A) İhale yeterliği için istekli ....A.Ş. tarafından verilmiş ...dönemi bilançosunun gerçeğe aykırı olarak düzenlendiği ve doğru düzenlenen bilanço verilerine göre istekli firmanın idari şartnameye göre belirlenen yeterlik koşullarını taşımadığı,
B) İsteklinin ..yılı bilançosunun gerçeğe aykırı olduğu, ihale dışı bırakılması gereken isteklinin ihale dışı bırakılmadığı (ihaleyi kazandığı) ve istekli için yapılması gereken diğer işlemlerin yapılmadığı,
iddialarına ilişkindir.
...İhale kayıt numaralı, ...A.Ş.’ne Açık İhale Usulü (4734 Sayılı Kanunun 19’uncu maddesi) ile ihale edilen ...TL + KDV sözleşme bedelli “.....Hizmet Alımı İşi”ne ait dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve duruşmada hazır bulunan sorumlularca yapılan sözlü açıklamaların dinlenilmesi sonucunda,
A-B) Denetçi sorgusunda, “A) İhale yeterliği için istekli ..A.Ş. tarafından verilmiş ..dönemi bilançosunun gerçeğe aykırı olarak düzenlendiği ve doğru düzenlenen bilanço verilerine göre istekli firmanın idari şartnameye göre belirlenen yeterlik koşullarını taşımadığı, B) İsteklinin 2011 yılı bilançosunun gerçeğe aykırı olduğu, ihale dışı bırakılması gereken isteklinin ihale dışı bırakılmadığı (ihaleyi kazandığı) ve istekli için yapılması gereken diğer işlemlerin yapılmadığı” denilmekteyse de,
...A.Ş.’nin cevabi yazısında 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 68’inci maddesindeki hükümlere göre yıl sonu finansal tabloları oluşturan bilanço ile gelir tablosunun Türkiye Muhasebe Standartlarına uyularak düzenlenmesi açık ve anlaşılır olması yasal zorunluluk olduğu belirtilerek, bu belgelerin Türkiye Muhasebe Standartları IAS 1.69 ve IAS 1.73’e uygun olarak düzenlendiği ifade edilerek “Dönen/Duran varlık ve kısa vadeli/uzun vadeli kaynak sınıflandırmasının neye göre yapılacağı, bir borcun kısa vadeli borç sayılabilmesi için aşağıdaki şartları taşıması gereklidir. (IAS 1.69)
Normal faaliyet döngüsü içinde ödenmesinin beklenilmesi, öncelikle ticari faaliyet için kullanılması, Raporlama döneminden itibaren 12 ay içinde ödenmesinin beklenmesi, Raporlama döneminden itibaren 12 aydan daha uzun süreli bir borca kayıtsız şartsız dönüştürme veya erteleme hakkının olmaması, işletme sermayesi olarak kullanılan finansal borçlar, Ticari borçlar ile ödenecek vergi ve sosyal güvenlik kesintileri gibi borçlar uzun vadeli borçlar olarak sınıflandırılır. Zira bu borçların tamamı ertelenebilir.
Borçların Sınıflandırılmasında IAS 1.69 standardında dikkati çeken bir husus ise erteleme hakkıdır. Eğer bir finansal borç 12 aydan kısa bir sürede ödenecek dahi olsa, işletme raporlama tarihi itibarı ile 12 ay içinde borcu yeniden finansmanlama veya döndürme beklentisi varsa, borç uzun vadeli borç olarak sınıflandırılır.(IAS 1.73). Çünkü işletmenin borç erteleme yetkisi bulunmakta ve borç ödemeye ilk olarak işçi maaşlarının ödenmesinden başlanılmaktadır.
