Sözleşmeli personel
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49 uncu maddesine göre tam zamanlı tercüman kadrosunda sözleşmeli personel olarak istihdam edilen ……………………..’ın gerekli şartları taşımadığı halde sözleşme imzalanarak çalıştırılması suretiyle …………………… TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
5393 sayılı Kanunu’nun “Norm kadro ve personel istihdamı” başlıklı 49 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında, “Belediye ve bağlı kuruluşlarında, norm kadroya uygun olarak çevre, sağlık, veterinerlik, teknik, hukuk, ekonomi, bilişim ve iletişim, plânlama, araştırma ve geliştirme, eğitim ve danışmanlık alanlarında avukat, mimar, mühendis, şehir ve bölge plâncısı, çözümleyici ve programcı, tabip, uzman tabip, ebe, hemşire, veteriner, kimyager, teknisyen ve tekniker gibi uzman ve teknik personel yıllık sözleşme ile çalıştırılabilir. Sözleşmeli personel eliyle yürütülen hizmetlere ilişkin boş kadrolara ayrıca atama yapılamaz. Bu personelin, yürütecekleri hizmetler için ihdas edilmiş kadro unvanının gerektirdiği nitelikleri taşımaları şarttır. …”, Beşinci fıkrasında, “Üçüncü ve dördüncü fıkra hükümleri uyarınca çalıştırılacak personele her ne ad altında olursa olsun sözleşme ücreti dışında herhangi bir ödeme yapılmaz ve ücret mahiyetinde aynî ya da nakdî menfaat temin edilmez. Bu personel hakkında bu Kanunla düzenlenmeyen hususlarda vize şartı aranmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre istihdam edilenler hakkındaki hükümler uygulanır.” hükmü bulunmaktadır.
22.02.2007 tarih ve 26442 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik’in “Sözleşmeli personel” başlıklı 21 inci maddesinde de, Belediye ve bağlı kuruluşlarında, norm kadroya uygun olarak 5393 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında sayılan unvanlardaki personelin yıllık sözleşme ile çalıştırılabileceği, bu personel hakkında, 5393 sayılı Kanunda düzenlenmeyen hususlarda vize şartı aranmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre istihdam edilenler hakkındaki hükümlerin uygulanacağı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü’nün 02.01.2020 tarih ve “Sözleşmeli Personel İstihdamı” konu ve 83683335-900-291 sayılı 2020/2 numaralı Genelgesinde de, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereğince sözleşmeli personel çalıştırılabilecek alanlarda boş kadro bulunması kaydıyla, ekli listede yazılı alanlarda tam zamanlı sözleşmeli personel çalıştırılabileceği ve sözleşmeli çalıştırılacak personelin, yürütecekleri hizmetler için ihdas edilmiş kadro unvanının gerektirdiği nitelikleri taşımalarının şart olduğu belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen hükümlere göre, avukat, mimar, mühendis, şehir ve bölge plancısı, çözümleyici ve programcı, tabip, uzman tabip, ebe, hemşire, veteriner, kimyager, teknisyen ve tekniker gibi uzman ve teknik personel belediyelerde sözleşmeli personel olarak çalıştırılabilir. Maddede belirtilen kadro ve unvanlar dışındaki “gibi uzman ve teknik personel”in hangi kadro ve personel olabileceği 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar’ın incelenmesiyle somutlaştırılabilir. 7/15754 sayılı Esaslara ekli cetvelde sözleşmeli çalıştırılacak unvanlar ile bunların nitelikleri belirtilmiştir. Belediyelerde 5393 sayılı Kanun’un 49 uncu maddesine göre sözleşmeli personel olarak çalıştırılacakların ya maddede belirtilen avukat, mimar, mühendis, şehir ve bölge plancısı, çözümleyici ve programcı, tabip, uzman tabip, ebe, hemşire, veteriner, kimyager, teknisyen ve tekniker olması ya da 7/15754 sayılı Esaslara ekli cetvelde yer alan uzman ve teknik personel olması gerekir.
Norm kadro cetvelinde bulunan kadrolardan 5393 sayılı Kanun’un 49 uncu maddesinde belirtilen unvanlar ile 7/15754 sayılı Esaslara ekli cetvelde yer alan unvanlar sözleşmeli personel çalıştırılabilir. Bunun haricindeki kadrolarda sözleşmeli personel çalıştırılamaz. Belediyenin ihtiyacı olan ancak sözleşmeli çalıştırılması mümkün olmayan kadroların memur veya işçi olarak istihdamı mümkündür. 6425 unvan kodunda “tercüman” norm kadroda bulunmaktadır. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü’nün 02.01.2020 tarih ve “Sözleşmeli Personel İstihdamı” konulu 2020/2 sayılı Genelge eki EK-2 listesinde de tercüman kadro unvanı bulunmaktadır.
