Fazla ödeme
A) …… Belediyesinde bazı müdür kadroları dolu olduğu halde söz konusu kadrolara vekil olarak atanan müdürlere özel hizmet tazminatı ve ek ödeme farkı ödenmesi suretiyle …… TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Vekalet görevi ve aylık verilmesinin şartları” başlıklı 86’ncı maddesinde vekalet görevi şartları düzenlenmiş olup kadrodan geçici ayrılmalar veya kadronun boşalması durumda memurların ilgili kadroya vekalet edebileceği;
657 sayılı Kanun’un “Zam ve Tazminatlar” başlıklı 152’nci maddesine istinaden çıkarılan, 05.05.2006 tarihli ve 26159 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2006/10344 sayılı Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı’nın “Vekalet” başlıklı 9’uncu maddesinde; 657 sayılı Kanun’un 86’ncı maddesi uyarınca mehil müddeti, yıllık izin, mazeret izni, hastalık izni, geçici görev, vekalet, görevden uzaklaştırma, tutuklanma, gözaltına alınma, hizmetiçi eğitim, kurs veya seminer nedeniyle görevlerinden ayrılanlara vekalet edenlere vekalet nedeniyle öngörülen zam ve tazminatların ödenmeyeceği;
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek ödemeyi düzenleyen Ek 9’uncu maddesinin beşinci fıkrasında; birinci fıkra kapsamına giren personelden kurumlarınca bir kadroya kurum içinden veya kurum dışından vekalet ettirilenlere, vekaletin 657 sayılı Kanun’un 86’ncı maddesine istinaden yapılmış ve bu hususun onayda belirtilmiş olması, vekalet görevinin Cumhurbaşkanınca atama yapılması gereken kadrolar için ilgili bakan, diğer kadrolar için asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi, vekalet eden personelin asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadrolar için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) taşıması kaydıyla vekalet ettikleri kadro için öngörülen ek ödemenin asli kadroları için öngörülen ek ödemeden fazla olması halinde, aradaki farkın, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve bu görev fiilen yapıldığı sürece ödeneceği; ancak mehil müddeti, yıllık izin, mazeret izni, hastalık ve refakat izni, geçici görev, vekalet, görevden uzaklaştırma, hizmet içi eğitim, seminer ve kurs nedenleriyle görevlerinden ayrılanlara vekalet edenlere bu şekilde ödeme yapılmayacağı hükümlerine yer verilmiştir.
Anılan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, mehil müddeti, yıllık izin, mazeret izni, hastalık ve refakat izni, geçici görev, vekalet, görevden uzaklaştırma, hizmet içi eğitim, seminer ve kurs nedenleriyle görevlerinden ayrılanların yerine vekalet edenlere, vekalet ettikleri kadro ile asli kadroları arasındaki ek ödeme ve özel hizmet tazminatı farkının ödenmesi mümkün değildir.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden; ……….’nün asil olarak atandığı Park ve Bahçeler Müdürlüğüne ………’in, ………’ın asil olarak atandığı Plan ve Proje Müdürlüğüne …………’ın, ………….’nin asil olarak atandığı Arşiv Müdürlüğüne ………..’ın, …………’ın asil olarak atandığı Koordinasyon İşleri Müdürlüğüne ………..’nun, ……….’un asil olarak atandığı Yapı Kontrol Müdürlüğüne ……….. ve ………..’ın, ………….’ın asil olarak atandığı Fen İşleri Müdürlüğüne …………’nun çeşitli nedenlerle vekaleten görevlendirildiği ve bu kadrolara ilişkin özel hizmet tazminatı ve ek ödeme farkının ödendiği,
Dolu kadrolara vekalet farklarının, Belediye ile …………Sen arasında akdedilen 01.01.2020-31.12.2021 yürürlük tarihli Toplu İş Sözleşmesi’nin “Sosyal Denge Tazminatı Ödemeleri” başlıklı 24’üncü maddesinde yer alan; ödeme şartlarını taşımaması veya ilgili müdürlük kadrosunun dolu olması vb. durumlarda yasal olarak 657 sayılı Kanun’da belirtilen zam ve tazminat farkını alamayan personele “vekalet yardımı” adıyla ilgili farkların brüt olarak ödeneceğine ilişkin düzenlemeye istinaden yapıldığı anlaşılmaktadır.