Şirketimizde, yukarıda belirtilen standartlar kapsamında, 2011 yılı içinde ödenemeyeceği, ya da borç ertelemesi yapılacağı, şirketimizin nakit giriş ve çıkış dengesi esas alınarak “Erteleme Hakkı” yönteminin kullanılacağı gerçeğinden hareketle bilançoda kısa ve uzun vadeli varlıklar ile kısa ve uzun vadeli borçlar sınıflandırılmıştır. Yapılan Sınıflandırma Uluslararası (IAS) ve Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yayımlanan TFRS standartlarına uygun bir sınıflamadır… .” Denilerek sunulan bilançonun “cari oranları kat ve kat karşıladığı” belirtildiğinde,
3568 sayılı kanunun 12/1 inci fıkrasında YMM’ler “işletmelerin mali tablolarının ve beyannamelerinin mevzuat hükümleri, muhasebe prensipleri ile muhasebe standartlarına uygunluğu ve hesapların denetim standartlarına göre incelendiğini tasdik ederler.” Denilmiştir. Yine aynı kanunun 12/3 ncü fıkrasında “Kanunları gereğince, kamu kurum ve kuruluşlarına verilen tasdik edilmiş malî tablolar, kamu idaresinin yetkili memurlarınca, tasdikin kapsamı ölçüsünde incelenmiş bir belge olarak kabul edilir.” denildiği,
Türkiye Kamu Gözetimi ve Muhasebe Standartları Kurumu tarafından yayımlanan TMS/TFRS 2011 (Türkiye Muhasebe Standartları)’de konu ile ilgili belirlenmiş standartlar aşağıdaki şekilde yer aldığı:
“56. Eğer işletme dönen ve duran varlıklarını ve kısa ve uzun vadeli borçlarını finansal durum tablosunda (bilançoda) ayrı ayrı sınıflandırıyorsa, ertelenmiş vergi varlıkları (borçları) dönen varlıklar (kısa vadeli borçlar) olarak sınıflandırılamaz.
69. Bir borç aşağıdaki kriterlerden birine uyduğu takdirde kısa vadeli olarak sınıflandırılır:
(a) Normal faaliyet döngüsü içinde ödenmesinin beklenmesi,
(b) Öncelikle ticari amaçla elde tutulması,
(c) Raporlama döneminden (bilanço tarihinden) sonra on iki ay içinde ödenecek olması veya
(d) İşletmenin borcun ödenmesini, raporlama döneminin (bilanço tarihinin) sonundan itibaren en az on iki ay süreyle erteleyebilmesine yönelik koşulsuz bir hakkının bulunmaması (bakınız: 73 üncü Paragraf). Borcun, karşı tarafın seçimine bağlı olarak öz kaynağa dayalı finansal araç ihraç edilmesi suretiyle ödenmesine yönelik hükümler, sınıflandırılmasını etkilemez.
İşletme, diğer bütün borçlarını uzun vadeli olarak sınıflandırır.
70. Personel ve diğer faaliyet giderleri gibi tahakkuklar ve ticari borçlar gibi bazı kısa vadeli borçlar, işletmenin normal faaliyet döngüsü içinde kullanılan işletme sermayesinin bir parçasıdır. Faaliyetle ilgili bu tür kalemler, raporlama döneminden (bilanço tarihinden) itibaren on iki aydan daha uzun bir sürede ödenecek olsalar bile, kısa vadeli borçlar olarak sınıflandırılır. İşletmenin varlık ve borçlarının sınıflanmasında aynı normal faaliyet döngüsü uygulanır. Eğer işletmenin normal faaliyet döngüsü açıkça belirlenemiyorsa, sürenin on iki ay olduğu varsayılır.
71. Diğer kısa vadeli borçlar normal faaliyet döngüsü içinde yer almayan ancak vadeleri raporlama döneminden itibaren on iki ay içinde dolacak olan veya öncelikle ticari amaçla elde tutulan borçlardır. TFRS 9’a göre alım satım amacıyla elde bulundurulan olarak sınıflandırılmış bazı finansal borçlar, kredili mevduat hesapları, uzun vadeli finansal borçların kısa vadeli kısımları, temettü ödemeleri, gelir vergileri ve diğer ticari olmayan ödemeler bunlara örnektir. Uzun vadede finansman sağlayan finansal borçlar (örneğin işletmenin normal faaliyet döngüsünde kullanılan işletme sermayesinin bir parçası olmayan) ve raporlama döneminden sonraki on iki ay içerisinde ödenmeyecek olan finansal borçlar, uzun vadeli borçlardır ve bu borçlar 74 ve 75 inci Paragraf hükümlerine tabidirler.
