Müteahhit firmaya ödenmesi gereken hakedişlerin emanete alınarak daha sonra ödenmesi nedeniyle kur farkına maruz kalınması
.......... Belediyesi tarafından .......... firmasına yaptırılan “..........İşi” ile “.......... İşi”nde, Müteahhit firmaya ödenmesi gereken hakedişlerin emanete alınmak suretiyle belli bir süre sonra yapılarak kur farkına maruz kalınması sonucunda .......... -TL tutarında kamu zararına neden olunduğu konusuyla ilgili olarak,
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin Bütçe Emanetleri Hesabı başlıklı 217, 218 ve 219 uncu maddelerinde, “320 Bütçe Emanetleri Hesabı” na ilişkin mevzuat hükümlerine yer verilmiştir.
Söz konusu Yönetmeliğin,
“Hesabın niteliği” başlıklı 217 nci maddesinde, “Bu hesap, mali yıl içerisinde veya sonunda ödeme emri belgesine bağlandığı halde, nakit yetersizliği veya diğer sebeplerle ilgililerine ödenemeyen tutarların izlenmesi için kullanılır.” hükmü,
“Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 218 inci maddesinde, “ (1) Bütçe emanetleri hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
a) Bütçe emanetlerine alınacak tutarlar
Herhangi bir tutarın bütçe emanetine alınabilmesi için, hizmetin yapılmış veya malın teslim edilmiş bulunması, 5018 sayılı Kanunun 33 üncü maddesinde belirtilen yönetmelik hükümlerine göre bütün tahakkuk belgelerinin harcama yetkilisine imzalattırılmış ödeme emri belgesi ekinde ödeme yapılmak üzere muhasebe birimine gönderilmiş olması gerekir. Gerek mali yıl içerisinde, gerekse mali yıl sonunda nakit yetersizliği veya diğer sebeplerle ilgililerine ödenemeyen tutarlar bütçeleştirilerek bu hesaba alınır. Herhangi bir tutarın bütçeye gider yazılmak suretiyle dairesi mutemedine ödendiği halde, mutemedin hak sahibine ödeme yapamaması nedeniyle en geç bir ay içerisinde muhasebe birimlerine geri verilmesi gereken paralar da ilgilisine ödenmek üzere bu hesaba kaydedilir.
Bütçe emanetleri hesabına alınan tutarların her biri için kayda alınma sırasında, muhasebeleştirme belgesi bir nüsha fazla düzenlenir ve istemesi halinde istihkak sahibine verilir. İstihkak sahibine verilmeyen muhasebeleştirme belgesi muhasebe birimince saklanır. Herhangi bir tutarın bütçe emanetine alınması sırasında istihkak sahibinin imzası aranmaz. Hesaba alınan tutar, müşterek olduğu ve ayrılması mümkün bulunmadığı veya ibraz olunacak mirasçılık belgesine bağlı bulunduğu takdirde bir tek kayıt yapılarak ortakların veya mirasçıların adları yazılır.
b) Bütçe emanetlerinden yapılacak ödemeler
Bütçe emanetine alınan tutarlardan gerek mali yıl içinde, gerekse yılı geçtikten sonra yapılacak ödemeler için muhasebe işlem fişi düzenlenir. Bütçe emanetlerine alınan tutarlar muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ilgililerine ödenir. Tutarın emanete alınması sırasında istihkak sahibine verilen veya istihkak sahibine verilemediği için muhasebe biriminde saklanan muhasebeleştirme belgesinin bir nüshası muhasebe işlem fişine bağlanır. Emanete alınan tutar bir defada ödenemediği takdirde, daha sonra yapılacak ödemelere ilişkin fişe, ilk ödemeye ait fişin yevmiye tarih ve numarası yazılır.
c) Bütçe emanetlerinde zamanaşımı ve zamanaşımı dolayısıyla gelir kaydedilen paraların ödenmesi
Malın alındığı veya hizmetin yapıldığı malî yılı izleyen beşinci yılın sonuna kadar talep edilmeyen bütçe emanetleri bütçeye gelir kaydedilir. Gelir kaydedilen tutarlar, mahkeme kararı üzerine ödenir.” hükmü
“Hesabın işleyişi” başlıklı 219 uncu maddesinde ise, “(1) Bütçe emanetleri hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
1 - Bütçe gideri olarak tahakkuk ettirilen tutarlardan herhangi bir nedenle hak sahiplerine ödenemeyenler bir taraftan bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına ya da söz konusu tutar varlığa dönüştürülecek bir harcama unsuru ise ilgili varlık hesabına borç, diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
2 - Bir istihkak karşılığı olarak daire mutemetlerine verilen paralardan, mutemetler tarafından, herhangi bir nedenle alacaklısına ödenemeyerek muhasebe birimine iade edilen miktarlar, ilgilisine ödenmek üzere bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına borç kaydedilir.
3 - 15 Aralık -31 Aralık tarihlerine ilişkin hesaplanan işçi ücretleri bu hesaba alacak, 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir.
