Birim Fiyatın Üzerinde Ödeme Yapılması, Asgari Ücret Fiyat Farkının Hatalı Hesaplanması
….. Belediyesi tarafından …..’e ihale edilen …. TL Sözleşme Bedelli “12 Ay Süre İle 5 Adet İş Makinesi Operatörü, 10 Adet Şoför Hizmet Alımı İşi”ne ait dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
A) Denetçi sorgusunda yüklenicinin çalıştırdığı personele taahhüt ettiği aylık 52 saat gereken fazla mesai ücretini, 2013 yılının Nisan ayında ödemediği iddia edilmişse de, gönderilen savunma eki Nisan ayı bordo ve SGK tahakkuk fişinden personele fazla mesai ücretinin ödendiği anlaşıldığından konu hakkında ilişilecek husus bulunmadığına oy birliğiyle,
B) Yükleniciye Birim Fiyat Teklif Cetveline göre ödenmesi gereken tutarın üzerinde ödeme yapılması sonucu kamu zararına neden olunduğu görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesinde “Kamu zararı, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde,
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,
…” hükmü yer almaktadır.
İşe ait sözleşmenin 6’ncı maddesinde, sözleşmenin birim fiyat sözleşme olduğu, İdarece hazırlanmış cetvelde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için Yüklenici tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan tutarların toplamı olan …TL bedel üzerinden akdedildiği, yapılan işlerin bedellerinin ödenmesinde ise, birim fiyat teklif cetvelinde Yüklenicinin teklif ettiği ve sözleşme bedelinin tespitinde kullanılan birim fiyatların esas alınacağı ifade edilmiştir.
Yüklenici, birim fiyat teklif cetveli ile, 5 Adet İş Makinesi Operatörü için aylık …TL den 12 aylık ….TL, 10 Adet Şoför için aylık …..TL den 12 aylık ….TL, 15 personel için Aylık 26 gün üzerinden günlük 2 saat fazla çalışma saat mesaisi olarak …..TL den 12 aylık ….TL olmak üzere toplam …..TL teklifte bulunmuştur. Dolayısıyla yükleniciye ilgili ayda çalıştırılan personel sayısı ile personel için teklif edilen birim fiyatın çarpılması sonucu bulunacak tutarın ödenmesi gerekmektedir. Ancak, yapılan incelemede ….. yevmiye numaralı ödeme emri belgeleri ile yükleniciye Birim Fiyat Teklif Cetveline göre ödenmesi gereken tutarın üzerinde ödeme yapılması sonucu kamu zararına neden olunmuştur.
Sorumlular her ne kadar savunmalarında kamu zararı olarak hesaplanan tutarın iş artışından kaynaklanan personel artışı sonucu meydana geldiğini ve kamu zararı oluşmadığını belirtmişlerse de, iş artışından kaynaklanan personel artışı gözönüne alınarak yükleniciye ödenmesi gereken tutar belirlendiğinden savunmaların kabulü mümkün görülmemiştir.
Bu itibarla ….Ticaret’e ihale edilen “12 Ay Süre İle 5 Adet İş Makinesi Operatörü, 10 Adet Şoför Hizmet Alımı İşi”ne ilişkin teklif edilen birim fiyatın üzerinde ödeme yapılması sonucu meydana gelen …. TL kamu zararının,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi ……., Gerçekleştirme Görevlisi …. ile yapılan ödemelere ilişkin hak ediş raporu ve fiyat farkı cetveli bulunmaması nedeniyle 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 61’inci maddesi uyarınca ödemeye ilişkin belgelerin tamam olmasını kontrol etme sorumluluğu bulunan Muhasebe Yetkilisi ……….’ya,
…. TL’sinin Harcama Yetkilisi …, Gerçekleştirme Görevlisi …. ile yapılan ödemelere ilişkin hak ediş raporu ve fiyat farkı cetveli bulunmaması nedeniyle 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 61’inci maddesi uyarınca ödemeye ilişkin belgelerin tamam olmasını kontrol etme sorumluluğu bulunan Muhasebe Yetkilisi ……’ya,
müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereği hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine oy birliğiyle,
C) Yükleniciye asgari ücret fiyat farkının hatalı hesaplanarak ödenmesi sonucu kamu zararına neden olunduğu görülmüştür.
24.12.2002 tarih ve 2002/5037 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esasların28.04.2004 tarih ve 2004/7221 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değişik 8 inci maddesinde , “ İhale konusu hizmetin gerçekleştirilebilmesi için çalıştırılacak 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa tabi personelin, sayı ve günlük çalışma saatinin belirtilmesi kaydıyla,
a) Asgari ücret tespit komisyonunca ihale (son teklif verme) tarihinde 16 yaşını doldurmuş işçiler için belirlenmiş asgari ücretin değiştirilmesi halinde eski ve yeni asgari ücret arasındaki fark,
b) İhale (son teklif verme) tarihi itibarıyla işveren tarafından karşılanacak olan sosyal sigorta primi ve işsizlik sigortası primine ilişkin toplam tutarda, asgari ücret değişikliği veya sigorta primi alt sınır değişikliği ile prim oranlan değişikliği gibi sebeplerle meydana gelecek fark,
c) 506 sayılı Kanunun 77 nci maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde sözleşmede öngörülen ücret ekleri nedeniyle, işveren tarafından karşılanmakta olan sosyal sigorta primi ve işsizlik sigorta primine ilişkin toplam tutarda meydana gelecek fark, toplamı
(a), (b) ve (c) bentleri toplamı, 506 sayılı Kanun gereğince işveren nâm ve hesabına Hazinece yapılacak olan ödemeler de dikkate alınmak suretiyle bu Esasların 7 nci maddesi uygulanmaksızın ödenir veya kesilir.” Denilmektedir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esasların “Asgari ücret ve diğer işçilik maliyetlerindeki değişiklikten kaynaklanan fark” başlıklı 8’inci maddesinde öngörülen fiyat farkı ödemesinin amacı, ihale tarihinde (son teklif verme tarihinde) geçerli olan asgari ücretin değişmesi nedeniyle işçilik maliyetinde meydana gelen farkın yükleniciye ödenmesi olduğuna göre, asgari ücretin değişmesiyle ücretleri asgari ücretin belli bir yüzdesi üzerinden artırımlı olarak ödenmesi öngörülen personelin ücretlerinde meydana gelen maliyet artışının karşılanması amacıyla bu personelin artırımlı eski ücretleri ile artırımlı yeni ücretleri arasındaki fark ile bu farka ait sosyal sigorta primi ve işsizlik sigortası primi toplamının fiyat farkı olarak ödenmesi gerekecektir.
Söz konusu hizmet işinin sözleşmesi 13.02.2013 de imzalanmıştır. İşe ilişkin idari şartnamenin 46’ncı maddesinde, Yürürlükteki fiyat farkı kararnamesinin ilgili hükümleri gereği asgari ücrete gelecek olan farkın yansıtılacağı, 25’inci maddesinde, 5 adet iş makinesi operatörüne brüt asgari ücretin % 40 fazlasının, 10 adet şoföre brüt asgari ücretin ödeneceği belirtilmiştir. Dolayısı ile personelin artırımlı eski ücretleri ile artırımlı yeni ücretleri arasındaki fark ile bu farka ait sosyal sigorta primi ve işsizlik sigortası primi toplamı fiyat farkı olarak yükleniciye ödenmesi gerekirken bu tutardan fazla fiyat farkının, hak ediş raporu ve fiyat farkı hesap cetveli olmaksızın ödeme emri belgesi eki fatura ile ödendiği tespit edilmiştir.
Denetçi tarafından 24.12.2002 tarih ve 2002/5037 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esasların 28.04.2004 tarih ve 2004/7221 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değişik 8 inci maddesi ile Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel ücretleri ile ilgili fiyat farkı hesabı” başlıklı 83’üncü maddesinin birinci fıkrası hükümlerine göre fiyat farkının yalnızca brüt asgari ücretteki artış miktarı kadar hesaplanması gerektiği ve kamu zararının …. TL olduğu iddia edilmişse de, personelin artırımlı eski ücretleri ile artırımlı yeni ücretleri arasındaki fark ile bu farka ait sosyal sigorta primi ve işsizlik sigortası primi toplamının fiyat farkı olarak ödenmesi gerekeceğinden …. TL için ilişilecek husus bulunmadığına,
(Üye …..’ın “25.07.2005 tarih ve 25886 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel ücretleri ile ilgili fiyat farkı hesabı” başlıklı 83’üncü maddesinde: “83.1. Çalışan personele asgari ücretin üzerinde bir ödeme öngörülmekle birlikte hizmet alımlarına ilişkin fiyat farkı esaslarının sadece 8’inci maddesinin uygulanacağı hizmet alımı ihalelerinde, ihale tarihi itibarıyla geçerli brüt asgari ücretin artması halinde anılan madde gereği asgari ücretteki artış miktarı kadar fiyat farkı hesaplanacaktır.” hükmü yer almaktadır. Sayıştay Temyiz Kurulu’nun 16.10.2012 tarih ve 35595 sayılı Kararı’nda, Fiyat Farkı Esaslarının 8’inci maddesinde ve Kamu İhale Genel Tebliğinde, ihale tarihi itibarıyla geçerli brüt asgari ücretin artması halinde sadece asgari ücretteki artış miktarı kadar fiyat farkı ödeneceğine karar verilmiştir.
Fiyat Farkı Esaslarının 8’inci maddesinde ve Kamu İhale Genel Tebliğinde, ihale tarihi itibarıyla geçerli brüt asgari ücretin artması halinde sadece asgari ücretteki artış miktarı kadar fiyat farkı hesaplanacağı hüküm altına alınmıştır. Bu itibarla, fazladan hesaplanan fiyat farkı sonucu meydana gelen …. TL kamu zararının tazmini gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşüne karşı) oy çokluğuyla,
Ancak personelin artırımlı eski ücretleri ile artırımlı yeni ücretleri arasındaki fark ile bu farka ait sosyal sigorta primi ve işsizlik sigortası primi üzerinde fiyat farkı hesaplanarak ödenmesi sonucu meydana gelen …. TL kamu zararının,
…. Gerçekleştirme Görevlisi …., Harcama Yetkilisi …. ile yapılan ödemelere ilişkin hak ediş raporu ve fiyat farkı cetveli bulunmaması nedeniyle 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 61’inci maddesi uyarınca ödemeye ilişkin belgelerin tamam olmasını kontrol etme sorumluluğu bulunan Muhasebe Yetkilisi ….’ya,
….. Gerçekleştirme Görevlisi …, Harcama Yetkilisi …. ile yapılan ödemelere ilişkin hak ediş raporu ve fiyat farkı cetveli bulunmaması nedeniyle 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 61’inci maddesi uyarınca ödemeye ilişkin belgelerin tamam olmasını kontrol etme sorumluluğu bulunan Muhasebe Yetkilisi …..’ya,
müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereği hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine oy birliğiyle,