[Not: 20.03.2011 tarihli ve 27880 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan TFRS 9 Finansal Araçlar Standardını (2011 versiyonunu) Erken Uygulayan İşletmeler TMS 1’in 71 inci Paragrafını aşağıdaki şekilde uygular.]
71. Diğer kısa vadeli borçlar normal faaliyet döngüsü içinde yer almayan ancak vadeleri raporlama döneminden itibaren on iki ay içinde dolacak olan veya öncelikle ticari amaçla elde tutulan borçlardır. TFRS 9’a göre alım satım amacıyla elde bulundurulan olarak sınıflandırılmış bazı finansal borçlar, kredili mevduat hesapları, uzun vadeli finansal borçların kısa vadeli kısımları, temettü ödemeleri, gelir vergileri ve diğer ticari olmayan ödemeler bunlara örnektir. Uzun vadede finansman sağlayan finansal borçlar (örneğin işletmenin normal faaliyet döngüsünde kullanılan işletme sermayesinin bir parçası olmayan) ve raporlama döneminden sonraki on iki ay içerisinde ödenmeyecek olan finansal borçlar, uzun vadeli borçlardır ve bu borçlar 74 ve 75 inci Paragraf hükümlerine tabidirler.
72. İşletme,
(a) Orijinal vade on iki aydan uzun olsa dahi ve
(b) Finansal tabloların yayınlanmak üzere onaylanmasından önce ve raporlama döneminden (bilanço tarihinden) sonra, uzun vadeli yeni bir finansman sözleşmesi veya yeni bir ödeme planı yapılmış olsa bile, finansal borçlarını, vadeleri raporlama döneminden (bilanço tarihinden) sonra on iki ayiçinde doluyorsa, kısa vadeli olarak sınıflar.
73. İşletme, raporlama döneminden (bilanço tarihinden) sonra en az on iki ay içinde borcu yeniden finanse etmeyi veya döndüreceğini tahmin veya tercih ediyorsa, bu borcu, aksi takdirde kısa dönemde ödenecek olsaydı bile, uzun vadeli olarak sınıflar. Ancak, borcun yeniden finanse edilmesi veya döndürülmesi işletmenin tercihi değilse (örneğin, yeniden finanse etme sözleşmesi mevcut değildir), yeniden finanse etme olasılığı (potansiyeli) dikkate alınmaz ve borç kısa vadeli olarak sınıflanır.
74. Eğer işletme raporlama dönemi sonunda (bilanço tarihinde) veya öncesinde uzun vadeli borç özleşmesindeki, borcu talep edilmesi halinde ödenebilir hale getiren, bir maddeyi ihlal ederse, alacaklı raporlama döneminden sonra ve finansal tabloların yayınlanmak üzere onaylanmasından önce, bu ihlalden ötürü bir ödeme talebinde bulunmayacağı konusunda işletmeyle anlaşsa bile, bu borç kısa vadeli olarak sınıflandırılır. Bu borç kısa vadeli olarak sınıflandırılır çünkü raporlama dönemi sonunda (bilanço tarihinde) işletme, bu tarihten itibaren borcun ödenmesini en az on iki ay erteleyecek koşulsuz bir hakka sahip değildir.
75. Ancak, raporlama dönemi sonunda (bilanço tarihinde) alacaklı, en az on iki ay sonra sona erecek olan ve işletmenin ihlali ortadan kaldırılabileceği ve kendisinin hemen ödeme talebinde bulunamayacağı bir süre tanıma konusunda işletmeyle uzlaşmaya varmışsa, borç uzun vadeli olarak sınıflandırılır.
