Kurumsal tasarım ve görsel araştırma faaliyetlerine ilişkin bedellerin Belediye bütçesinden ödenmesi
.............. ’nun kurumsal tasarım ve görsel araştırma faaliyetlerine ilişkin bedellerin Belediye bütçesinden ödenmesi suretiyle ..............TL tutarında kamu zararına neden olunduğu,
......
Konusuyla ilgili olarak,
.............. ’nun kurumsal tasarım ve görsel araştırma faaliyetlerine ilişkin bedellerin Belediye bütçesinden ödendiği tespit edilmiştir.
Belediyelerin “Görev, Yetki ve Sorumlulukları” 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14 ve 15 inci maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan madde hükümlerinde, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla, belediyelerce yerine getirilmesi öngörülen görevler ve sorumluluklar ile belediyelerin yetkileri sayılmıştır. Yine Kanun’un 60 ıncı maddesinde belediyenin görevlerini yerine getirirken yapabileceği giderler tahdiden sayılmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 8 inci maddesinde,
“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanun’un 3 üncü maddesinde kamu gideri,
“Kanunlarına dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleri, sosyal güvenlik katkı payları, iç ve dış borç faizleri, borçlanma genel giderleri, borçlanma araçlarının iskontolu satışından doğan farklar, ekonomik, malî ve sosyal transferler, verilen bağış ve yardımlar ile diğer giderleri” olarak tanımlanmıştır.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 2 nci maddesine göre, belediyeler her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerini bu kanuna göre yürütmekle yükümlüdürler.
Kanunun 5 inci maddesine göre İdareler, bu kanuna göre yapacakları ihalelerde, saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenilirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılamasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludurlar.
Yine aynı Kanun’un 18 inci maddesinde idarelerin mal ve hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde açık ihale, belli istekliler arasında ihale ve pazarlık usullerinden birini uygulayacakları hüküm altına alınmıştır. Ayrıca bu Kanun’un 22 nci maddesinde, belirli hallerde ihtiyaçların “doğrudan temin” usulüyle karşılanabileceği de ifade edilmiştir.
Yukarıda anılan mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, idarelerin ihale konusunda temel ilkeleri gözetmeleri, mal ve hizmet alımlarına ilişkin uygulayacakları ihale usullerini belirtmeleri, bu usullere uygun olarak alım işlemlerini gerçekleştirmeleri yasal bir zorunluluktur.
Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin 5, 36 ve 49 uncu maddelerine göre, ihale veya doğrudan temin usulüyle yapılacak her türlü mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemelerde, onay belgesi, ihale komisyonu kararı, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22 nci maddesine göre doğrudan temin usulüyle yapılan alımlarda piyasa fiyat araştırması tutanağı, Muayene ve kabul komisyonu tutanağı (kabul işleminin idarece yapılması halinde ise idarece düzenlenmiş belge), kamu idareleri için belirlenen diğer belgeleri kapsayan taahhüt dosyası ve Hizmet İşleri Hakediş Raporu ödeme emri belgesine eklenecektir.
Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin 3 üncü maddesinde ise, onay belgesinin, ihale usulüyle yapılacak alımlarda kamu ihale mevzuatında standart form olarak belirlenen ihale onay belgelerini, doğrudan temin suretiyle ve kamu ihale mevzuatında belirtilen istisnai alımlarda ise alım konusu işin nev’i, niteliği, varsa proje numarası, miktarı gereken hallerde yaklaşık maliyeti, kullanılabilir ödeneği ve tertibi, alımda uygulanacak usulü, avans ve fiyat farkı verilecekse şartlarını gösteren ve harcama yetkilisinin imzasını taşıyan belgeyi ifade ettiği belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin “Temsil, ağırlama, tören, fuar ve tanıtma giderleri” başlıklı 37 nci maddesinde, Temsil, ağırlama, tören, fuar, tanıtma ve benzeri faaliyetlerle ilgili olarak yapılacak her türlü mal ve hizmet alımı ile yapım işlerine ilişkin giderlerin ödenmesinde, bu Yönetmeliğin ilgili maddelerinde belirtilen belgelerin aranacağı ifade edilmiştir. Dolayısıyla, onay belgesi ve piyasa araştırma tutanağının da, kanıtlayıcı belge olarak, bulunması gerekmektedir.
Diğer taraftan, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Diğer kuruluşlarla ilişkiler" başlıklı 75 inci maddesinde,
"Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda,
a) Mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait yapım, bakım, onarım ve taşıma işlerini bedelli veya bedelsiz üstlenebilir veya bu kuruluşlar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir ve bu amaçla gerekli kaynak aktarımında bulunabilir. Bu takdirde iş, işin yapımını üstlenen kuruluşun tâbi olduğu mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır.
b) Mahallî idareler ile merkezî idareye ait aslî görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla gerekli aynî ihtiyaçları karşılayabilir, geçici olarak araç ve personel temin edebilir.
c) (Değişik: 12/11/2012-6360/19 md.) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.
d) Kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilir veya süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bu taşınmazlar aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür.
Kamu kurum ve kuruluşlarına belediyeler, bağlı kuruluşları ve belediye şirketlerince devir veya tahsis edilen taşınmazlar, kamu konutu ve sosyal tesis olarak kullanılamaz.
(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/19 md.) 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz" denilmektedir."