26 Kasım 2022 Tarih ve 32025 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7421 Sayılı Vergi Usul Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 10 uncu maddesiyle; 25.06.2001 tarihli ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.
“Geçici Madde 16- Konusu suç teşkil etmemek kaydıyla; bu maddenin yürürlük tarihine kadar bu Kanun veya 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümlerine aykırı olarak sosyal denge tazminatı ödediği tespit edilen il özel idareleri, belediyeler, büyükşehir belediyeleri ve bağlı kuruluşları ile bunların üyesi olduğu mahalli idare birliklerinin yetkili veya görevli olan sorumluları hakkında yapılan bu ödemeler nedeniyle idari veya mali yargılama ve takibat yapılamaz; başlamış olanlar işlemden kaldırılır.”
Yukarıda belirtildiği üzere dolu kadroya vekalet farkı ödenmesi hukuken mümkün olmamakla birlikte, yapılan ödemelerin Geçici 16 ncı madde kapsamında olduğu değerlendirildiğinden sorgu konusu hususun işlemden kaldırılmasına,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Daire Başkanı ……… ve Üye ………….’un karşı oy gerekçesi;
Sosyal denge tazminatı, 4688 sayılı Kanun’un 32’nci ve geçici 14’üncü maddeleri ile 375 sayılı KHK’nin ek 15’inci maddesi ve dönemler itibariyle akdedilen Toplu Sözleşme hükümlerine göre ödenmektedir. Sosyal denge tazminatının hukuki sınırlarını mezkur yasal düzenlemeler oluşturmaktadır. Dolayısıyla, toplu sözleşme sayılmayan sosyal denge sözleşmelerinin içerik olarak düzenlemesinde ilgili mevzuatın hükümlerine uyulması kamu idareleri için yükümlülük olup hukuk düzeninin sağlıklı işlemesi için de vazgeçilmezdir.
Anayasa’nın 128’inci maddesinin ikinci fıkrasında; memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği, ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin Toplu Sözleşme hükümlerinin saklı olduğu belirtilmiştir.
2020-2021 yıllarını kapsayan Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının 1’inci maddesinin (2) numaralı fıkrasında ise; “Bu toplu sözleşmede düzenlenmeyen mali ve sosyal haklar hakkında ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.” hükmü yer almaktadır.
Bu bağlamda, Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının ne kamu görevlilerinin geneline yönelik hükümlerinde ne de yerel yönetim hizmet koluna ilişkin hükümlerinde vekalet şartlarını sağlamayanlara “vekalet fark ödemesi” düzenlemesi yer almaktadır.
Kaldı ki, Toplu Sözleşmede (Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı) belirtildiği üzere, toplu sözleşmede düzenlenmeyen mali ve sosyal haklar hakkında ilgili mevzuat hükümleri uygulanacaktır. Bu durumda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 86 ncı, “Zam ve Tazminatlar” başlıklı 152 nci maddesine istinaden çıkarılan 2006/10344 sayılı Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı’nın “Vekalet” başlıklı 9’uncu, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 9’uncu maddelerinde vekalet şartları ve vekaletten kaynaklı fark ödemeleri düzenlenmiştir.
Belediye ile ……….Sen arasında akdedilen 01.01.2020-31.12.2021 yürürlük tarihli Sosyal Denge Sözleşmesi’nin “Sosyal Denge Tazminatı Ödemeleri” başlıklı 24’üncü maddesinde yer alan; ödeme şartlarını taşımaması veya ilgili müdürlük kadrosunun dolu olması vb. durumlarda yasal olarak 657 sayılı Kanun’da belirtilen zam ve tazminat farkını alamayan personellere vekalet yardımı adıyla ilgili farkların brüt olarak ödeneceğine ilişkin hüküm mevzuata aykırıdır. Mevzuata aykırı ödeme kaleminin sosyal denge sözleşmesi içerisinde yer alması; ona personele ödemesi yapılması gereken yasal mali ve sosyal hak statüsü kazandırmaz. Kamu İdaresinin sosyal denge sözleşmesinde kanunlar ve toplu sözleşme ile verilmeyen bir yetkiyi kullanması anlamına gelmektedir. Dolayısıyla yapılan ödeme sosyal denge tazminatı olarak nitelendirilemeyeceğinden 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa eklenen Geçici 16 ncı madde kapsamında değerlendirilemez.