76. Kısa vadeli olarak sınıflandırılmış borçlar açısından, raporlama dönemi sonu (bilanço tarihi) ile finansal tabloların yayınlanmak üzere onay verildiği tarih arasında aşağıdaki olayların gerçekleşmesi halinde bu olaylar, “TMS 10 Raporlama Döneminden (Bilanço Tarihinden) Sonraki Olaylar” Standardına göre, düzeltme gerektirmeyen olaylar olarak açıklanacaktır:
(a) Uzun vadeli yeni finansman sağlamak,
(b) Uzun vadeli borç sözleşmesiyle yapılan ihlalin düzeltilmesi ve
(c) Alacaklıdan uzun vadeli borç sözleşmesinin ihlalinin düzeltilmesi için raporlama döneminden(bilanço tarihinden) itibaren en az on iki ay sonra sona erecek olan bir süre tanıması.”
hükmüne yer verilmiştir.
Ayrıca yüklenici firma...’ın vergi ve SSK yükümlülükleri ve banka kredi borçları konusunda yapılandırılma bulunduğu ve bu tür borçlarının uzun vadeye yayıldığı sunulan evraklarından anlaşılmaktadır,(… vergi, SSK, Banka kredileri yapılandırma evrakları).
Yukarıda yazılı Uluslararası Muhasebe Standartları (IAS) ve gerekse Türkiye Muhasebe Standartlarında belirlenen genel geçer kurallar ile 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu’nun 12 inci madde hükümleri doğrultusunda bir değerlendirme yapıldığında yukarıda ifade edildiği üzere ...tarafından ihale komisyonuna sunulan ...dönemi bilançosunun 3568 sayılı Kanunun 12 nci maddesine göre tasdik edilip onaylanmış bir şekilde sunulduğu, yine aynı kanunun 12/3 maddesi hükmüne göre genel kabul görmüş muhasebe ilke ve standartlarına ve muhasebe ilke ve politikalarının uygulanmasında süreklilik ve tam açıklama ilkesine uygun olarak düzenlendiğinin idare elemanlarınca kabulü öngörüldüğünden sunulan tablolardan ihale komisyonu tarafından yapılan hesaplamada da ihalede aranan yeterlik kriterlerinin sırası ile 0,88, 0,15 ve 0,00 olarak gerekli kriterleri karşılanmış olması karşısında denetçi iddiasında olduğu gibi bir kamu zararından bahsedilemeyeceği anlaşılmaktadır.
Kamu İhale Kurumunun İş hacmini gösteren belgeler,“Bilanço veya eşdeğer belgeler” Konulu 25.10.2013 tarihli Toplantı No: 2013/068 Gündem No:6 Karar No: 2013/UH.III-4049 sayılı kararında "Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Bilanço ve eşdeğer belgeler ile iş hacmini gösteren belgeler” başlıklı 10’uncu maddesinde “10.1. Bilanço ve eşdeğer belgelerin istenildiği ihalelerde, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yayımlanması zorunlu yıl sonu bilançosunun veya bilançonun gerekli görülen bölümlerinin yoksa bunlara eşdeğer belgelerin sunulması gereklidir.
10.1.1. Aday veya isteklilerin ilgili mevzuatı gereğince bilançolarını yayımlatmaları zorunlu ise başvuru veya tekliflerinde bilançolarını veya bilançonun ilgili uygulama yönetmeliğinin “Bilanço veya eşdeğer belgeler” başlıklı maddesinde düzenlenen yeterlik kriterlerinin sağlandığını gösteren bölümlerini sunmaları zorunludur.
10.1.2. İlgili mevzuatı gereğince bilançolarını yayımlatma zorunluluğu bulunmayan aday ve istekliler, eşdeğer belge kapsamında, bilançolarını veya bilançonun yukarıda belirtilen bölümlerini sunabilecekleri gibi, bunların yerine bilançoda aranan kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belgeyi de sunabileceklerdir. Bu belgeler dışında, bilançoda aranan kriterlerin sağlandığını göstermek üzere sunulan hiçbir belge, eşdeğer belge olarak kabul edilmeyecektir.