5393 sayılı Kanun’un 49 uncu maddesine göre istihdam edilecek sözleşmeli personelde vize ve sınav hariç 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslarda yer alan hükümler uygulanacaktır. Esasların ekinde yer alan 4 sayılı Cetvelin A –Sözleşmeli Personel Pozisyon Unvanları İle Asgari Nitelikleri Gösterir Cetvelde, tercüman için istenen nitelikler, “Yükseköğretim kurumlarının en az lisans düzeyinde eğitim veren ilgili bölümlerinden mezun olmak ve en az B düzeyinde KPDS veya dengi yabancı dil bilgisine sahip olmak.” şeklinde belirtilmiştir.
Buna göre tercüman olarak istihdam edilecek kişinin; Yükseköğretim kurumlarının en az lisans düzeyinde eğitim veren ilgili bölümlerinden mezun olması, En az B düzeyinde KPDS veya dengi yabancı dil bilgisine sahip olması gerekir.
04.01.2013 tarihli ve 28518 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yabancı Dil Bilgisi Seviye Belirleme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in 14 üncü maddesinde, ilgili mevzuatta Kamu Personeli Yabancı Dil Bilgisi (KPDS) Seviye Tespit Sınavına yapılan atıfların Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavına yapılmış sayılacağı belirtilmiştir. Yabancı dil seviyesi ÖSYM tarafından yapılan YDS ile ölçülmektedir. Yabancı Dil Bilgisi Seviye Belirleme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in 14 üncü maddesi gereğince YDS’nin, 6114 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin altıncı fıkrası uyarınca da, ÖSYM tarafından Yabancı Dil Sınavları Eşdeğerliklerini Belirleme Yönergesi kapsamında yayımlanan Eşdeğerlik Tablosunda belirtilen uluslararası yabancı dil sınavlarının KPDS dengi sınav olarak kabul edilebileceği anlaşılmaktadır. Bunların dışında çeşitli kişi/tüzel kişiliklerin düzenlemiş oldukları kurs/sertifika/sınavların eşdeğer kabul edilebilmesi mümkün bulunmamaktadır.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü’nün 02.01.2020 tarih ve “Sözleşmeli Personel İstihdamı” konulu 2020/2 sayılı Genelgesinin 2 nci maddesinde, “Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların ek 4 sayılı cetvelde yer almayan ancak Bakanlığımızca sözleşmeli personel kadro unvanı olarak belirlenen ve ekli listede bulunan personel kadro unvanları için Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelikte yer alan nitelikler aranacaktır.” denilmiş ise de, yukarıda belirtilen mevzuata göre Genelge ile düzenleme yapılması konusunda hüküm bulunmamaktadır. 5393 sayılı Kanun’un 49 uncu maddesine göre 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslarda düzenleme yapılması gerekir. Bu bağlamda Genelge ile yapılan düzenlemenin üst norma aykırı olması nedeniyle uygulanabilirliği bulunmamaktadır.
24.06.2019 tarihinde …………………… Üniversitesi Edebiyat Fakültesi İngiliz Dilbilimi bölümünden mezun olan …………………………..’ın en az B düzeyinde KPDS veya dengi yabancı dil bilgisine sahip olduğuna dair belge bulunmamaktadır. …………………….’ın tercüman kadrosunda sözleşmeli personel olarak çalıştırılması için 18.02.2023 tarihli olur alınmış, sözleşmenin başlangıç tarihi ise 23.02.2023’tür. İdare/kamu hukukunda atama/görevlendirme belli şart ve niteliklere bağlanmıştır. Belirtilen kadrolara atanma veya görevlendirme ancak şartların sağlanmasıyla mümkündür. ………………………’ın tercüman için gerekli en az B düzeyinde KPDS veya dengi yabancı dil bilgisine sahip olduğuna dair belge olmadığından personele yapılan ödemeler kamu zararıdır.
Sorumluluk yönünden yapılan inceleme;
Hukuka (düzenlemeye) aykırı yapılan atama açık hatadır. İstikrar bulan Danıştay kararlarında belirtildiği üzere idarelerin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı ve hilesi ile atama şartlarını taşımaması durumunda süre kaydı aranmaksızın bütün işlemleri geri alabileceği kuşkusuzdur. Yapılan hatalı atamadan sözleşmeli tercüman olarak çalıştırılmasına dair sözleşmeyi kurum adına imzalayan ile atamaya ilişkin olurda imzaları bulunan kişiler sorumludur.
Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlilerinin yasal yükümlülük ve sorumlulukları 5018 sayılı Kanunun 32 ve 33 üncü maddelerinde düzenlenmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde, “Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur” denilmekle birlikte, “Giderlerin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 ncü maddesinde “Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır. Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler” hükümlerine yer verilmiştir.
14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararı’nın “III- SORUMLULAR” başlığı altında düzenlenen “3. Harcama Yetkilileri” bölümünde;
“…Bütçeden yapılacak harcamalarda süreç, harcama talimatı ile başlamakta ve ödeme emri belgesi uyarınca hak sahibine ödeme 5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesinde de, giderin gerçekleştirilmesinin, harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesi ile tamamlanacağı hüküm altına alınmıştır.
Mevzuatın yukarıda belirtilen hükümlerine göre, bütçeden yapılacak harcamalarda süreç, harcama talimatı ile başlamakta ve ödeme emri belgesi uyarınca hak sahibine ödeme yapılması ile son bulmaktadır.
