Fazla mesai
……………… tarih ve …………….. sayılı ilamın …………….. nci maddesi ile;
İtfaiye teşkilatında çalışan ancak maktu fazla çalışma ücreti ödenmemesi gereken kişilere maktu mesai ödenmesi sonucu oluşan ……………….. TL kamu zararının Harcama Yetkilisi, Gerçekleştirme Görevlisi ile Diğer Sorumlulara ödettirilmesine karar verilmişti.
Bu defa, …………………nci madde ile ilgili olarak; Diğer Sorumlular; (…………..) …………….., (…………….) ……………, (………….) ………. ile (…………..) ……………..’nun, Temyiz başvurusu üzerine Sayıştay Temyiz Kurulu’nun ………….. tarih ……………… tutanak sayılı kararında;
“Yapılan incelemede İtfaiye Afet Koordinasyon ve Planlama Amirliği, İtfaiye Yangın Önleme ve Denetim Amirliği ile yangına müdahale ekibinde olan personel ile idari işler, bakım ve onarım personeli ile eğitim ve halkla ilişkiler birimindeki personelin itfaiye hizmeti kapsamında çalışanlar olduğu anlaşılmıştır. İtfaiye hizmeti bir bütün olarak ele alınması gerektiği için, itfaiye biriminde fiilen yürütülen itfaiye hizmetlerini yerine getiren tüm personele maktu fazla mesai ücreti ödenmesi gerekmektedir. Bu nedenle itfaiye teşkilatında fiilen çalışıp fazla mesai yapan tüm personele merkezi yönetim bütçe kanununda belirlenen maktu fazla mesai ücreti ödenebilecektir.
………………..sayılı ilamın …………………… nci maddesi ile verilen tazmin hükmünün 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca bozulmasına, yukarıdaki hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren daireye gönderilmesine”
şeklinde karar verilmiştir.
Söz konusu karar doğrultusunda, ek rapor düzenlenerek Dairemize havale edilmiştir.
Temyiz Kurulunun söz konusu kararı üzerine …………….. sayılı İlamın ………………… nci maddesinin, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin (7) nci fıkrası hükmü gereğince yeniden görüşülmesine karar verildi.
Temyiz Kurulu’nun ……………. tarih ……………….. tutanak sayılı kararında;
Personele aylık maktu fazla çalışma ücreti verilebilmesi için 657 sayılı yasada belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışmak gerektiği, başka bir ifadeyle, bir personelin aylık maktu mesai alabilmesi için kadrosunun itfaiye memurluğunda olmasından ziyade fiili olarak itfaiye hizmetlerini ifa ediyor olması gerektiği, yapılan incelemede İtfaiye Afet Koordinasyon ve Planlama Amirliği, İtfaiye Yangın Önleme ve Denetim Amirliği ile yangına müdahale ekibinde olan personel ile idari işler, bakım ve onarım personeli ile eğitim ve halkla ilişkiler birimindeki personelin itfaiye hizmeti kapsamında çalışanlar olduğunun anlaşıldığı, İtfaiye hizmetinin bir bütün olarak ele alınması gerektiği için, itfaiye biriminde fiilen yürütülen itfaiye hizmetlerini yerine getiren tüm personele maktu fazla mesai ücreti ödenmesi gerektiği, bu nedenle itfaiye teşkilatında fiilen çalışıp fazla mesai yapan tüm personele merkezi yönetim bütçe kanununda belirlenen maktu fazla mesai ücretinin ödenebileceği belirtilmiş ise de;
31.12.2019 gün ve 30995 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7197 sayılı 2020 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun K cetvelinde; “Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir.” denilmektedir. Bu maddeye istinaden fazla çalışma ücreti ödenebilmesi için, kişinin 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personel olması ve destek hizmeti yürüten personel olmaması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.