10.1.3. Aday veya isteklilerce sunulan Bilanço Bilgileri Tablosu’nun, ilgili uygulama yönetmeliğinin ekinde yer alan “Bilanço Bilgileri Tablosu Standard Formu”na uygun olarak ve anılan formda yapılan açıklamalar dikkate alınmak suretiyle düzenlenmesi gerekmektedir. Bu Tablonun, ihalenin ilk ilan veya davet tarihinden önce de düzenlenmesi mümkündür…” açıklaması, İncelenen ihaleye ait İdari Şartname’nin 7.4.2’nci maddesinde “İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yılsonu bilançosu veya eşdeğer belgeleri.
a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan istekliler, yılsonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağlandığını gösteren bölümlerini,
b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan istekliler, yılsonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağladığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından standart forma uygun olarak düzenlenen belgeyi (Standart Form: KİK025.1/H) sunmaları gerekmektedir.
Sunulan bilanço veya eşdeğer belgelerde,
a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),
b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),
c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50’den küçük olması,
ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile yıllara yaygın inşaat hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir.
Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.
…
Bilanço veya bilançonun yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen bilanço veya bilançonun yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ise o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.
…
İsteklinin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve yukarıda belirtilen kriterleri sağlaması zorunludur.” düzenlemesi yer almaktadır.
Yapılan incelemede, ihale üzerinde bırakılan isteklinin .. ve ... yılı verilerinin yer aldığı SMMM onaylı bilançosunu sunduğu, ..yılı verileri ile yapılan hesaplamada cari oranının 0,83, özkaynak oranının 0,22 ve kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının da 0 olduğu tespit edilmiş olup .. yılı bilanço oranlarının yeterli olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir." denilerek yapmış olduğumuz işlemin hukuka uygun olduğunu göstermektedir.”
denilmektedir,
Denetçi tarafındanb muhasebe standartları esas alınarak yüklenici firmanın sunduğu finansal durum tablosu için, kendi yorumu ortaya koyularak finansal durum tablosundaki istenen oranların sağlanmadığı gerekçesiyle ihale dışı tutulması gerektiği bu nedenle sorgunun (a) bendi gereğince ...TL, 4735 sayılı Kanun ve sözleşme hükümleri gereğince işlem yapılmadığından kesin teminatın gelir kaydedilmemesi nedeni ile de ..TL kamu zararı oluştuğu iddia edilmişse de,
Maliye Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş yeminli mali müşavir tarafından tasdik edilen ve savunmada belirtilen Türkiye Muhasebe Standartları uyarınca sunulan finansal durum tablosunun muhasebe standartlarına uygun olduğu belirtilmiştir. Sorumluların mali müşavir tarafından tasdik edilen finansal tablolara güvenmesi doğaldır. Eğer yeminli mali müşavir tarafından tasdik edilen finansal durum tablosu muhasebe standartlarına uygun değilse bu hususta yetkilendirilmiş kamu kurumları olan Kamu Gözetimi Kurumu veya diğer yetkili Kurumlar görevlidir. Dolayısıyla sorumlulara atfedilebilecek bir kasıt veya kusur olmadığından ortaya çıkmış kamu zararından söz edilemez. Kaldı ki sunulan finansal durum tablosu Uluslararası Muhasebe Standartları ve Türkiye Muhasebe Standartlarına uygun düzenlenmiştir.
Diğer taraftan 6098 sayılı Borçlar Kanununun vekaletsiz iş görme hükümleri gereğince yüklenici aleyhine kamu zararı hesaplanmıştır. Oysa 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 526-531 düzenlenen vekaletsiz iş görme ancak işgörenin sözleşme ehliyetinden yoksun olması durumunda söz konusu olabilir. Halbuki söz konusu iş için hukuki geçerliliği olan sözleşmenin bulunduğundan,
...-TL ile ilgili olarak ilişilecek husus olmadığına oy birliğiyle,