Harcırah
…. tarih ve .. sayılı ilamın …. nci maddesi ile,
Yurtdışında temaslarda bulunmak üzere …. ve ….. şehirlerine giden …. Belediye Başkanı ve bazı Belediye personeline, yaptıkları bu yurtdışı seyahati için kendilerine 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre yurtdışı harcırahı ödenmesi gerekirken, bu seyahatin finansmanının doğrudan temin yöntemiyle hizmet satın alınmak suretiyle sağlanması, Belediye personeli olmayan kişilerin de seyahate katılması ve Belediye personeli ile Belediye personeli olmayan bu kişilerin konaklama, yemek ve ulaşım giderlerinin, mevzuata uygun olmadığı halde, temsil, tören ve ağırlama giderleri kapsamında ödenmesi sonucunda …. TL tutarında kamu zararına sebep olunduğu, kamu zararının, Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisine müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle ödettirilmesine, Belediye Başkanının göndermiş olduğu savunma karşısında konunun ayrıca İçişleri Bakanlığına yazılmasına, karar verilmişti.
Harcama Yetkilisi ….. ve Gerçekleştirme Görevlisi ….’ nın Temyiz başvuruları üzerine Sayıştay Temyiz Kurulu’nun …. tarih ve ….tutanak sayılı kararında verilen tazmin hükmünün tasdikine karar verilmiştir.
Bu defa, Gerçekleştirme Görevlisi ….’ nın karar düzeltme dilekçesi üzerine Sayıştay Temyiz Kurulunun ….. tarih ve ….. tutanak sayılı kararı ile, 20..-20… Stratejik Plan faaliyetlerinin belirlenmesi sırasında takvime alınmış olan …. ve … şehirlerinde temaslarda bulunmak üzere ziyaretlere katılan Belediye Başkanı ve personelin yeme, içme, konaklama ve ulaşım giderleri ile yurtiçi masraflarına ait giderlerin doğrudan temin yoluyla temsil, tören ve ağırlama giderleri kapsamında Belediye bütçesinden karşılandığı, söz konusu organizasyon için yapılan ödemelerin, Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri kapsamında olduğundan yapılan harcamalarda mevzuata aykırılık bulunmadığı, bu itibarla, …. tarih ve …. sayılı Temyiz Kurulu Kararının … Maddesinde Karar Düzeltilmesine Mahal Olduğuna, belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen, …. sayılı İlamın …. nci maddesiyle verilen tazmin hükmünün bozularak dosyanın ilgili Dairesine tevdiine karar verilmiştir.
Söz konusu karar doğrultusunda, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca verilen bozma kararı gereğince ek rapor düzenlenerek Dairemize havale edilmiştir.
Yurt dışında temaslarda bulunmak üzere … ve …. Şehirlerine yapılan seyahate katılan Belediye Başkanı ve bazı belediye personeline 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre ödeme yapılması gerekirken, seyahatin finansmanının doğrudan temin yöntemi ile karşılanması ve Belediye Personeli olmayan kişilerin de masraflarının ödenmesi suretiyle …. TL tutarında kamu zararına sebep olunduğu hususu ile ilgili olarak;
6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 3’üncü ve 7’nci maddelerinde, memurlar ile kurumlarında ödenek mukabilinde çalışanlara (Belediye başkanları, meclis üyeleri vs.) bu Kanun’a göre harcırah verileceği, 14’üncü maddesinde de Kanun’un l’ inci maddesinde yazılı kurumlara ait bir görevin yerine getirilmesi amacıyla geçici görevle yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilen memur ve hizmetlilere, geçici görev yolluğu olarak yol masrafı ve yevmiye ödenmesi gerektiği, “Yurtdışında yol masrafı” başlıklı 29’uncu maddesinde, yurtdışında geçici görev yolculuklarında, uçak bilet bedelinin yol masrafı olarak ödenebileceği, ayrıca buna terminal ile ikamet yeri arasındaki taşıt ve hamal ücretinin ilave olunacağı, “Yurtdışında verilecek gündeliklerin miktarı” başlıklı 34’üncü maddesinde ise, bu Kanun gereğince verilecek yurtdışı gündeliklerinin miktarı, gidilecek ülkeye, memur ve hizmetlilerin aylık veya ücret tutarları ile görevin mahiyetine göre, mali yıl itibariyle ve Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca tayin olunacağı belirtilmiştir.