İtfaiye Afet Koordinasyon ve Planlama Amirliği, İtfaiye Yangın Önleme ve Denetim Amirliği ile yangına müdahale ekibinde olanlar itfaiye hizmetinde çalışmaktadır. İdari işler, bakım ve onarım personeli ile eğitim ve halkla ilişkilerde çalışanlar destek hizmeti kapsamında çalışmaktadır. Bu kişiler normal mesaiye tabi olduğu gibi yaptıkları iş itfaiye hizmetinden ziyade yardımcı ve destek işidir.
Bütçe Kanunu’nda, “...görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele….” denilmektedir. Bu bağlamda vardiya siteminde çalışan kişiler 657 sayılı Kanun’da belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personeldir. Yangın Önleme Denetleme Amirliği Personeli ile Afet Koordinasyon ve Planlama Personeli itfaiye hizmetinde çalışan personel olmakla birlikte mesai saatleri diğer Devlet memurları gibidir. Yani normal mesaiye (08: 30 - 17: 30) tabi olarak görev yapmaktadırlar. Kişilerin günlük devam çizelgelerinin incelenmesinde bu durum açıkça görülmektedir. Bu bağlamda bu kapsamda çalışan kişilere maktu mesai ödenmemesi gerekir.
Yine, İdari İşler Amirliği Personeli, Bakım Onarım Personeli ve Eğitim ve Halkla İlişkiler Personeli olarak çalışan kişilerin mesai saatleri (08: 30 - 17: 30) diğer Devlet memurları gibidir. Günlük mesai çizelgelerinin incelenmesinde bu durum açıkça görülmektedir. Ayrıca bu kişilerin yaptıkları iş de destek hizmetidir. Diğer Daire Başkanlığındaki İdari İşler ile İtfaiyedeki İdari İşler Amirliği personeli arasında yaptıkları iş/görev açısından fark bulunmamaktadır.
01.03.2020-28.02.2021 tarihleri arasında geçerli Toplu İş Sözleşmesinin “İtfaiye İşyerinde Çalışma” başlıklı 81 inci maddesinde; ”İtfaiye işçisi ve şoförü 24 saat esasına göre çalışır, 48 saat tatil yapar. Bu esas dahilinde çalışan …………………. Sendikası üyesi işçilere fazla çalışmalarına karşılık brüt ………………….. TL (……………….) ödenir. Bu ödeme işçinin izin, ücretsiz izin ve istirahatli, raporlu günler için çalıştıkları süreye göre kısıt oranında ödenir.” denilmektedir.
Bu kapsamda, ……………….. idari işler personeli, ………………. bakım ve onarım personeli, ……………….. ise eğitim ve halkla ilişkiler personeli olarak tıpkı diğer memurlar gibi (08: 30 - 17: 30) normal mesaiye tabi olarak çalışmaktadır. İşçilere anılan maddede belirtilen ödemenin yapılabilmesi için 24/48 esasına göre çalışması gerekmektedir ki bu sebeple ismi belirtilen işçiler belirtilen esaslara göre çalışmadıkları için bu ödemeye hak kazanamazlar.
Rapor konusu uyuşmazlık İtfaiye Müdürlüğünde normal memur mesaisinde çalışan veya destek hizmetinde çalışan kişilere maktu fazla çalışma ücreti ödenip ödenmeyeceği noktasındadır.
İlgili yıl Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu K cetvelinde, “Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir.”
denilmektedir.
Bu maddeye istinaden fazla çalışma ücreti ödenebilmesi için; 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personel olması ve destek hizmeti yürüten personel olmaması şartlarının gerçekleşmesi gerekmektedir.
İtfaiyenin ana işi olan İtfaiye Afet Koordinasyon ve Planlama Amirliği, İtfaiye Yangın Önlem ve Denetim Amirliği ile yangına müdahale ekibinde olanlar itfaiye hizmetinde çalışmaktadır. Buna karşılık idari işlerde, bakım onarım personeli ile eğitim ve halkla ilişkilerde çalışanlar destek hizmeti kapsamındadır. Bu kişiler normal mesaiye tabi olduğu gibi yaptıkları iş itfaiye hizmetinden ziyade yardımcı ve destek işidir.
Bütçe Kanununda, “...görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele….” denilmektedir. Bu bağlamda vardiya siteminde çalışan kişiler 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personeldir.
