Yeni birim fiyat tespiti
.......... İnşaat yüklenimindeki “.......... İşin” nde, “..........” iş kalemi ........ poz numarası ile “Mütaahhit karı dahil .......... TL olarak Bayındırlık Bakanlığı tarafından yayımlanan 2013 yılı birim fiyat cetvelinde yer almasına rağmen, İşin yaklaşık maliyeti ve uygulama projesinde olmaması gerekçesiyle poz oluru alınmak suretiyle özel birim fiyat yapılan “...............” nin yeni birim fiyatının, piyasadan teklif alınmak sureti ile .......... TL olarak belirlenmesi ve .......... TL den daha pahalı olarak belirlenmiş olan bu yeni birim fiyat üzerinden hakediş ödemesi yapılması sonucunda .......... TL tutarında kamu zararına neden olunduğu konusuyla ilgili olarak,
Söz konusu .......... İnşaat yüklenimindeki “.......... İşin”nde, “...........” İşine ait sözleşmenin “Sözleşmede bulunmayan işlere ait birim fiyat tespiti” başlıklı 29 uncu maddesinde, “Sözleşme ve eklerinde birim fiyatı bulunmayan yeni iş kalemlerinin bedeli, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22.maddesine göre hesaplanır.” denilmektedir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin Sözleşmede bulunmayan işlerin birim fiyatının tespiti” başlıklı 22 nci maddesinde ise,
(1) 12 üncü maddenin 4 üncü fıkrasında belirtilen proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21 inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödenir.
(2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:
a) Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifi ekinde idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplarına ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait maliyet analizleriyle kıyaslanarak bulunacak analizler.
ç) Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler.
(3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:
a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar.
ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri.
(4) Yeni fiyat yüklenici ile birlikte yukarıda belirtilen usullerden biri ile tespit edilerek düzenlenen tutanak idarenin onayına sunulur ve otuz gün zarfında idarece onaylanarak geçerli olur. Yeni fiyat tespitinde yüklenici ile uyuşulamaz ise, taraflarca anlaşmazlık tutanağı düzenlenir ve anlaşmazlık idare tarafından on gün içerisinde Bayındırlık Kuruluna intikal ettirilir. Bayındırlık Kurulu tarafından tespit edilen fiyatın iki tarafça kabulü zorunludur. Yüklenici, fiyat uyuşmazlığı hakkındaki Bayındırlık Kurulunun kararını beklemeden idare tarafından tespit edilmiş fiyat üzerinden işe devam etmek zorundadır.
(5) Yeni fiyatın hesabında, ikinci fıkranın (a) bendine göre, teklif analiz ile kıyaslanarak bulunan analizin kullanılması halinde, bu analizin temsil ettiği iş kalemi miktarı ile yeni tespit edilecek iş kalemi miktarının rayiçlere ve genel giderlere tesiri dikkate alınır.
6) İdare istediği taktirde, bir işte, sözleşmeye esas proje içinde kalan ancak öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olduğu hallerde, ayrıca bir yükleniciye yaptırılması mümkün olan bir işi başkasına da yaptırabilir, bundan dolayı yüklenici herhangi bir hak talebinde bulunamaz.”
Hükmü mevcuttur.
Söz konusu “.......... İşin” nde, “............” nin yapılmasına gerek duyulmasını takiben, İşin yaklaşık maliyeti, uygulama projesi ve Yüklenici tarafından verilmiş olan birim fiyat teklif cetvelinde yer almayan söz konusu imalat kalemi için poz oluru alınmış ve piyasadan teklif alınmak sureti ile özel birim fiyat tespiti yapılmıştır. Piyasadan teklif alınmak suretiyle, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22 nci maddesine göre, söz konusu imalat kalemi için oluşturulmuş olan fiyat müteahhit karı dahil .......... TL dir ve belirtildiği üzere, tespit edilen bu yeni birim fiyat tamamen Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22 nci maddesine uygun olarak tespit edilmiştir ve uygulanmasında herhangi bir mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. Denetçi iddiasında ise, söz konusu imalat kaleminin, 2013 yılında Bayındırlık Bakanlığı tarafından yayınlanmış olan birim fiyat cetvelleri arasında “...........” pozu olarak bulunduğu ve fiyatının da kar dahil .......... TL olarak tespit edilmiş olması sebebiyle, yeni birim fiyat tespiti yapılmasının mevzuata aykırı olduğu ve .......... TL yerine .......... TL üzerinden ödeme yapılması neticesinde de .......... TL tutarında kamu zararına neden olunduğu ileri sürülmüştür.