5018 sayılı Kanunda, giderin yapılmasından ödeme aşamasına kadar tüm işlemlerin harcama yetkilisinin gözetim ve denetimi altında, onun emir ve talimatı ile yürütülmesi öngörüldüğünden, sorumluluk konusunda da harcama yetkilisi ön plana çıkmaktadır.
Kanunda harcama yetkilisinin, bütçeyle ödenek tahsis edilen her harcama biriminin en üst yöneticisi olarak tanımlanması, idari açıdan üst yöneticilere; hukuka uygunluk açısından da yetkili kılınmış mercilere hesap vermekle sorumlu olduğunu göstermektedir. Bu anlamda harcama yetkililerinin Sayıştay’a hesap verme sorumluluğu bulunmaktadır” denilmiş; “4. Gerçekleştirme Görevlileri” bölümünün “a) Ödeme Emri Belgesini Düzenlemekle Görevlendirilen Gerçekleştirme Görevlisinin Sorumluluğu” kısmında; “…Harcama birimlerinde süreç kontrolü yapılarak her bir işlem daha önceki işlemlerin kontrolünü içerecek şekilde tasarlanıp uygulanacak, mali işlemlerin yürütülmesinde görev alanlar, yapacakları işlemden önceki işlemleri de kontrol edeceklerdir. Bu bağlamda ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileri de, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol yaparak, ödeme emri belgesi üzerine “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi düşüp imzalayacaklardır. Bu nedenle ödeme emri belgesini düzenleyen görevli, gerçekleştirme belgelerinin ödeme emri belgesine doğru aktarılması yanında, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan da sorumludur” hükümlerine yer verilmiştir.
5018 sayılı Kanun ve yukarıda belirtilen Sayıştay Genel Kurul Kararı uyarınca, Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler. Yapılacak harcama, nitelik itibariyle hukuka aykırı nitelik taşıyorsa, söz konusu işlemleri yapmaktan kaçınmak durumundadırlar. Dolayısıyla, Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlilerinin de sorumluluğu bulunmaktadır.
Yine, imzalanan sözleşme ile diğer belgeler İnsan Kaynakları ve Eğitim Daire Başkanlığına geldiğinde tercüman için gerekli şartların sağlanıp sağlanmadığının incelemesi bu başkanlığın görevinin gereğidir. Şartları tutmayan kişi ile ilgili gerekli incelemeyi yaparak şartların sağlanmadığına ilişkin gerekli yazıyı yazarak atama yapan Belediye Başkanını uyarmadığından dolayı İnsan Kaynakları Eğitim Daire Başkanının da sorumluluğu bulunmaktadır.
Bu itibarla; 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49 uncu maddesine göre tam zamanlı tercüman kadrosunda sözleşmeli personel olarak istihdam edilen………………………’ın gerekli şartları taşımadığı halde sözleşme imzalanarak çalıştırılması sonucu oluşan ………………….. TL kamu zararının;
………………. TL’sinin Harcama Yetkilisi (……………..) …………, Gerçekleştirme Görevlisi (…………… ) …………………, …………….. ile Belediye Başkanı …………. ………’e,
…………. TL’sinin Harcama Yetkilisi (……………) ……………., Gerçekleştirme Görevlisi (……………) …………………., ………………. ile Belediye Başkanı …………………….’e,
Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla,
karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Daire Başkan ……………….. ile Üye …………………’ün karşı oy gerekçesi;
“5393 sayılı Kanun’un 49 uncu maddesine göre istihdam edilecek sözleşmeli personelde vize ve sınav hariç 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslarda yer alan hükümler uygulanacaktır. Esasların ekinde yer alan 4 sayılı Cetvelin A –Sözleşmeli Personel Pozisyon Unvanları İle Asgari Nitelikleri Gösterir Cetvelde, tercüman için istenen nitelikler, “Yükseköğretim kurumlarının en az lisans düzeyinde eğitim veren ilgili bölümlerinden mezun olmak ve en az B düzeyinde KPDS veya dengi yabancı dil bilgisine sahip olmak.” şeklinde belirtilmiştir. …………………..Büyükşehir Belediyesinde Tercüman kadrosunda istihdam edilen sözleşmeli personelin “En az B düzeyinde KPDS veya dengi yabancı dil bilgisine sahip olmak” şartını sağlamadığı açık olmakla birlikte;
Belediye ile sözleşmeli personel arasında yapılan hizmet sözleşmesi gereği, sözleşmeli personele yapacak hizmeti karşılığında her ay ne kadar net ücret ödeneceği belirlenmiştir. Mevzuatın öngördüğü şartlardan birini sağlamasa da söz konusu kişi sözleşmelerle ilgili yıllarda belediyede istihdam edilmiş, kendisine de görevinin gerektirdiği sözleşmesinde öngörülen ücret ödenmiştir. Yapılan ücret ödemelerinin tamamının kamu zararı olarak değerlendirilmesi mümkün olmayıp, sözleşmede belirlenen tutarın ödenmesi ile kamu kaynağında bir eksilmeye sebep olunmamıştır.”
Full & Egal Universal Law Academy