İlan ve reklam vergisi
Denetçi sorgusunda yer alan, ...Büyükşehir Belediyesince ...yılında ihalesi yapılan “......Bakımı İşi” kapsamında yaptırtılan ... adet otobüs durağına yüklenici firma tarafından alınan ilan ve reklamlar üzerinden ilan ve reklam vergisi tahsil edilmemesi sonucu toplam ...TL kamu zararına neden olunduğu iddiasına ilişkin olarak dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
Bahse konu “.....Bakımı İşi”ne ait sözleşmenin “Kiracının Yükümlülükleri” başlıklı 16.1’inci maddesinin (h) bendinde,
“Kamusal hizmet ifa ettiklerinden otobüs duraklarındaki vitrinler hariç olmak üzere yüklenici reklam materyallerinden kaynaklanacak ilan reklam vergilerini ilgili mevzuata paralel olarak belediyeye ödeyecektir.” hükmü yer almaktadır.
Buna karşın, Anayasanın 73’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında, “Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur” denilmekte olup 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun “İlan ve Reklam Vergisi” bölümünde yer alan “Konu” başlıklı 12’inci maddesinde, belediye sınırları ile mücavir alanları içinde yapılan her türlü ilan ve reklamın İlan ve Reklam Vergisine tabi olduğu belirtildikten sonra “İstisna ve Muaflıklar” başlıklı 14’üncü maddesinde vergi alınmayacak ilan ve reklamlar arasında “otobüs duraklarındaki vitrinlere konulan ilan ve reklamlar” sayılmamıştır. Dolayısıyla 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’yla düzenlenen ilan ve reklam vergisinin anılan Sözleşme maddesiyle kaldırılması mümkün bulunmamaktadır. Her ne kadar, söz konusu iş kapsamında yüklenici ...... Ltd. Şirketi tarafından işletilen otobüs duraklarından, Sözleşmenin anılan maddesine istinaden ilan ve reklam vergisi alınmamış ise de, Denetçi sorgusu üzerine ...... Başkanlığınca ilgili firmaya yazılan ...tarihli ve .... sayılı yazıyla, yüklenici firmadan daha önceki yıllarda beyannamelerine dâhil etmediği otobüs duraklarına alınan ilan ve reklamlarla ilgili geçmişe dönük olarak ek beyanname verilmesinin istendiği, ayrıca, 2013 yılı Nisan ayından itibaren otobüs duraklarına alınan ilan ve reklamların da anılan firmanın beyannamelerinde gösterilmeye başlanıldığı anlaşılmıştır.
Bu itibarla, bahse konu ilan ve reklam vergilerine ilişkin olarak Denetçisince kamu zararı olarak hesap edilen ...TL için, Denetçi sorgusu üzerine ...Büyükşehir Belediyesince geçmişe dönük tahakkuk işlemlerine ilişkin ilgili firmadan ek beyanname talep edildiği ve ... yılı nisan ayı itibariyle de söz konusu otobüs duraklarına alınan ilan ve reklamlardan da vergi alınmaya başlanıldığı anlaşıldığından, ilişilecek husus bulunmadığına,
(Üye ...ve Üye...’ın,
“2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Vergi Usul Kanununun uygulanması” başlıklı 102’inci maddesinde,
“213 sayılı Vergi Usul Kanununda belirtilen vergi inceleme yetkisi hariç olmak üzere,
1. Belediye Gelir Şube Müdürü, Gelir Şube Müdürü olmayan yerlerde Belediye Hesap İşleri Müdürü, Hesap İşleri Müdürü olmayan yerlerde Muhasebeci, Vergi Dairesi Müdürü sıfat ve yetkisini haizdir.
2. Vergi Usul Kanununda mahallin en büyük malmemuruna verilmiş görev ve yetkiler, Belediye Gelirleri Kanunu uygulaması yönünden Belediye Başkanı tarafından kullanılır.”
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun “Kanunun şümulü” başlıklı bölümünde yer alan 1’inci maddesinde,
“Bu kanun hükümleri ikinci maddede yazılı olanlar dışında, genel bütçeye giren vergi, resim ve harçlar ile il özel idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim ve harçlar hakkında uygulanır.
…”
“Vergi dairesi” başlıklı 4’üncü dairesinde,
“ Vergi dairesi mükellefi tesbit eden, vergi tarh eden, tahakkuk ettiren ve tahsil eden dairedir.