Ancak, Denetçi tarafından ileri sürülen bu iddiaya katılmak mümkün görünmemektedir. Öncelikle ifade etmek gerekir ki, savunmalarda da belirtildiği üzere, yeni birim fiyat tespiti yapılmış olan “..........” iş kalemi, ihale dokümanı içerisinde yer alan teklif birim fiyat cetvelinde, İşin yaklaşık maliyeti ve uygulama projesinde bulunmamaktadır. Bu sebeple yeni fiyat tespiti yapılmak suretiyle Yükleniciye ödeme yapılmış olup, yeni fiyat tespiti yapılırken Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22 nci maddesinde belirtilen mevzuata da uygun hareket edilmiştir. Söz konusu 22 nci maddeye uygun olarak tespit edilmiş olan yeni fiyatın, piyasa fiyatlarının altında olduğu da anlaşılmaktadır. Bu doğrultuda yeni birim fiyatı yapılmak zorunda olunan “...........” iş kaleminin yeni birim fiyatı tespit edilirken, savunma eki olarak gönderilen belgelerden anlaşılacağı üzere, piyasadan gerçeği yansıtan teklifler toplanmış ve İdarenin ......tarih ve .....sayılı Olur’unda görüleceği üzere, toplanan tekliflerden en düşük olan .......... TL/m3’ün yeni birim fiyat olarak tespit edildiği anlaşılmıştır. Yine savunma eki olarak gönderilmiş olan ve söz konusu imalatla ilgili aynı iş döneminde yapılan benzer ihalelerdeki teklifler incelendiğinde de, tespit edilen yeni birim fiyatın, bu tekliflerden daha düşük olduğu görülmektedir. Diğer taraftan, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22 nci maddesinde, ihale konusu işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin fiyatının, öncelikle Bayındırlık Bakanlığı tarafından yayımlanan birim fiyatların göz önüne alınarak tespit edileceğine dair bir düzenlemeye de yer verilmemiştir. Dolayısıyla, söz konusu “..........” imalatı için tespit edilen yeni fiyat, mevzuata uygun olarak tespit edilmiş olup, yapılan ödeme ile herhangi bir kamu zararına neden olunmamıştır.
Bu itibarla, mevzuatına uygun olduğu anlaşılan .......... -TL tutarındaki, “..............” imalatına ilişkin ödeme ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına,
Üye .......... ve Üye .......... ’un “Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22 nci maddesinde, ihale konusu işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin fiyatının, öncelikle Bayındırlık Bakanlığı tarafından yayımlanan birim fiyatların göz önüne alınarak tespit edileceğine dair bir düzenlemeye de yer verilmemiş olmakla birlikte, Bayındırlık Bakanlığı tarafından yayımlanmış olan birim fiyatlar, kamu kaynaklarının verimli olarak kullanılmasının da gözetilmesi suretiyle, kamu idareleri tarafından uygulanması gereken birim fiyatlar olarak tespit edilerek yayımlanmaktadır. Uygulamada, kamu idareleri tarafından ihale usulü ile yaptırılan yapım işlerinde, Bayındırlık Bakanlığı tarafından yayımlanmış olan aynı iş yada benzer işlere ilişkin birim fiyatlar mevcut iken, bu fiyatlarla kıyas dahi kabul edilmeyecek şekilde çok yüksek fiyatlardaki birim fiyatların yeni birim fiyat olarak tespit edilerek uygulandığı görülmektedir. Dolayısıyla, yeni birim fiyat uygulaması istismar edilen bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu sebeple, “.............ı” iş kaleminin fiyatı, kar dahil .......... -TL/m3 olarak, ........ poz numarası ile, Bayındırlık Bakanlığı tarafından yayımlanan 2013 yılı birim fiyat cetvelinde bulunuyorken “..........” nin yeni birim fiyatının, piyasadan teklif alınmak sureti ile .......... TL olarak belirlenerek hakediş ödemesine esas alınması sonucunda kamu zararına neden olunmuştur. .......... TL tutarındaki kamu zararı için tazmin kararı verilmesi gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşüne karşı, oyçokluğuyla karar verildi.