B) Belediyenin Sosyal Yardım İşleri Müdürlüğüne vekalet eden ……….’na asilde aranan şartları taşımadığı halde müdürlük için öngörülen özel hizmet tazminatı ve ek ödeme farklarının ödenmesi suretiyle ………… TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;
657 sayılı Kanun’un “Vekalet görevi ve aylık verilmesinin şartları” başlıklı 86’ncı maddesinde vekalet görevi şartları düzenlenmiş olup kadrodan geçici ayrılmalar veya kadronun boşalması durumda memurların ilgili kadroya vekalet edebileceği,
657 sayılı Kanun’un “Zam ve Tazminatlar” başlıklı 152’nci maddesine istinaden çıkarılan, 05.05.2006 tarihli ve 26159 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2006/10344 sayılı Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı’nın “Vekalet” başlıklı 9’uncu maddesinde; 657 sayılı Kanun’un 86’ncı maddesi uyarınca vekalet edenlerin, genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) bir arada taşımaları, kaydıyla; vekalet ettikleri kadro veya görevler için bu Karar uyarınca öngörülen zam ve tazminatların toplam net tutarının, asli kadro veya görevleri karşılığında fiilen aldıkları zam ve tazminatların toplam net tutarından fazla olması halinde, aradaki fark; 657 sayılı Kanun’un 175’inci maddesindeki oranlar dikkate alınmaksızın, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve vekalet görevinin fiilen yapıldığı sürece ödeneceği,
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek ödemeyi düzenleyen Ek 9’uncu maddesinin beşinci fıkrasında; birinci fıkra kapsamına giren personelden kurumlarınca bir kadroya kurum içinden veya kurum dışından vekalet ettirilenlere, vekaletin 657 sayılı Kanun’un 86’ncı maddesine istinaden yapılmış ve bu hususun onayda belirtilmiş olması, vekalet görevinin Cumhurbaşkanınca atama yapılması gereken kadrolar için ilgili bakan, diğer kadrolar için asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi, vekalet eden personelin asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadrolar için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) taşıması kaydıyla vekalet ettikleri kadro için öngörülen ek ödemenin asli kadroları için öngörülen ek ödemeden fazla olması halinde, aradaki farkın, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve bu görev fiilen yapıldığı sürece ödeneceği,
02.07.2020 tarih ve 31173 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’in “Görevde yükselme sınavına tabi olarak atanacaklarda aranacak özel şart” başlıklı 7’nci maddesinde; müdür kadrosuna atanabilmek için fakülte veya dört yıllık yüksekokul mezunu olmak gerektiği hükümlerine yer verilmiştir.
Anılan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; bir görevin vekâleten yürütülmesi halinde görevin gerekleri ve nitelikleri değişmeyeceğinden bu görevi vekâleten yürütecek olanların asil memurda aranan şartlara sahip olmaları gerekmektedir. Bu sebeple, vekalet eden personele asaleten atanmadaki tüm şartları taşıması kaydıyla vekaletten kaynaklı farkların ödenmesi mümkün olmaktadır.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden; Sosyal Yardım İşleri Müdürlüğüne vekalet eden …………’nun lise mezunu olduğu, lise mezunu olmasına rağmen bu görevlendirmeye ilişkin özel hizmet tazminatı ve ek ödeme farkının ödendiği,
Vekalet farklarının, Belediye ile …………Sen arasında akdedilen 01.01.2020-31.12.2021 yürürlük tarihli Toplu İş Sözleşmesi’nin “Sosyal Denge Tazminatı Ödemeleri” başlıklı 24’üncü maddesinde yer alan; ödeme şartlarını taşımaması veya ilgili müdürlük kadrosunun dolu olması vb. durumlarda yasal olarak 657 sayılı Kanun’da belirtilen zam ve tazminat farkını alamayan personele “vekalet yardımı” adıyla ilgili farkların brüt olarak ödeneceğine ilişkin düzenlemeye istinaden yapıldığı anlaşılmaktadır.
26 Kasım 2022 Tarih ve 32025 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7421 Sayılı Vergi Usul Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 10 uncu maddesiyle; 25.06.2001 tarihli ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.