…”
“İkmalen vergi tarhı” başlıklı 29’uncu maddesinde,
“İkmalen vergi tarhı, her ne şekilde olursa olsun bir vergi tarh edildikten sonra bu vergiye müteallik olarak meydana çıkan ve defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak miktarı tespit olunan bir matrah veya matrah farkı üzerinden alınacak verginin tarh edilmesidir…”
“Re'sen vergi tarhı:” başlıklı 30’uncu maddesinde,
“Resen vergi tarhı, vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitine imkan bulunmayan hallerde takdir komisyonları tarafından takdir edilen veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca düzenlenmiş vergi inceleme raporlarında belirtilen matrah veya matrah kısmı üzerinden vergi tarh olunmasıdır…”
“Verginin idarece tarhı” başlıklı mükerrer 30’uncu maddesinde,
Verginin idarece tarhı, 29 uncu ve 30 uncu maddeler dışında kalan hallerde, mükelleflerin verginin tarhı için vergi kanunları ile muayyen zamanlarda müracaat etmemeleri veya aynı kanunlarla kendilerine tahmil edilen mecburiyetleri yerine getirmemeleri sebebiyle zamanında tarh edilemiyen verginin kanunen belli matrahlar üzerinden idarece tarh edilmesidir.
Bu takdirde vergi, 131 inci madde mucibince tanzim edilen yoklama fişine müsteniden tarh olunur.
…”
“Yoklama ve inceleme” başlıklı bölümünde yer alan 127’inci maddesinde,
“Yoklamadan maksat, mükellefleri ve mükellefiyetle ilgili maddi olayları, kayıtları ve mevzuları araştırmak ve tespit etmektir.
…”
“Yoklamaya yetkililer” başlıklı 128’inci maddesinde,
“Yoklama:
1. Vergi dairesi müdürleri,
…
3. Yetkili makamlar tarafından yoklama işi ile görevlendirilenler,
…
tarafından yapılır.”
denilmektedir.
Anılan hükümler uyarınca, belediye gelirleri bakımından belediyelerin gelir şube müdürleri vergi dairesi müdürü sıfat ve yetkisini haiz kılınmış olup bunların belediye gelirlerine ilişkin mükellefleri tespit ve vergileri tarh, tahakkuk ve tahsil yetkileri bulunmaktadır. Her ne kadar, belediyelerin gelir şube müdürlerine vergi inceleme yetkisi verilmemiş ise de, bunların, olayın mahiyeti ve işin gereğine göre, yoklama işiyle görevlendirecekleri personel vasıtasıyla vergiye ilişkin maddi olayları, kayıtları ve mevzuları araştırıp tespit etmek suretiyle “idarece tarh” yöntemine başvurmaları mümkün olduğu gibi, vergi incelemesi gerektiren durumlarda da takdir komisyonları vasıtasıyla matrah takdiri yoluna gidebilmeleri mümkündür.
Bahse konu olayda da, 2464 sayılı Belediye Kanunu ile düzenlenen vergilerden olan ve beyanname yoluyla tahsil edilen ilan ve reklam vergilerinin, yüklenici ...... Ltd. Şirketi tarafından eksik beyan edildiği anlaşılmakta olup burada belediyece doğrudan vergi incelemesi yapılmak suretiyle ikmalen tarh yoluna gidilmesi mümkün görülmese dahi, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun Mükerrer 30’uncu maddesinde düzenlenen idarece tarh yöntemine başvurulması ve görevlendirecek personel vasıtasıyla mevcut otobüs durakları ve bunlara alınan ortalama ilan ve reklam sayısına ilişkin yapılacak tespitlere göre düzenlenecek yoklama fişi esas alınarak vergi tarh ettirilmesi mümkün bulunmaktadır. Bu durumda vergi sorumlusu konumunda bulunan.... Ltd. Şirketinin tarh ve tahakkuk edilen vergiyi kabul etmemesi ve idare aleyhine vergi mahkemesine başvurması halinde dahi beyan etmesi gereken gerçek vergi matrahını ispat yükümlülüğü bu şirkette ait olacak ve eksik beyan edilen vergi tutarı vergi mahkemesi tarafından belirlenecektir.
Bu itibarla, söz konusu eksik beyan edilen vergilerle ilgili olarak sorumlularca ileri sürülen, kendilerinin vergi inceleme yetkileri olmadığından bu türlü tespitleri yapma imkanlarının bulunmadığı şeklindeki savunmalarının kabul edilmesi mümkün olmayıp, bahse konu eksik ilan ve reklam vergilerinin, geçmiş yıllara ilişkin vergilerin zamanaşımına uğraması ihtimali de söz konusu olduğundan, Belediyece tarh ve tahakkukunun sağlanması için konunun Bakanlığına yazılmasına karar verilmesi gerekir.”
şeklindeki ayrışık görüşleriyle)
oy çokluğuyla karar verildi.