İlan masrafı
………………… İl Sağlık Müdürlüğü tarafından, Sağlık Bakanlığı ile Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğü arasında imzalanan “Tedarik İşbirliği Protokolü” uyarınca Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğünden temin edileceği belirlenen ürünlerin ihale sürecine başlanılması ve bu suretle ilan masraflarının Kamu İhale Kurumuna ve Basın İlan Kurumu aracılığıyla …………………… Gazetesine ödenmesi suretiyle ……………….. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Bütçe politikası, gelir ve giderlerin izlenmesi” başlıklı 30’uncu maddesinde;
“Cumhurbaşkanı, merkezî yönetim bütçe kanununun uygulamasına ilişkin olarak; harcamalarda tasarrufu sağlamak, tutarlı, dengeli ve etkili bir bütçe politikası yürütmek için gelir ve giderlere ilişkin kanun ve diğer mevzuatla belirlenmiş konularda uygulamaları düzenlemek üzere gerekli önlemleri almaya, standartları belirlemeye, sınırlamalar koymaya, kamu istihdam politikasının belirlenmesine ve uygulanmasına yön vermeye, bütçe harcama ve gerçekleşmelerini izlemeye, ödeneklerin dağıtım ve kullanımını belirli esaslara bağlamaya ve bu hususlarda kamu idareleri için uyulması zorunlu düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.
…” hükmü yer almaktadır.
Diğer yandan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3’üncü maddesinin (e) bendine dayanılarak 19.01.2018 tarihinde Sağlık Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığının ilgili kuruluşu olan Devlet Malzeme Ofisi (DMO) Genel Müdürlüğü arasında “Tedarik İşbirliği Protokolü” imzalanmıştır.
Bahsi geçen Protokol uyarınca; Sağlık Market Beşeri Tıbbi Ürün ve Tıbbi Malzeme Çerçeve Anlaşması ilan ekinde yer alarak tedarik edilmek üzere belirlenen ürünlerin, Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğünce koordine edilen talep toplama dönemlerinde DMO alım listeleri arasında yer alması durumunda herhangi bir ihaleye konu edilmemesi hususunda il sağlık müdürlükleri talimatlandırılmıştır. Nitekim Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğünce 81 ilin il sağlık müdürlüklerine yazılan ………………. tarihli ve ……………….. sayılı yazıda Sağlık Market kapsamında yer alan ürünlerin herhangi bir ihaleye konu edilmemesi gerektiği açıkça belirtilmektedir.
Yapılan incelemede, ……………….. İl Sağlık Müdürlüğünce 11.06.2020 tarihinden sonra muhtelif zamanlarda DMO Sağlık Market kapsamındaki ürünler için ihale onay belgesi düzenlenerek ihale süreçlerinin başlatıldığı, bu minvalde ihale işlemlerinden ilan prosedürünün yerine getirildiği, daha sonra ise karar aşamasında iken alıma konu ürünlerin DMO Sağlık Market listelerinde yer alması sebebiyle ihalelerin iptal edildiği görülmüştür.
Söz konusu iptal edilen ihalelerin dokümanları incelendiğinde ise, alıma konu edilen ürünler arasında ihale onay belgelerinin düzenlenmesinden önce DMO Çerçeve Anlaşması kapsamına alınan ürünlerin bulunduğu görülmüştür.
Sorumlu savunmalarında; 4734 sayılı Kanun’un 39 ve 40’ıncı maddeleri ile Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 63’üncü maddesi uyarınca, gerekçelendirilmek şartıyla idarelerin bütün teklifleri reddederek ihaleleri iptal etmekte serbest olduğu, Sorgu konusu iptal edilen ihalelerde ihale süreçleri devam ederken (Eylül-Ekim 2020) yaklaşık 4.000 adet ilaç ve tıbbi sarf malzemenin Sağlık Market kapsamına alındığı, sağlık hizmet sunucularına sağlık market kapsamında tedariklerin hızlı bir şekilde yaygınlaşacağı bilgisinin verilerek başka yöntemlerle alımların durdurulması hususunun şifahi yollarla ifade edildiği, bu kapsamda DMO tarafından sağlık tesislerinin ihtiyacı olan tıbbi malzeme ve ilaçların kısa sürede alınacağı düşünülerek, mükerrer alım olmaması ve kamu zararı oluşmaması için ihalelerin iptal edilmesine karar verildiği, ihalelerin iptal edilmesine yönelik şifahi tavsiye ve talimatlar gereğince hareket edildiği ve bu iptal işlemlerinin idarenin keyfi uygulamalarından değil Bakanlığın düzenlemelerinden kaynaklandığı, EKAP kayıtları incelendiğinde bütün Türkiye’de aynı dönemde ilaç ve sarf ihalelerinin iptal edildiğinin görülebileceği belirtilmektedir.
