KİRA BEDELİNİN TAHSİL EDİLMEMESİ
……..Pazaryeri, yaş sebze meyve bakliyat pazarının kurulduğu günlerin haricinde diğer seyyar satıcılara tahsis edilerek işletilmesi amacıyla ….. tarihinde imzalanan sözleşmeyle …… Tic. A.Ş.’ ne 3 yıl süreyle kiralandığı, ancak Kiracının sözleşme hükümlerine uymamış olmasına rağmen 3 aylık kira bedelinin tahsil edilmemesi dolayısı ile kamu zararına neden olunduğu anlaşılmıştır.
Kiracıyla idare arasında imzalanan Sözleşmenin 1’inci maddesinde, “İlçemiz sınırları içerisinde mülkiyeti Belediyemize ait halen …… yaş sebze, meyve ve bakliyat pazarı olarak faaliyet gösteren tamamı …….. parseldeki taşınmazın pazarın kurulduğu günlerin haricinde haftada bir gün diğer seyyar satıcılara geçici tahsis edilebilmesi için her biri 2m² den oluşan en fazla 500 adet seyyar tezgâhın işletme işi kira sözleşmesi ve ihale şartnamesinde belirtilen şartlar gereği 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 36’ncı maddesi uyarınca (kapalı teklif usulü ile) ............. bedelle 3 yıllığına kiraya verilmiştir.” hükmü,
2’nci maddesinde, “Kira başlangıç ve kira bedellerinin ödenmesi sözleşmenin noterden karşılıklı imzalanmasına müteakip yer teslim tarihinden itibaren başlar yer teslimi en geç 3 (üç) gün içerisinde yapılır. Ancak tadilat tamirat ve tezgâhların yapımı için 3 ay süre verildiğinden kira ödemeleri 3 ay sonunda başlayacaktır.” hükmü,
7’nci maddesinde, “Belediyemizin görevleri arasında bulunan ve Belediye için çok önem arz eden, seyyar satıcıları önleme ve onlara yer tahsisi ederek kontrolü bir düzen sağlanması için baz alınan en fazla 500 seyyar tezgahın (standın) pazarın kurulduğu günlerin haricinde haftada bir gün Belediyece belirlenen saatlerde sabah kurularak akşam kaldırılacaktır.” hükmü,
12’nci maddesinde, “Kira konusu Pazar yeri mevcut durumu ile kiraya verilmiş olup, Kira süresince, idarenin yazılı izini olmadıkça kiracı taşınmazın kullanım amacını ve ismini değiştiremez, amaç dışı kullanamaz. Ancak, ilave inşaat veya tadilat gerekmesi halinde idarenin (Emlak ve İstimlâk Müdürlüğünün) yazılı izni ve diğer gerekli izinler de alınmak kaydıyla yapılabilir. Yapılacak bu işlemler ve diğer imalatlar için (seyyar tezgâhların yapılması ve kurulması) her türlü masraflar kiracı tarafından karşılanır.” hükmü,
14’üncü maddesinde, “Kiracı kiralananı Belediyenin muvafakati dışında kısmen veya tamamen üçüncü kişilere devredemez ortak alamaz işgal ettiremez kullandıramaz devir ve temlik edemez, vekâlet vererek işletmeciye işlettiremez ortaklık kabulü veya sözleşmenin devri Belediyenin muvafakati olmadan yapılacak devir veya ortaklık işi kesinlikle tahliye nedenidir ve taşınmaz üzerine haciz ipotek teminat gibi yükümlülükler koyamaz. Ancak, kiracı bu yerleri(seyyar tezgâhlar) alt kiracılar eliyle işletebilir.” hükmü yer almaktadır.
Sözleşme hükümlerine göre ............ Belediyesi, tasarrufu altındaki Pazaryerini 3 yıl süreyle kiralamıştır. Belli bir düzenin sağlanması amacıyla Pazaryerinde kurulacak olan tezgâhların kiracı tarafından yapılacağı, tezgâhların yapımı için kiracıya 3 ay süre verileceği, bu süre için kira alınmayacağı sözleşmede açıkça belirtilmiştir.
Ayrıca, Denetim Ekibince gerçekleştirilen yerinde inceleme sonucunda kiracının sözleşmede öngörüldüğü üzere(belli bir düzeni sağlayacak nitelikte) tezgâh yapmadığı, alt kiracıların kendi tezgâhlarını kurmak suretiyle satış yaptıkları tespit edilmiştir.
Bu nedenle, yer teslimi yapıldıktan sonra kiracıdan, “tezgâhların yapılacağı” gerekçesiyle 3 aylık kira bedeli alınmamak sureti ile kamu kaynağında eksilmeye neden olunmuştur.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 11’inci maddesinde, “Bakanlıklarda müsteşar, diğer kamu idarelerinde en üst yönetici, il özel idarelerinde vali ve belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir. Ancak, Millî Savunma Bakanlığında üst yönetici Bakandır.
Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve bu Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana, mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.
Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler.” hükmü yer almaktadır.
Bu hükme göre, Üst yöneticiler işlerin gidişatından harcama yetkililerinin ve diğer görevlilerin bilgilendirmeleri ve raporları ile bilgi sahibi olmaktadırlar. Ayrıca üst yöneticilerin mali iş ve işlemler hakkında en temel görevleri, kurumlarındaki malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve bu amaçlar iç kontrol sistemlerinin kurulması, gerekli tedbirlerin alınması ve bu hususlarda genel politika ve uygulamaların oluşturulmasıdır. Bu nedenlerle üst yönetici (............ Belediye Başkanı) ............’ a sorumluluk tevdi edilemeyecektir.
............ pazaryerinin ihale edilerek kiraya verilmesi iş ve işlemleri Emlak ve İstimlâk Müdürlüğünce gerçekleştirilmektedir. Zabıta Müdürlüğü ise ancak Belediye Başkanlığının talimatı veya ilgili diğer müdürlüklerin talebi üzerine “belediye kolluk kuvveti” olarak gerekli destek hizmetini vermektedir.
Ayrıca, gerek dosyadaki bilgilerden gerekse savunmalardan, ihale öncesi Zabıta Müdürlüğünden herhangi bir belge-bilgi talep edilmediği, ihale sonrası da sözleşme hükümleri ve bunların uygulanmasına dair herhangi bir belge-bilginin Zabıta Müdürlüğüne intikal etmediği, anlaşılmaktadır. Pazaryerinde kurulacak tezgâh ve benzeri mahallerin kiralanması, sözleşmesinin hazırlanması ve uygulanmasına ilişkin ayrıntılardan, görev, yetki ve sorumlulukları çok büyük ölçüde diğer konularla ilgili olan Zabıta Müdürlüğü’nün de detaylı biçimde bilgi sahibi olması beklenemez. Bu nedenlerle de, (Zabıta Müdürü) ….. sorumluluk tevdi edilemeyecektir.
Bu itibarla, sorumlulardan ............ (Üst Yönetici – Belediye Başkanı/Adres: ............ Belediyesi) ve ………. (Harcama Yetkilisi – Zabıta Müdürü/Adres: ............ Belediyesi) konu ile ilgili olarak sorumluluk tevdi edilemeyeceğine Oy birliğiyle karar verildi.
Açıklanan diğer gerekçelerle, Belediye tasarrufunda olan ............ Pazaryeri, yaş sebze meyve bakliyat pazarının kurulduğu günlerin haricinde diğer seyyar satıcılara tahsis edilerek işletilmesi amacıyla …. tarihinde imzalanan Sözleşmeyle ............ ……….. Tic. A.Ş.’ ne 3 yıl süreyle kiralandığı, ancak Kiracının, Sözleşme hükümlerine (1, 2, 7, 12 ve 14’üncü maddelerine) uymamış olmasına rağmen 3 aylık kira bedelinin tahsil edilmemesi dolayısı ile neden olunan ayrıntıları aşağıda gösterildiği üzere, toplam …….. TL kamu zararının,
………. (Harcama Yetkilisi – Emlak ve İstimlak Müdür Vekili/Adres: ............ Belediyesi) münferiden,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,
(…….., “3 aylık sürenin bu yerin düzenlenmesi, alt kiracılarla olan sözleşme ve diğer iş ve işlemlerin tamamlanması için ayrıldığı ve dolayısıyla da sözleşmenin amir hükmü olması nedeniyle kira bedeli alınmadığı, anlaşıldığından, konu ile ilgili olarak ilişilecek bir husus bulunmadığı, yönünde karar verilmesi uygun olur”, şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı)
Oy çokluğuyla karar verildi.