Yukarıda belirtilen 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Diğer kuruluşlarla ilişkiler" başlıklı 75 inci maddesi hükmüne göre, belediyeler ancak belediye meclisinin alacağı kararla yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda, diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, tanıtım ve organizasyon giderinin ödenmesi için usulüne uygun bir onay belgesi ile piyasa araştırma tutanağı düzenlenmediği görülmüştür. İş, tek firmadan teklif alınarak yapılmıştır ki bu idarelerin sağlamak zorunda oldukları saydamlık, rekabet ve ihtiyaçların uygun şartlarla temini ile kaynakların verili kullanılması ilkelerine aykırılık teşkil etmektedir. Ayrıca, Belediye bütçesinden yapılan bu harcama mahalli müşterek bir ihtiyacın teminine yönelik te değildir.
Söz konusu kurumsal tasarım ve görsel araştırma faaliyetlerine ilişkin hizmet alımı işinin bedeli Belediye bütçesinin temsil ağırlama ve tören giderleri ayrıntı kodundan karşılanmıştır. Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi maddeleri arasında bu tür bir tanıtım giderinin ödenebileceğine izin veren bir maddede yer almamaktadır
Ayrıca, .... Belediyesi Bütçesinden karşılanan söz konusu ...... Meslek Yüksekokulu'nun görsel tanıtım faaliyetlerine ilişkin giderlerin, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Diğer kuruluşlarla ilişkiler" başlıklı 75 inci maddesi kapsamında sayılan kurum, kuruluşlar arasında yer alan bir kuruma ilişkin giderlerin Belediye bütçesinden karşılanması olarak kabul edilmesi de mümkün görünmemektedir.
Dolayısıyla, ............... ’nun kurumsal tasarım ve görsel araştırma faaliyetlerine ilişkin hizmet alımı suretiyle yapılan harcamaların Belediye bütçesinden karşılanması suretiyle toplam ...............TL kamu zararına yol açılmıştır.
Sorumlular tarafından yapılan savunmalarda, her ne kadar, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun Ek-2 nci maddesine istinaden vakıflar tarafından kurulan meslek yüksekokullarının kamu tüzel kişiliğine haiz olmasından bahisle söz konusu okula yapılan harcamaların kamu zararı olarak nitelendirilmemesi gerektiği ve buna göre düşünülecek olduğunda da, söz konusu ....Meslek Yüksekokulu’nun kamu tüzel kişiliği haiz olduğunun kabul edilmesi gerektiği ileri sürülmüş ise de, belirtildiği üzere, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun Diğer Kuruluşlarla İlişkiler Başlıklı 75 inci maddesine göre, belediyelerin diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilişkilerinde belirli prosedürleri yerine getirmeleri gerekmektedir. Buna göre ise, belediyeler, ancak belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda diğer kamu kurum ve kuruluşlarıyla ortak hizmet projeleri yürütebileceklerdir Mevcut durumda ise, Belediye Meclisinden bu yönde alınmış herhangi bir meclis kararı olmaksızın ............... ’nun kurumsal tasarım ve görsel araştırma faaliyetlerine ilişkin bedellerin Belediye bütçesinden ödenmesi söz konusudur. Bu itibarla, yapılan savunmanın kabulüne imkan bulunmamaktadır.
Diğer taraftan, belirtilmesi gereken diğer bir konu da şudur, Söz konusu ödeme emri belgelerini, gerçekleştirme görevlisi olarak, hizmet alımı yoluyla belediyede istihdam edilen .....şirketi personeli imzalamıştır. Ancak, ............ şirket personelinin hukuken gerçekleştirme görevlisi olarak görevlendirilmesine imkan bulunmamaktadır. Bu durumda, ödeme emri belgelerinde Gerçekleştirme Görevlisinin imza eksikliği söz konusudur ve bu eksiklik sebebiyle, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 61 inci maddesinin, “Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde,
a) Yetkililerin imzasını,
b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,
c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,
d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,
Kontrol etmekle yükümlüdür.
Muhasebe yetkilileri, ilgili mevzuatında düzenlenmiş belgeler dışında belge arayamaz. Yukarıda sayılan konulara ilişkin hata veya eksiklik bulunması halinde ödeme yapamaz. Belgesi eksik veya hatalı olan ödeme emri belgeleri, düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç bir iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderilir. Hataların düzeltilmesi veya eksikliklerin giderilmesi halinde ödeme işlemi gerçekleştirilir.” şeklindeki kaleme alınmış hükmü gereğince, Muhasebe Yetkilisi .............. bu ödemelerden sorumlu tutulmuştur.
Bu itibarla, ..............’nun kurumsal tasarım ve görsel araştırma faaliyetlerine ilişkin hizmet alımı suretiyle yapılan harcamaların Belediye bütçesinden karşılanması sonucu neden olunan .............. TL tutarındaki kamu zararının Harcama Yetkilisi ............. ile Muhasebe Yetkilisi ............. ’a müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine,
Üye .............. ve ............. ’in, “5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin görev ve sorumlulukları “ başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının b) bendinde, “Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir.” denilmek suretiyle, belediyelerin, devlete ait okullarda yürütülen eğitim öğretim faaliyetlerine katkıda bulunabileceği belirtilmiştir. Sorumlular tarafından da belirtildiği üzere, ..... Meslek Yüksek Okulu kamu tüzel kişiliğine sahip bir eğitim kurumudur. Dolayısıyla, kamu tüzel kişiliğine sahip bulunan ............ Okulunun Kurumsal tasarım ve görsel araştırma faaliyetlerine ilişkin harcamaların Belediye bütçesinden karşılanmasının kamu zararı sayılmaması gerekir. Bu sebeple, yapılan harcamalarla ilgili olarak, “kamu zararı oluşmadığından ilişik bulunmadığı” şeklinde karar verilmesi gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı, oyçokluğuyla,
.....Karar verildi.