Netice olarak ise, ihale hazırlık ve ilan aşamasında “Tedarik İş Birliği Protokolü” kapsamında olmayan söz konusu tıbbi ve beşeri malzemelerin daha sonra kapsama girmesinin ihale ilan tarihinde öngörülebilir bir durum olmadığı, zira yapılan kontrollerde DMO tarafından ilaç ve tıbbi sarf malzeme alımının yapılamadığının görüldüğü, ancak ihale kararları aşamasında tıbbi malzemelerin büyük bir kısmının, ilaçların ise neredeyse tamamının “Tedarik İş Birliği Protokolü” kapsamına girdiği anlaşıldığından ihalelerin iptalinin gerçekleştirildiği ve bu itibarla iptal edilen ihaleler kapsamında yapılan ilan giderleri için kamu zararının söz konusu olmadığı öne sürülmektedir.
Raporda, Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğünün DMO kapsamındaki ürünlerin il sağlık müdürlüklerince başka yöntemlerle alıma konu edilmemesini talimatlandıran ………………. tarihli yazıdan sonraki dönemde ihale onay belgesi düzenlenerek, ……………… İl Sağlık Müdürlüğünce bir kısmı halihazırda DMO kapsamında olan mal kalemleri için alıma çıkılması, bu minvalde ilan prosedürlerinin yerine getirilmesi suretiyle kamu zararına sebebiyet verilmesi konu edilmektedir.
Nitekim söz konusu iptal edilen ihalelerin dokümanları incelendiğinde, alıma konu edilen ürünler arasında ihale onay belgelerinin düzenlenmesinden önce DMO Çerçeve Anlaşması kapsamına alınan ürünlerin bulunduğu anlaşılmaktadır.
Savunmalarda her ne kadar 4734 sayılı Kanun’un 39 ve 40’ıncı maddeleri ile Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 63’üncü maddesi uyarınca idarelerin gerekçelendirilmek şartıyla bütün teklifleri reddederek ihaleleri iptal etmekte serbest olduğu ifade edilse dahi bu yetki sınırsız bir yetki değildir. Anılan mevzuat hükümlerinde idarelere ihaleleri iptal etme yetkisi “gerekçesinin belirtilmesi şartıyla” verilmiş olup bu gerekçenin de mevzuat hükümleriyle uyumlu ve geçerli bir husus olması gerekmektedir.
Rapor konusu iptal edilen ihalelerin iptal gerekçelerine bakıldığında DMO anlaşması kapsamına giren ürünlerin mevcut olduğu ve DMO Sağlık Market aracılığıyla tedarik edilmesi halinde mükerrer alım olacağı ifade edilmektedir. Ancak iptal edilen ihalelerde mevcut mal kalemlerinden bir kısmının ihale onay tarihlerinden önce DMO anlaşması kapsamına alındığı, buna rağmen İdare tarafından bu hususun göz ardı edilerek ihale işlemlerine başlandığı ve ilan prosedürlerinin yerine getirildiği ortadadır. Dolayısıyla sorumluların, DMO Sağlık Market kapsamında olan ürünlerin başka türlü alıma konu edilmemesi zorunluluğunun bir gereği olarak, alıma konu edilecek ürünler için DMO anlaşma başlangıç tarihleri ve kapsamdaki ürünlerin alıma konu edilip edilmediğinin kontrolüyle ilgili yükümlülüklerini yerine getirmediği anlaşılmaktadır.
Bu doğrultuda savunmalarda öne sürülenin aksine, iptal edilen ihalelerde karar aşamasından çok daha önce (ihale onay belgesi imzalanırken) alıma konu edilen kalemlerin bir bölümünün DMO Sağlık Market kapsamında olduğu anlaşılabilecek durumda olsa da, Rapor konusu iptal edilen ihalelerde alıma konu edilen mal kalemleri için, daha sonra DMO Sağlık Market uygulaması dışında tekrar ihaleye çıkıldığına ve bu kapsamda da ilan gideri yapıldığına ilişkin somut bir tespit bulunmamaktadır.
Yine sorumlularca gönderilen savunmalar ve eki belgeler incelendiğinde; iptal edilen ihalelerde alıma konu edilen kalemlerin DMO Sağlık Market kapsamında tedarik edildiği ve yapılmakta olan ihaleler iptal edilmediği takdirde mükerrer alım olacağı da anlaşılmaktadır.
Neticeten, sorumlular tarafından söz konusu ihaleler için onay belgesi düzenlenirken dokümanda yer alan mal kalemleri için DMO Sağlık Market kapsamında olup olmadığı hususunda kontrol yükümlülüğü tam olarak yerine getirilmese dahi, somut olayda meydana gelen iş ve işlemlerde mükerrer alımın önüne geçilmesinin amaçlandığı anlaşıldığından, idare tesis edilen işlemlerde 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi Ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesi kapsamında Kamu zararının oluşmadığı görülmektedir.
Bu itibarla, ………………… İl Sağlık Müdürlüğü tarafından, Sağlık Bakanlığı ile Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğü arasında imzalanan “Tedarik İşbirliği Protokolü” uyarınca Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğünden temin edileceği belirlenen ürünlerin ihale sürecine başlanılması ve bu suretle ilan masraflarının Kamu İhale Kurumuna ve Basın İlan Kurumu aracılığıyla ……………………. Gazetesine ödenmesi konusunda, savunmalarda öne sürülen hususlar ile yukarıda yer verilen açıklamalar neticesinde mükerrer alımın önüne geçilmesinin amaçlandığı anlaşıldığından kamu zararı oluşmayan ………………….. TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle,
karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy