Temsil ve Ağırlama Giderleri
Denetçi sorgusunda yer alan, ...Belediyesince, 5018 sayılı Kamu mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili hükümlerine aykırı olarak, şehir dışından gelen konukların belli başlı otellerde fiyat araştırması yapılmadan ve tek bir firmadan teklif alınmak suretiyle konaklamalarının sağlandığı ve ilgili fatura ve ihtiyaç onay belgelerinde katılımcı sayısının belirtilmediği iddiasına ilişkin olarak dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan temin” başlıklı 22’inci maddesinde,
“Aşağıda belirtilen hallerde ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulüne başvurulabilir:
…
d) Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin onbeş milyar, diğer idarelerin beşmilyar Türk Lirasını aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar.
…
Bu maddeye göre yapılacak alımlarda, ihale komisyonu kurma ve 10 uncu maddede sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçlar temin edilir.”
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde:
“ Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik son cümle: 22/12/2005-5436/10 md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi, harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.
…”
İçişleri Bakanlığınca 15.08.2007 tarih ve 26614 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “ “Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği”nin
“Temsil, ağırlama, tören, fuar ve tanıtma giderleri” başlıklı 37’inci maddesinde,
“(1) Temsil, ağırlama, tören, fuar, tanıtma ve benzeri faaliyetlerle ilgili olarak yapılacak her türlü mal ve hizmet alımı ile yapım işlerine ilişkin giderlerin ödenmesinde, bu Yönetmeliğin ilgili maddelerinde belirtilen belgeler aranır.
(2) Yabancı konuk ve heyetlerin ağırlanması amacıyla görevlendirilecek personel ve ilgili yönetmeliklere göre görevlendirilecek mihmandarlar tarafından yapılan temsil ve ağırlama giderlerinin ödenmesinde,
a) Harcama talimatı,
b) Fatura, perakende satış fişi veya ödeme kaydedici cihazlara ait satış fişi ve adisyon,
c) Mihmandar Hesap Cetveli (Örnek: 26)
ödeme belgesine eklenir.
(3) Ziyafete ilişkin temsil ve ağırlama giderlerinin ödenmesinde alınacak harcama talimatında, davetli ve misafirlerin sayısı ile mihmandarın yapacağı harcamaların neleri kapsayacağı belirtilir.”
“4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre yapılacak alımlar” başlıklı 49’uncu maddesinde,
“(1) 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre doğrudan temin usulüyle yaptırılacak mal ve hizmet alımları ile yapım işi bedellerinin ödemelerinde,
a) Onay Belgesi,
b) Piyasa Fiyat Araştırması Tutanağı (Örnek: 3) veya ihale komisyonu kararı,
c) Düzenlenmesi gerekli görülmüş ise sözleşme,
ç) Fatura,
d) Muayene ve kabul komisyonu tutanağı, kabul işleminin idarece yapılması halinde ise idarece düzenlenmiş belge,
e) Mal ve malzeme alımlarında, taşınır işlem fişi
ödeme belgesine eklenir.”
denilmektedir.
Anılan hükümler uyarınca, belediyelerce gerçekleştirilen temsil-ağırlama giderlerinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’inci maddesinin (d) bendi kapsamında doğrudan temin yönteminin uygulanması mümkün olup bunun için harcamanın niteliğine göre (temsil, ağırlama, ziyafet vb.) bir piyasa fiyat araştırması yapılması gerekmektedir. Doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen bu harcamanın giderleştirilmesi aşamasında ise ödeme emri belgesine işin mahiyetine göre Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nde belirtilen (onay belgesi, harcama talimatı, fatura vb.) gerçekleştirme belgelerinin yanında yine anılan Yönetmelikte gösterilen “Piyasa Fiyat Araştırması Tutanağı”nın eklenmesi zorunludur. Ayrıca, ziyafete ilişkin temsil ve ağırlama giderlerinin ödenmesinde alınacak harcama talimatında, davetli ve misafirlerin sayısı ile mihmandarın yapacağı harcamaların neleri kapsayacağının belirtilmesi ve bu harcama talimatının ödeme belgesine eklenmesi gerekmektedir.
Bahse konu olayda, ...Belediyesince gerçekleştirilen, ...şehrinden gelen konukların konaklama hizmeti ile amatör spor kulüplerine yemek verilmesi işlerinde, söz konusu hizmetler doğrudan temin usulüyle gerçekleştirildiği halde, bu işlerle ilgili ödeme emri belgelerine piyasa fiyat araştırması tutanaklarının eklenmediği görülmüştür. Her ne kadar sorumlularca yapılan savunmalarda piyasa fiyat araştırmasının şifahi vb. diğer yöntemlerle de gerçekleştirilebileceği ifade edilmiş ise de, neticede yapılan piyasa araştırmasının örneği Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği ekinde gösterilen “Piyasa Fiyat Araştırması Tutanağı”nda gösterilmesi ve bu tutanağın ödeme emri belgesine eklenmesi gerekmektedir. Yine bahse konu olayda, anılan hizmet alımları ile bayan basketbol takımı ve yönetimi ile belediye meclis üyelerine yemek verilmesi işleri kapsamında gerçekleştirilen ziyafet giderlerine ilişkin ödeme emri belgeleri eklerinde davetli sayısının ve harcamaların neleri kapsayacağının belirtilmediği görülmüştür.
Bununla beraber, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesi uyarınca kamu görevlilerinin eylem ve işlemleri sonucunda kamu zararı oluştuğunun söylenebilmesi için bu eylem ve işlemlerin mevzuata aykırı olması yanında, bu eylem ve işlemler neticesinde kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunduğunun ortaya konulması gerekmekte olup bahse konu hizmet alımlarına ilişkin olarak ise Denetçisince bu yönden bir tespitin yapılmadığı anlaşılmıştır.
Bu itibarla, bahse konu rapor maddesinde ele alınan alımlarla ilgili olarak, Denetçisince herhangi bir kamu zararı tespiti yapılmadığından, ilişilecek bir husus bulunmadığına oy birliğiyle karar verildi.