4 - Dönem sonunda bu hesabın zaman aşımı sürelerine göre bölümlenmiş alt hesaplarında kayıtlı tutarlar, zaman aşımı sürelerini güncellemek için bu hesaba alacak ve borç kaydedilir.
b) Borç
1 - Bu hesapta kayıtlı tutarlardan nakden veya mahsuben yapılan ödemeler bu hesaba borç, 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.
2 - Dönem sonunda bu hesabın zaman aşımı sürelerine göre bölümlenmiş alt hesaplarında kayıtlı tutarlar, zaman aşımı sürelerini güncellemek için, bu hesaba borç ve alacak kaydedilir.
3 - Zamanaşımına uğraması veya herhangi bir nedenle gelir kaydedilmesi gereken tutarlar bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak, diğer taraftan 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.” hükmü,
Bulunmaktadır.
.......... Belediyesi tarafından .......... firmasına yaptırılan “..........İşi” ile “.......... İşi”nde, Müteahhit firmaya ödenmesi gereken hakedişlerin emanete alınmak suretiyle belli bir süre sonra yapılması sonucunda .......... -TL tutarında kur farkı ödemesi yapılmıştır.
Denetçi tarafından, bu kur farkı ödemesine ilişkin olarak, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinde yer alan “320 Bütçe Emanetleri Hesabı” na ilişkin mevzuat hükümlerine göre yapılan değerlendirmede, 320 hesabın kullanım amacının, gerek mali yıl içerisinde, gerekse mali yıl sonunda nakit yetersizliği veya diğer sebeplerle ilgililerine ödenemeyen tutarların bütçeleştirilerek bu hesaba kaydedilmesi olduğu, diğer bir ifade ile“320 Bütçe Emanetleri Hesabı” kayıt yapılması için bir ödenememe durumu olması gerektiği, uygulamada ise, nakit yetersizliği veya başka bir durum söz konusu olmamasına rağmen .......... firmasına ödenmesi gereken .......... Euro tutarındaki hakedişlerin 24.10.2013 tarihinde 320 emanet hesabına alındığı ve devamında ise 12.11.2013 tarihinde, .......... -TL Euro kur değeri üzerinden ödemede bulunulduğu, oysaki, Belediyenin nakit durumunun yeterli olması sebebiyle, emanete alınma tarihi olan 24.10.2013 tarihinde ödeme yapılmış olsa idi, emanete alınma tarihindeki Euro kur değeri olan .......... -TL üzerinden ödeme yapılacağı ve bu durumda da, .......... -TL tutarında daha eksik ödeme yapılacağı, dolayısıyla, bu keyfi uygulama nedeniyle .......... -TL tutarında bir kamu zararına neden olunduğu ifade edilmiştir.
Ancak, Denetçi tarafından yapılan ve kamu zararına neden olunduğu belirtilen bu değerlendirmeye katılmak mümkün görünmemektedir. Sorumlular tarafından yapılan savunmalardan ve savunma eki olarak gönderilen belgelerden anlaşılacağı üzere, .......... Belediyesi tarafından ödenmesi gereken istihkakların, Belediyenin nakit durumu göz önünde bulundurulmak suretiyle Bütçe Emanetlerine Hesabına alınarak yine Belediyemizin nakit imkanları dahilinde haftalara bölünerek taksitler halinde ortalama 30 gün içerisinde ödendiği anlaşılmaktadır.
.......... firmasının istihkakı tahakkuk ettiğinde Belediyenin Banka hesaplarında bu ödemeyi yapacak kadar nakit bulunduğu tespiti doğru olmakla birlikte, savunmalarda da belirtildiği üzere, bu istihkaktan önce, Belediyenin, bütçe emanetleri hesabına daha önce alınmış olan borçlarının ödendiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, .......... firmasına yapılması gereken ödeme daha ileriki bir vadeye sarkmış ve ödeme tarihinde de Euro kurunda artış olduğundan dolayı .......... -TL tutarında kur farkı oluşmuş ve bu kur farkı ilgili hesaplara kaydedilmek suretiyle ödenmiştir. Belirtmek gerekir ki, kamu kurumların yurtdışı ödemelerin de zaman zaman lehte ve aleyhte kur farkları oluşabilmektedir. Bu ödemede de aleyhte kur farkı oluştuğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, bu şekildeki kur farkı ödemelerinin kamu zararı olarak değerlendirilmemesi gerekmektedir.
Bu itibarla, kamu zararı oluşmayan .......... TL tutarındaki kur farkı ödemesi ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına,
Üye .......... ’ nın “Bütçe emanetleri hesabına yapılan kayıtlar yabancı para cinsinden değil Türk Lirası üzerinden yapılmaktadır. Dolayısıyla, bu hesaptan yapılan ödemelerde kur farkı ödemesi yapılması mümkün değildir. Bu itibarla, .......... TL tutarında kur farkı ödemesi dolayısıyla kamu zararına neden olunmuştur. Bu kamu zararının sorumlulara ödettirilmesi için tazmin kararı verilmesi gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşüne karşı, oyçokluğuyla karar verildi.