“Geçici Madde 16- Konusu suç teşkil etmemek kaydıyla; bu maddenin yürürlük tarihine kadar bu Kanun veya 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümlerine aykırı olarak sosyal denge tazminatı ödediği tespit edilen il özel idareleri, belediyeler, büyükşehir belediyeleri ve bağlı kuruluşları ile bunların üyesi olduğu mahalli idare birliklerinin yetkili veya görevli olan sorumluları hakkında yapılan bu ödemeler nedeniyle idari veya mali yargılama ve takibat yapılamaz; başlamış olanlar işlemden kaldırılır.”
Yukarıda belirtildiği üzere asaleten atanmadaki tüm şartları taşımayanlara vekalet farkı ödenmesi hukuken mümkün olmamakla birlikte, yapılan ödemelerin Geçici 16 ncı madde kapsamında olduğu değerlendirildiğinden sorgu konusu hususun işlemden kaldırılmasına,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Daire Başkanı ………. ve Üye …………’un karşı oy gerekçesi;
Sosyal denge tazminatı, 4688 sayılı Kanun’un 32’nci ve geçici 14’üncü maddeleri ile 375 sayılı KHK’nin ek 15’inci maddesi ve dönemler itibariyle akdedilen Toplu Sözleşme hükümlerine göre ödenmektedir. Sosyal denge tazminatının hukuki sınırlarını mezkur yasal düzenlemeler oluşturmaktadır. Dolayısıyla, toplu sözleşme sayılmayan sosyal denge sözleşmelerinin içerik olarak düzenlemesinde ilgili mevzuatın hükümlerine uyulması kamu idareleri için yükümlülük olup hukuk düzeninin sağlıklı işlemesi için de vazgeçilmezdir.
Anayasa’nın 128’inci maddesinin ikinci fıkrasında; memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği, ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin Toplu Sözleşme hükümlerinin saklı olduğu belirtilmiştir.
2020-2021 yıllarını kapsayan Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının 1’inci maddesinin (2) numaralı fıkrasında ise; “Bu toplu sözleşmede düzenlenmeyen mali ve sosyal haklar hakkında ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.” hükmü yer almaktadır.
Bu bağlamda, Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının ne kamu görevlilerinin geneline yönelik hükümlerinde ne de yerel yönetim hizmet koluna ilişkin hükümlerinde vekalet şartlarını sağlamayanlara “vekalet fark ödemesi” düzenlemesi yer almaktadır.
Kaldı ki, Toplu Sözleşmede (Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı) belirtildiği üzere, toplu sözleşmede düzenlenmeyen mali ve sosyal haklar hakkında ilgili mevzuat hükümleri uygulanacaktır. Bu durumda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 86 ncı, “Zam ve Tazminatlar” başlıklı 152 nci maddesine istinaden çıkarılan 2006/10344 sayılı Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı’nın “Vekalet” başlıklı 9’uncu, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 9’uncu maddelerinde vekalet şartları ve vekaletten kaynaklı fark ödemeleri düzenlenmiştir.
Belediye ile ………..Sen arasında akdedilen 01.01.2020-31.12.2021 yürürlük tarihli Sosyal Denge Sözleşmesi’nin “Sosyal Denge Tazminatı Ödemeleri” başlıklı 24’üncü maddesinde yer alan; ödeme şartlarını taşımaması veya ilgili müdürlük kadrosunun dolu olması vb. durumlarda yasal olarak 657 sayılı Kanun’da belirtilen zam ve tazminat farkını alamayan personellere vekalet yardımı adıyla ilgili farkların brüt olarak ödeneceğine ilişkin hüküm mevzuata aykırıdır. Mevzuata aykırı ödeme kaleminin sosyal denge sözleşmesi içerisinde yer alması; ona personele ödemesi yapılması gereken yasal mali ve sosyal hak statüsü kazandırmaz. Kamu İdaresinin sosyal denge sözleşmesinde kanunlar ve toplu sözleşme ile verilmeyen bir yetkiyi kullanması anlamına gelmektedir. Dolayısıyla yapılan ödeme sosyal denge tazminatı olarak nitelendirilemeyeceğinden 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa eklenen Geçici 16 ncı madde kapsamında değerlendirilemez.