25.01.2014 tarih 28893 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bakanlar Kurulu Kararının eki “Yurt Dışı Gündeliklerine Dair Karar’m 4’ üncü maddesinin l’inci fıkrasında, Türkiye’den başka ülkelere geçici görevle gönderilenlere, seyahat süresinin ilk on günü için ödenecek gündeliklerin ekli cetveldeki miktarın %50 artırılması suretiyle hesaplanacağı, 2’nci fıkrasında, Türkiye’den yurtdışına geçici görevle gönderilenlerden, seyahat ve ikamet süresinin ilk on günü ile sınırlı olmak kaydıyla, yurtdışmda yatacak yer temini için ödedikleri ücretleri fatura ile belgelendirenlere, faturada gösterilen günlük yatak ücretinin birinci fikrada belirtildiği şekilde artırımlı olarak hesaplanan gündeliklerinin % 40’ına kadar olan miktar için bir ödeme yapılmayacağı, %40’ını aşması halinde ise aşan kısmın sadece %70’inin ayrıca ödeneceği düzenlemesine yer verilmiştir.
İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün “Yurtdışı İlişkiler” başlıklı 20.06.2005 tarih ve B.050.MAH.076.000/5003/50520 sayılı Genelgesinde ise aynen:
“Belediyelerin seçilmiş ve atanmış personelinin yurtdışı görevlendirilmelerinde uyulacak esaslar ilgi genelgelerimizle belirlenmiştir. Ancak son günlerde Dışişleri Bakanlığı ve valiliklerimizden alınan yazılardan yurtdışı görevlendirmelerde bu esaslara uyulmadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle, yurtdışı görevlendirmelerde aşağıdaki esaslara uyulması gerekli görülmüştür.
1- Belediyeler bütçelerinden kendi görev ve hizmet konuları dışında harcama yapılamayacağından, görev ve hizmetle ilişkisi olmayan konular için yurtdışı görevlendirme yapılmayacaktır.
2- Görevlendirmeler; azami tasarruf ilkelerine uygun olarak, asgari sayıda personel ve asgari süreler için yapılacaktır.
3- Görevlendirmeler için belediye meclisinden karar alınacaktır.
4- Toplantı, kongre, seminer, panel vb. organizasyonlara katılmak için görevlendirilen personelde katılım için gerekli olan, yabancı dil bilgisi ve nitelikler aranacaktır.
5- Kamu kurum ve kuruluşları, Belediye birlikleri ve “kamuya yararlı dernek” statüsünde bulunan mahalli idare dernekleri dışındaki kişi, dernek, şirket, vakıf vb. kuruluşlar tarafından kurs, seminer, inceleme gezisi vb. adlarla yurtdışında düzenlenen programlar için personel görevlendirilmeyecek, harcırah ödenmeyecektir.
6- Toplantı, kongre, seminer, panel, vb. organizasyonlar ile kardeş şehir ilişkileri nedeniyle görevlendirilmelerde, organizasyonu düzenleyen kuruluş (Belediye, belediye birliği veya uluslararası kuruluş vb.) veya resmi makamlar tarafından yapılmış davet yazıları aranacaktır.
7- Yurtdışı görevlendirmeler ve temaslar hakkında belediye meclisine ilk toplantıda bilgi verilecektir.
8- Görevlendirilen personele 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre harcırah (yol + yevmiye) giderleri dışında herhangi bir ödeme yapılmayacaktır.
9- Organizasyonu düzenleyen kuruluşa (var ise) herhangi bir ad altında (eğitim giderleri, hizmet satın alınması, konaklama ücreti, rehberlik ücreti vb.) ödeme yapılması mümkün değildir….” hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, memuriyet mahalli dışındaki yurt içi ve dışındaki görevlere personelin görevlendirilmesi ve bu görevler nedeniyle yapılabilecek ödemeler 6245 sayılı Harcırah Kanununda düzenlenmiştir. Hangi tür organizasyon olursa olsun bu tip görevlendirmelerde Harcırah Kanunu hükümlerine göre giderlerin gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Belediye bütçesinden ödeme gerektiren veya gerektirmeyen her türlü yurtdışı görevlendirilmelerde uyulması gereken usul ve esasların düzenlendiği İçişleri Bakanlığı Genelge’ sinde de bu durum açıkça ortaya koyulmuştur. Belediyeler; Kamu kurum ve kuruluşları, Belediye birlikleri ve “kamuya yararlı dernek” statüsünde bulunan mahalli idare derneklerinin düzenlediği kurs, seminer, inceleme gezisi gibi yurtdışında düzenlenen programlar için personel görevlendirebileceklerdir. Bu durumda görevlendirilen personele 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre yol ve yevmiye giderleri dışında herhangi bir ödeme yapılmaması gerekmektedir. Organizasyonu düzenleyen kuruluşa ise çeşitli adlar altında (hizmet satın alınması, konaklama ücreti dahil) belediye bütçesinden ödeme yapılması mümkün değildir.
Sayıştay Temyiz Kurulunun ….. tarih ve …. tutanak sayılı gerekçeli kararında söz konusu organizasyon için yapılan ödemelerin, Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi kapsamında olduğu belirtilmiş ise de; Belediye personelinin yurtdışı giderlerinin temsil, ağırlama ve tören giderleri kapsamında ödenmesini öngören bir düzenleme bulunmamaktadır. Yol ve yevmiye gibi esasen harcırahın unsurları içinde yer alan ve Harcırah Kanunu hükümlerine göre karşılanması gereken görevlendirme/organizasyon giderinin, temsil ağırlama şeklinde değerlendirilmesi Harcırah Kanunu hükümlerini işlevsiz hale getirecektir.
Rapor ekinde yer alan belgelerin incelenmesi sonucunda, ….. ve … şehirlerine yapılan seyahatlere katılan kamu görevlilerine yurtdışı harcırahı verilmemekle birlikte seyahate katılan kamu görevlileriyle birlikte onay belgesinde olmayan dolayısıyla görevlendirilmeyen, kamu görevlisi olup olmadığı dahi belli olmayan kişilerinde konaklama, yemek ve seyahat giderlerinin doğrudan temin yöntemiyle yapılarak belediye bütçesinden ödendiği dolayısıyla söz konusu ödemenin 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde sayılan ve kamu zararının belirlenmesinde esas alınan kriterlerden olan “mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” hükmü gereği kamu zararını oluşturduğu anlaşılmaktadır.
Sorumlular savunmada kamu zararının hesabında sadece yurtdışı gündeliklerin dikkate alındığını, uçak ve zaruri giderlerinde mahsup edilmesi gerektiğini belirtmiş iseler de, uçak faturası olmadığından bu tutarlar kamu zararının hesabında dikkate alınmamıştır. Kaldı ki yukarıda da belirtildiği üzere organizasyonu düzenleyen kuruluşa hizmet satın alınarak bütçeden hiçbir şekilde ödeme yapılamaz. Dolayısıyla sorumlular lehine hareket edilerek yurtdışı gündelik tutarı bütçeden ödenen tutardan düşülmek suretiyle hesaplamalar yapılmıştır.
Sorumluluk yönünden yapılan incelemede;
5018 Sayılı Kanun’un üst yöneticinin sorumluluğunun yer aldığı 11’inci maddesinde üst yöneticilerin, mali yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden meclislerine karşı sorumlu oldukları belirtilmiştir. Ayrıca Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler. 14/06/2007 tarih ve 5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararının III-Sorumlular başlıklı bölümünde de, üst yöneticinin Belediye Meclisine karşı sorumlu olduğu belirtilerek üst yöneticilerin bütçe uygulamasında doğrudan görev almaktan ziyade idarelerinin en üst amiri olarak belirleme, gözetim ve denetim sorumlukları bulunmaktadır. Bu kapsamda harcama sürecinde doğrudan yer almadığı anlaşılan Belediye Başkanı Üst Yönetici ….’ nün sorumluluğa dahil edilmemesi gerekmektedir.
Bu itibarla, 6085 sayılı Kanunun 55 inci maddesinin (8) inci fıkrası gereğince …. tarih ve …. sayılı ilamın … nci maddesi ile verilen tazmin hükmünde ısrar edilmesine ve açıklanan nedenlerle,
….ve …. şehirlerine giden Belediye Başkanı ve Belediye personeli ile Belediye personeli olmayan kişilerin seyahat giderlerinin doğrudan temin yöntemiyle hizmet alınması suretiyle Belediye bütçesinin temsil, tören ve ağırlama giderleri kaleminden karşılanması sonucu neden olunan …. TL tutarındaki kamu zararının, Gerçekleştirme Görevlisi ….. (Kültür ve Sosyal İşler Müdürü) ile Harcama Yetkilisi …. (Bilgi İşlem Müdürü)’a
Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Daire Başkanı …..’in karşı oy gerekçesi;
“5393 Sayılı Belediye Kanunu’nun "Belediyenin Giderleri” başlıklı 60 ıncı maddesinin (k) bendinde temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderlerinin bütçeden ödeneceği, aynı zamanda Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi ile de bu harcamaların belediye bütçesinden yapılabileceği belirtilmiştir. Dolayısıyla söz konusu organizasyon için yapılan ödemeler, Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri kapsamında olduğundan yapılan harcamalarda mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.”
Full & Egal Universal Law Academy