görülmektedir. Temsil Ağırlama ekonomik kodundan yapılacak harcamalarında mutlaka 4734 sayılı Kanunda belirtilen ihale usullerinde birisi ile ya da doğrudan temin yöntemiyle yapılması gerekmektedir. Bunun için gerekli olan kanuni prosedüre uymak zorunludur. Bu nedenle tek firma tespit edip bu firmadan ihtiyacın temin edilmesi mümkün değildir. Piyasa fiyat araştırmasının sağlıklı ve gerçekçi yapıldığının mutlaka ispat edilmesi gerekmektedir. Bu, 4734 sayılı Kanunun temel ilkeleri olan açıklık, rekabet, saydamlık, güvenilirlik, kamuoyu denetimi, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ile kaynakların verimli kullanılması ilkelerinin gerçekleşmesi için bir zorunluluktur.
Yapılan incelemede, ödeme emri ekinde piyasa fiyat araştırma tutanağı bulunmadığı sadece ............... firmasından alınan teklif yazısının bulunduğu görülmüştür.
............ ilindeki öğretmenevinin açılışı gideri, mahalli müşterek bir ihtiyaç değildir. Öte yandan Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanının belediye sınırlarını kapsadığı yukarıda belirtilmişti. Bu nedenle ............... ilindeki bir açılışın............... Belediyesi ile ilgisinin kurulması her açıdan mümkün değildir.
Sonuç itibariyle, ............... Belediyesi personelinin öğretmenevi açılışına katılması için uçak kiralanması ve bedelinin belediye bütçesinden ödenmesine, 6245 sayılı Harcırah Kanunu, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu, Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği ve Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesinin yukarıda belirtilen hükümlerine göre, imkan bulunmamaktadır. Mahalli müşterek bir ihtiyacın teminine yönelik olmayan söz konusu ............... TL tutarındaki harcamanın Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri tertibinden karşılanması da mümkün değildir. Dolayısıyla, yapılan harcama ile ............... TL tutarında kamu zararına neden olunmuştur.
Diğer taraftan, belirtilmesi gereken diğer bir konu da şudur, Söz konusu ödeme emri belgesini, Gerçekleştirme görevlisi olarak, hizmet alımı yoluyla belediyede istihdam edilen ..... şirketi personeli imzalamıştır. Ancak, ...... şirket personelinin hukuken gerçekleştirme görevlisi olarak görevlendirilmesine imkan bulunmamaktadır. Bu durumda, ödeme emri belgesinde Gerçekleştirme Görevlisinin imza eksikliği söz konusudur ve bu eksiklik sebebiyle, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 61 inci maddesinin, “Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde,
a) Yetkililerin imzasını,
b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,
c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,
d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,
Kontrol etmekle yükümlüdür.
Muhasebe yetkilileri, ilgili mevzuatında düzenlenmiş belgeler dışında belge arayamaz. Yukarıda sayılan konulara ilişkin hata veya eksiklik bulunması halinde ödeme yapamaz. Belgesi eksik veya hatalı olan ödeme emri belgeleri, düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç bir iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderilir. Hataların düzeltilmesi veya eksikliklerin giderilmesi halinde ödeme işlemi gerçekleştirilir.” şeklindeki kaleme alınmış hükmü gereğince, Muhasebe Yetkilisi ................ bu ödemelerden sorumlu tutulmuştur.
Bu itibarla, uçak kiralama hizmeti için Belediye bütçesinden harcama yapılması sonucu neden olunan ................ TL tutarındaki kamu zararının Harcama Yetkilisi ................ile Muhasebe Yetkilisi ..............’a müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine,
Üye ............. ’un, “Belediye görevlilerinin uçak kiralanması yoluyla geçici göreve gönderilmeleri mümkün değildir. Kamu zararı oluşmuştur. Ancak kamu zararının geçici göreve giden görevlilerin 6245 sayılı Harcırah Kanununu göre alacakları harcırahları düşerek hesaplanması gerekir. Dolayısıyla, bu hususun temini için Raporun Denetçisine iade edilerek hüküm dışı kararı verilmesi gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı, oyçokluğuyla,
......Karar verildi.