Sayıştay İlamıyla Tazminine Karar Verilen Tutarın Adli Mahkeme Kararına Binaen Ahizlerine İade edilmesi
Denetçi sorgusunda yer alan, Sayıştay ilamlarıyla hakkında tazmin kararı verilerek kesinleşen ve ilgililerinden tahsil edilen miktarların ahizlerince adli mahkemelerde açılan dava sonuçlarına istinaden tekrar iade edilmesi suretiyle toplam ...TL kamu zararına neden olunduğu iddiasına ilişkin olarak dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
Anayasa’nın “Sayıştay” başlıklı 160’ıncı maddesinde,
“Sayıştay, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının bütün gelir ve giderleri ile mallarını Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemek ve sorumluların hesap ve işlemlerini kesin hükme bağlamak ve kanunlarla verilen inceleme, denetleme ve hükme bağlama işlerini yapmakla görevlidir. Sayıştayın kesin hükümleri hakkında ilgililer yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir kereye mahsus olmak üzere karar düzeltilmesi isteminde bulunabilirler. Bu kararlar dolayısıyla idarî yargı yoluna başvurulamaz.
Vergi, benzeri malî yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır.
(Ek: 29.10.2005-5428/2 md.)Mahalli idarelerin hesap ve işlemlerinin denetimi ve kesin hükme bağlanması Sayıştay tarafından yapılır.
Sayıştayın kuruluşu, işleyişi, denetim usulleri, mensuplarının nitelikleri, atanmaları, ödev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri ve diğer özlük işleri, Başkan ve üyelerinin teminatı kanunla düzenlenir.”
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun,
“İlamların infazı” başlıklı 53’üncü maddesinde,
“(1) Sayıştay ilamları kesinleştikten sonra doksan gün içerisinde yerine getirilir. İlam hükümlerinin yerine getirilmesinden, ilamların gönderildiği kamu idarelerinin üst yöneticileri sorumludur.
(2) İlamlarda gösterilen tazmin miktarı hüküm tarihinden itibaren kanuni faize tabi tutularak, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre tahsil olunur.”
“Temyiz” başlıklı 55’inci maddesinde,
“(1) Sayıştay dairelerince verilen ilamlar Sayıştay Temyiz Kurulunda temyiz olunur. Bu Kurulca verilen kararlar kesindir.
…”
denilmektedir.
Anılan hükümler uyarınca, Sayıştay’ca sorumluların hesap ve işlemlerine ilişkin verilen kesin hükümler aleyhine bir başka yargı yerine başvurulması mümkün bulunmamaktadır. Ayrıca, vergi ve benzeri malî yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklar haricinde, Sayıştay ilamlarına konu edilen hususlarla ilgili olarak ahizler ve diğer üçüncü kişilerce adli ve idari yargı yerlerinde açılan davalar üzerine bu yargı yerlerince verilen kararlar Sayıştay’ca verilen kesin hükümlerin icrasını etkilemeyecektir.
Bunun yanında, Sayıştay ilamlarının kesinleştikleri tarihten itibaren doksan gün içerisinde yerine getirilmesi ve ilamlarda gösterilen tazmin miktarının, yine ilamlarda gösterilen sorumlularından, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre tahsil edilmesi gerekmektedir. Sorumluların, kendilerinden tazmin edilen tutarlara ilişkin olarak genel hükümlere göre ilgili ahizlere rücu etme hakları ise saklıdır.
Bahse konu olayda ise, Sayıştay 5. Dairesince ..Belediyesinin, ..yılı hesap ve işlemlerinin yargılanması sonucunda düzenlenen .. sayılı İlamın .. maddesiyle sorumlulardan tazminine hükmedilen ..TL ile .. yılı hesap ve işlemleriyle ilgili olarak düzenlenen .. sayılı İlamın Tahsilat Tablosunun 5’inci sırasında gösterilen ..TL’nin, sorumlularından tahsil edilmek yerine doğrudan doğruya ahiz firmalardan tahsil edildiği, ancak, söz konusu firmaların yapılan tahsilat nedeniyle kurum aleyhine açtıkları alacak davalar neticesinde bu tutarların mahkeme kararlarına istinaden ahiz firmalara geri ödendiği anlaşılmıştır. Söz konusu mahkeme kararları incelendiğinde, mahkemelerin, ya doğrudan davalı konumundaki ..Belediyesi ile davacı konumundaki firmalar arasında anlaşmazlık konusu olan alacağa ilişkin olarak karar verdikleri ya da davacı firmaların Sayıştay İlamlarının tarafı olmadıkları ve söz konusu Sayıştay İlamlarında bu şirketler aleyhine bir hüküm tesis edilmediği, dolayısıyla da, davalı ..Belediyesinin doğrudan firmalardan kesinti yapamayacağından bahisle Belediye aleyhine karar verdikleri görülmüştür.
Ayrıca, sorumlularca yapılan savunmalar ve gönderilen belgelerden, anılan mahkeme kararları sonrasında, Sayıştay ilamlarıyla tazminine hükmedilen söz konusu tutarlardan bir kısmına ilişkin olarak bu İlamlarda sorumlu tutulan personel adına kişi borcu kaydı yapıldığı ve tahsilata başlandığı da anlaşılmıştır.
Sonuç olarak, Denetçi sorgusuyla ilişik tutulan ödeme emri belgeleri ile yapılan ödemeler mahkeme kararlarına istinaden gerçekleştirildiğinden bu ödemeler dolayısıyla sorumlulara bir sorumluluk yüklenmesi mümkün bulunmamaktadır. Bununla beraber, söz konusu mahkeme kararları Sayıştay Dairelerince verilen ilamların yürütülmesini engellemediğinden, Sayıştay 5. Dairesince verilen bahse konu İlam hükümlerinin yerine getirilmesine yönelik işlemlere de devam edilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, Denetçisince kamu zararı olarak hesap edilen, ancak, mahkeme kararlarına istinaden ödendiği anlaşılan .. TL için, bu tutarın ödenmesiyle ilgili olarak sorumlulara sorumluluk yüklenemeyeceğinden, ilişilecek bir husus bulunmadığına, oy birliğiyle karar verildi.