C) Belediyenin Kadın ve Aile Hizmetleri Müdürlüğüne vekalet eden ………..’na asilde aranan şartları taşımadığı halde müdürlük için öngörülen özel hizmet tazminatı ve ek ödeme farklarının ödenmesi suretiyle ………. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;
657 sayılı Kanun’un “Vekalet görevi ve aylık verilmesinin şartları” başlıklı 86’ncı maddesinde vekalet görevi şartları düzenlenmiş olup kadrodan geçici ayrılmalar veya kadronun boşalması durumda memurların ilgili kadroya vekalet edebileceği,
657 sayılı Kanun’un “Zam ve Tazminatlar” başlıklı 152’nci maddesine istinaden çıkarılan, 05.05.2006 tarihli ve 26159 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2006/10344 sayılı Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı’nın “Vekalet” başlıklı 9’uncu maddesinde; 657 sayılı Kanun’un 86’ncı maddesi uyarınca vekalet edenlerin, genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) bir arada taşımaları, kaydıyla; vekalet ettikleri kadro veya görevler için bu Karar uyarınca öngörülen zam ve tazminatların toplam net tutarının, asli kadro veya görevleri karşılığında fiilen aldıkları zam ve tazminatların toplam net tutarından fazla olması halinde, aradaki farkın; 657 sayılı Kanun’un 175’inci maddesindeki oranlar dikkate alınmaksızın, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve vekalet görevinin fiilen yapıldığı sürece ödeneceği,
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek ödemeyi düzenleyen Ek 9’uncu maddesinin beşinci fıkrasında; birinci fıkra kapsamına giren personelden kurumlarınca bir kadroya kurum içinden veya kurum dışından vekalet ettirilenlere, vekaletin 657 sayılı Kanun’un 86’ncı maddesine istinaden yapılmış ve bu hususun onayda belirtilmiş olması, vekalet görevinin Cumhurbaşkanınca atama yapılması gereken kadrolar için ilgili bakan, diğer kadrolar için asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi, vekalet eden personelin asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadrolar için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) taşıması kaydıyla vekalet ettikleri kadro için öngörülen ek ödemenin asli kadroları için öngörülen ek ödemeden fazla olması halinde, aradaki farkın, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve bu görev fiilen yapıldığı sürece ödeneceği,
02.07.2020 tarih ve 31173 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’in “Görevde yükselme suretiyle atanacaklarda aranacak genel şartlar” başlıklı 6’ncı maddesinde, görevde yükselme suretiyle atanacakların 657 sayılı Kanun’un 68’inci maddesinde belirtilen atanabilme şartlarını taşıması, ilgili maddenin B bendinde ise 1’inci ve 2’nci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300’den az olanlar için en az 10 yıl hizmetin bulunması gerektiği hükümlerine yer verilmiştir.
Anılan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; bir görevin vekâleten yürütülmesi halinde görevin gerekleri ve nitelikleri değişmeyeceğinden bu görevi vekâleten yürütecek olanların asil memurda aranan şartlara sahip olmaları gerekmektedir. Bu sebeple, vekalet eden personele asaleten atanmadaki tüm şartları taşıması kaydıyla vekaletten kaynaklı farkların ödenmesi mümkün olmaktadır.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden; Kadın ve Aile Hizmetleri Müdürlüğüne vekalet eden ……….’nun 10 yıllık hizmet süresinin olmadığı, 657 sayılı Kanun’un 68’inci maddesinin (B) bendinde yer alan süre şartını sağlamamasına rağmen bu görevlendirmeye ilişkin özel hizmet tazminatı ve ek ödeme farkının ödendiği,
Vekalet farklarının, Belediye ile …………Sen arasında akdedilen 01.01.2020-31.12.2021 yürürlük tarihli Toplu İş Sözleşmesi’nin “Sosyal Denge Tazminatı Ödemeleri” başlıklı 24’üncü maddesinde yer alan; ödeme şartlarını taşımaması veya ilgili müdürlük kadrosunun dolu olması vb. durumlarda yasal olarak 657 sayılı Kanun’da belirtilen zam ve tazminat farkını alamayan personele “vekalet yardımı” adıyla ilgili farkların brüt olarak ödeneceğine ilişkin düzenlemeye istinaden yapıldığı anlaşılmaktadır.
26 Kasım 2022 Tarih ve 32025 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7421 Sayılı Vergi Usul Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 10 uncu maddesiyle; 25.06.2001 tarihli ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.
“Geçici Madde 16- Konusu suç teşkil etmemek kaydıyla; bu maddenin yürürlük tarihine kadar bu Kanun veya 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümlerine aykırı olarak sosyal denge tazminatı ödediği tespit edilen il özel idareleri, belediyeler, büyükşehir belediyeleri ve bağlı kuruluşları ile bunların üyesi olduğu mahalli idare birliklerinin yetkili veya görevli olan sorumluları hakkında yapılan bu ödemeler nedeniyle idari veya mali yargılama ve takibat yapılamaz; başlamış olanlar işlemden kaldırılır.”
Yukarıda belirtildiği üzere asaleten atanmadaki tüm şartları taşımayanlara vekalet farkı ödenmesi hukuken mümkün olmamakla birlikte, yapılan ödemelerin Geçici 16 ncı madde kapsamında olduğu değerlendirildiğinden sorgu konusu hususun işlemden kaldırılmasına,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Daire Başkanı ………….. ve Üye ……………’un karşı oy gerekçesi;
Sosyal denge tazminatı, 4688 sayılı Kanun’un 32’nci ve geçici 14’üncü maddeleri ile 375 sayılı KHK’nin ek 15’inci maddesi ve dönemler itibariyle akdedilen Toplu Sözleşme hükümlerine göre ödenmektedir. Sosyal denge tazminatının hukuki sınırlarını mezkur yasal düzenlemeler oluşturmaktadır. Dolayısıyla, toplu sözleşme sayılmayan sosyal denge sözleşmelerinin içerik olarak düzenlemesinde ilgili mevzuatın hükümlerine uyulması kamu idareleri için yükümlülük olup hukuk düzeninin sağlıklı işlemesi için de vazgeçilmezdir.
Anayasa’nın 128’inci maddesinin ikinci fıkrasında; memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği, ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin Toplu Sözleşme hükümlerinin saklı olduğu belirtilmiştir.
2020-2021 yıllarını kapsayan Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının 1’inci maddesinin (2) numaralı fıkrasında ise; “Bu toplu sözleşmede düzenlenmeyen mali ve sosyal haklar hakkında ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.” hükmü yer almaktadır.
Bu bağlamda, Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının ne kamu görevlilerinin geneline yönelik hükümlerinde ne de yerel yönetim hizmet koluna ilişkin hükümlerinde vekalet şartlarını sağlamayanlara “vekalet fark ödemesi” düzenlemesi yer almaktadır.
Kaldı ki, Toplu Sözleşmede (Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı) belirtildiği üzere, toplu sözleşmede düzenlenmeyen mali ve sosyal haklar hakkında ilgili mevzuat hükümleri uygulanacaktır. Bu durumda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 86 ncı, “Zam ve Tazminatlar” başlıklı 152 nci maddesine istinaden çıkarılan 2006/10344 sayılı Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı’nın “Vekalet” başlıklı 9’uncu, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 9’uncu maddelerinde vekalet şartları ve vekaletten kaynaklı fark ödemeleri düzenlenmiştir.
Belediye ile ………….Sen arasında akdedilen 01.01.2020-31.12.2021 yürürlük tarihli Sosyal Denge Sözleşmesi’nin “Sosyal Denge Tazminatı Ödemeleri” başlıklı 24’üncü maddesinde yer alan; ödeme şartlarını taşımaması veya ilgili müdürlük kadrosunun dolu olması vb. durumlarda yasal olarak 657 sayılı Kanun’da belirtilen zam ve tazminat farkını alamayan personellere vekalet yardımı adıyla ilgili farkların brüt olarak ödeneceğine ilişkin hüküm mevzuata aykırıdır. Mevzuata aykırı ödeme kaleminin sosyal denge sözleşmesi içerisinde yer alması; ona personele ödemesi yapılması gereken yasal mali ve sosyal hak statüsü kazandırmaz. Kamu İdaresinin sosyal denge sözleşmesinde kanunlar ve toplu sözleşme ile verilmeyen bir yetkiyi kullanması anlamına gelmektedir. Dolayısıyla yapılan ödeme sosyal denge tazminatı olarak nitelendirilemeyeceğinden 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa eklenen Geçici 16 ncı madde kapsamında değerlendirilemez.
Full & Egal Universal Law Academy