Aile Yardımından Gelir Vergisi Tevkifatı
Denetçi sorgusunda yer alan, ...Belediyesinde çalışan işçilere toplu sözleşme hükmüne istinaden ödenen aile yardımları üzerinden 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’na aykırı olarak gelir vergisi kesintisi yapılmadığı ve bu suretle toplam ...TL kamu zararına neden olunduğu iddiasına ilişkin olarak dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Aile yardımı ödeneği” başlıklı 202’inci maddesinde,
“Evli bulunan Devlet memurlarına aile yardımı ödeneği verilir.
(Değişik: 27/6/1989 - KHK - 375/10 md.) Bu yardım, memurun her ne şekilde olursa olsun menfaat karşılığı çalışmayan veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almayan eşi için (03.07.2011 tarihli ve 2011/2022 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Eki Kararın 3 üncü maddesiyle 01.07.2011 tarihinden itibaren) 2.134, çocuklarından herbiri için de 250 gösterge rakamının (72 nci ay dahil olmak üzere 0-6 yaş grubunda yer alan çocuklar için bir kat artırımlı) aylık katsayısı ile çarpılması sonucu elde edilecek miktar üzerinden ödenir. (Mülga ikinci cümle: 13/2/2011-6111/117 md.) Eşlerden birine iş akdi veya toplu sözleşme gereği çocukları için yapılan aile yardımı ödeneği daha düşük ise, yalnız aradaki fark ödenir. (Ek: 9/4/1990 - KHK - 418/7 md., iptal: Ana. Mah'nin 5/2/1992 tarih ve E. 1990/22, K. 1992/6 sayılı Kararı ile, Yeniden düzenleme:18/5/1994 - KHK - 527/9 md.) Bu fıkrada yer alan gösterge rakamlarını 3 katına kadar artırmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
…”
“Aile yardımı ödeneğinin ödeme usulü” başlıklı 203’üncü maddesinde,
“Aile yardımı ödeneği Devlet memurlarına her ay aylıklarıyla birlikte ödenir.
Karı ve kocanın her ikisi de memur iseler bu ödenek yalnız kocaya verilir.
Aile yardımı ödenekleri hiç bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın ödenir ve borç için haczedilemez.”
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun,
“Ücretin tarifi” başlıklı 61’inci maddesinde,
“Ücret, işverene tabi belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.
…”
“Tazminat ve yardımlarda” istisnaları gösteren 25’inci maddesinde,
“ Aşağıda yazılı tazminat ve yardımlar Gelir Vergisinden müstesnadır:
…
4. Hizmet erbabına ödenen çocuk zamları (Bu zamlar Devletçe verilen miktarları aştığı takdirde, fazlası vergiye tabi tutulur.),
…”
denilmektedir.
Anılan hükümler uyarınca, Devlet memurları için 657 sayılı Kanun’un 202’inci maddesi kapsamında eşleri ve çocukları için ödenen aile yardımının tamamı gelir vergisinden istisna tutulmuştur. Ancak, bir işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışan hizmet erbabına iş sözleşmesi hükümlerine istinaden ödenen çocuk yardımının Devlet memurları için belirlenen çocuk yardımı miktarına kadar olan kısmı gelir vergisinden istisna tutulmuş, eşleri için ödenen aile yardımları ise gelir vergisinden istisna edilmemiştir.
Bahse konu olayda, ...Belediyesi ile işçiler arasında düzenlenen Toplu İş Sözleşmesinin 53’üncü maddesinin (B) bendinde, işçi personele 657 sayılı Kanun kapsamında bulunan Devlet memurlarına ödenen miktarda eş ve çocuk yardımı yapılacağı hüküm altına alınmıştır. Sözleşmenin uygulanmasında da, işçi personele her hangi bir gelir vergisi kesintisi yapılmaksızın Devlet memurlarına ödenen miktarda eş ve çocuk yardımı yapılmıştır. Bu durumda, işçi personele çocukları için ödenen aile yardımları Devlet memurları için belirlenen çocuk yardımı tutarında ödendiğinden bunlar üzerinden ayrıca gelir vergisi hesaplanması gerekmemekle beraber, eş için ödenen aile yardımlarının sözleşme gereğince işçi personele Devlet memurlarına ödenen miktarda net olarak ödenmesi ve net ödenen bu tutar üzerinden ayrıca gelir vergisi hesap edilip ilgili vergi dairesine ödenmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, ...Belediyesince işçi personele eşleri ve çocukları için ödenen aile yardımı Toplu Sözleşme gereğince Devlet memurlarına ödenen miktarda net olarak ödendiği, dolayısıyla da, işçi personele yapılan herhangi bir fazla ödeme bulunmadığından, Denetçisince kamu zararı olarak hesap edilen ...TL için ilişilecek bir husus bulunmadığına,
(Üye...’nun, “193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 61’inci maddesinde, işçilere ödenen çocuk yardımlarının Devlet memurlara verilen miktarlara kadar olan kısmı açıkça gelir vergisinden istisna tutulmuş, ancak, işçilere eş için ödenecek aile yardımları için her hangi bir istisna hükmü getirilmemiştir. Bu itibarla, ...Belediyesince işçi personele eşleri için ödenen aile yardımı üzerinden kesilmeyen gelir vergisi tutarının da sorumlulardan tazminine karar verilmesi gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşüne karşı)
oy çokluğuyla karar verildi.