Ancak Yangın önleme Denetleme Amirliği Personeli ile Afet Koordinasyon ve Planlama Personeli itfaiye hizmetinde çalışan personel olsalar da mesai saatleri diğer Devlet memurları gibidir. Buna ilişkin günlük devam (mesai) çizelgelerinin incelenmesinde bu durum açıkça görülmektedir.
Bu bağlamda, İdari İşler Amirliği Personeli ile Eğitim ve Halkla İlişkiler Personeli itfaiye hizmetinde çalışan personel olsalar da mesai saatleri diğer devlet memurları gibidir. Buna ilişkin günlük devam çizelgelerinin incelenmesinde bu durum da açıkça görülmektedir.
Sonuç olarak, İdari İşler Amirliği Personeli, Bakım ve Onarım Personeli, Eğitim ve Halkla İlişkiler Personelinin normal mesaiye tabi olarak çalıştığı anlaşıldığından kişilere yapılan maktu fazla çalışma ücreti ödemelerinde mevzuata uyarlık bulunmadığı anlaşılmıştır.
Sorumluluk yönünden yapılan inceleme;
5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde, kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır, şeklinde tanımlanmıştır. Mevzuata aykırı işlem veya eylemlerin neticesinde ortaya çıkan bu zararı; kamu zararının objektif unsuru olarak kavramsallaştırılabiliriz. Kamu görevlilerinin varlığı, mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemlerin varlığı ve kusur derecesinin belirlenmesine ilişkin hususları da kamu zararının sübjektif unsurları kapsamında değerlendirmek gerekmektedir.
Nitekim, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 7 inci maddesinin üçüncü fıkrasında, “Sorumlular; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri ile illiyet bağı kurularak oluşturulan ilamda yer alan kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazmin ile yükümlüdür.” denilerek sorumluların tazmin yükümlülüğü kamu zararı ile mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri arasında illiyet bağının varlığına bağlanmıştır.
Bahse konu mevzuat hükümlerini birlikte değerlendirdiğimizde; hesap yargılamasında kamu zararına birden fazla sorumlunun sebep olduğunun tespiti halinde oluşan bu zarardan söz konusu sorumluların müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmaları gerektiği de açıktır.
Kural olarak bir mali karar, işlem veya eylemin yapılmasında görev alanlardan her birinin işlemi diğer işlemlerin nedeni olduğu takdirde herkes ortaya çıkan zarardan sorumlu tutulacaktır. Bu kapsamda, somut olayda maktu mesai ödenecek personelin isimlerinin yer aldığı puantaj cetvelinde maktu mesai ödenmemesi gereken personelin isimlerine yer verilmesi nedeniyle puantaj cetvelinde isim ve imzaları olan personel söz konusu ödemeden Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi ile birlikte sorumludur.
Nitekim, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde; “Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur” denilmekle birlikte,
“Giderlerin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 ncü maddesinde; “Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır. Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler”
hükümlerine yer verilmiştir.
5018 sayılı Kanun uyarınca, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler. Yapılacak harcama, nitelik itibariyle hukuka aykırı nitelik taşıyorsa, söz konusu işlemleri yapmaktan kaçınmak durumundadırlar.
Bu itibarla, ………………….. tarih ve……………. sayılı ilamın …………………. nci maddesi ile verilen tazmin kararında ısrar edilerek, itfaiye teşkilatında çalışan ancak maktu fazla çalışma ücreti ödenmemesi gereken kişilere maktu mesai ödenmesi sonucu oluşan …………………. TL kamu zararının;
………….. TL’sinin Harcama Yetkilisi ………….. (……………..), Gerçekleştirme Görevlisi …………….. (………….) ile Diğer Sorumlular; ………… (………..), ………… (…………) ve ……………’a (…………..),
…………. TL’sinin Harcama Yetkilisi …………. (…………), Gerçekleştirme Görevlisi …………… (………….) ile Diğer Sorumlular; …………. (……….), ……….. (…………) ve ……………’a (…………….),
…..
…..
Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle,
karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy