İşletme Hakkı Kira gelirinden KDV Alınmaması
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
Denetçi sorgusunda, ................ Belediyesi’ne ait gayrimenkullerden büfe, çay ocağı, otopark, wc, kafe amacıyla kullanılmak üzere işletme hakkı şeklinde kiraya verilen yerlerden Katma Değer Vergisinin tahsil edilmemesi nedeniyle kamu zararına neden olunduğu iddia edilmekte ise de,
3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde verginin konusunu teşkil eden işlemler sayılmış ve Türkiye’de yapılan ve madde de sayılan işlemlerin Katma Değer Vergisine tabi olduğu belirtilmiştir. Aynı maddenin 3/f bendinde de “Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemleri” Katma Değer Vergisine tabi tutulmuştur.
193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde sayılan mal ve haklar arasında “işletme hakları” da sayılmıştır. Buna göre, KDV Kanununda Katma Değer Vergisine tabi iki çeşit kiralama bulunmaktadır,
-Kanunun 1/1 inci maddesi çerçevesindeki ticari, sınai, zirai ve mesleki nitelikteki kiralamalar,
-Kanunun 1/3-f maddesi muvacehesinde Gelir Vergisi Kanunu’nun 70 inci maddesinde sayılan mal ve hakların kiralanması.
Belediyelerin bağımsız şirketleri ya da ortak veya sahip oldukları işletmelerin aktifine kayıtlı bulunan mal ve hakların kiralanması işlemleri Kanunun 1/1 inci maddesine göre Katma Değer Vergisine tabi bulunmaktadır.
Belediyelerin işletmelerine dahil olmayan ve doğrudan kendilerine ait bulunan gayrimenkullerin kiralanması işlemleri ise Kanunun 17/4-d maddesi gereğince vergiden istisna bulunmaktadır.
Ayrıca 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 70 inci maddesinde şirket, 71 inci maddesinde de işletme tesisinin nasıl kurulacağı açıklanmıştır. Ancak sorguya konu edilen taşınmazlar bağımsız bir işletme niteliğinde olan taşınmazlar değildir. Aksine belediyenin doğrudan kullanımında olan taşınmazlardır. Bu tür kiralamalar bir gayrimenkul kiralamasıdır ve Katma Değer Vergisinden istisna tutulmuşlardır.
Yukarıda zikredilen hususlar birlikte değerlendirildiğinde sorguya konu taşınmazların Belediyenin işletmelerine dahil olmayan ve doğrudan kendisine ait bulunan gayrimenkuller olduğu, bağımsız işletme niteliğini haiz olmayan taşınmaz niteliğinde olduğu ve kiralanması işlemlerinin Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 17/4-d maddesi gereğince vergiden istisna bulunduğu anlaşılmıştır.
Bu itibarla, bahse konu ……….. TL için ilişilecek husus bulunmadığına,
(….…’nın,
Sorguya konu taşınmazların bağımsız işletme niteliği taşıyıp taşımadığının ve bu yönüyle Katma Değer Vergisine tabi olup olmadığının belirlenmesi için Maliye Bakanlığı’na yazılması ve sonucuna göre karar verilmesi için Maliye Bakanlığı’ndan cevap gelinceye kadar hüküm dışı bırakılması gerekir,
Üye …,
3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde verginin konusunu teşkil eden işlemler sayılmış ve Türkiye’de yapılan ve madde de sayılan işlemlerin Katma Değer Vergisine tabi olduğu belirtilmiştir. Aynı maddenin 3/f bendinde de “Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemleri” Katma Değer Vergisine tabi tutulmuştur.
Belediyelerin bağımsız şirketleri ya da ortak veya sahip oldukları işletmelerin aktifine kayıtlı bulunan mal ve hakların kiralanması işlemleri Kanunun 1/1 inci maddesine göre Katma Değer Vergisine tabi bulunmaktadır.
Belediyelerin işletmelerine dahil olmayan ve doğrudan kendilerine ait bulunan gayrimenkullerin kiralanması işlemleri ise kanunun 17/4-d maddesi gereğince vergiden istisna bulunmakla birlikte, gayrimenkuller dışındaki mal ve hakların kiralanması işlemleri için böyle bir istisna söz konusu olmamaktadır. Dolayısıyla, belediyelerin Gelir Vergisi Kanunu’nun 70 inci maddesinde sayılan mal ve hakları kiralaması işlemleri kanunun 1/3-f maddesine göre Katma Değer Vergisine tabi bulunmaktadır.
Gelir Vergisi Kanunu’nun 70 inci maddesinde sayılan mal ve hakların iktisadi bir işletme aktifine kayıtlı olup olmaması, kiraya verenin mükellefiyetinin bulunup bulunmaması Katma Değer Vergisi uygulanmasına engel oluşturmamaktadır.
Bunun dışında belediyeye ait bazı gayrimenkuller vardır ki, onlar kendi başlarına iktisadi işletme niteliği taşımaktadırlar. Bu gibi durumlarda da bir gayrimenkul kiralaması değil, iktisadi işletmenin işletimi Katma Değer Vergisine tabi bulunmaktadır.
Yukarıda zikredilen hükümlerden anlaşılacağı üzere, sorguya konu taşınmazların işletme hakkının kiralanması, 3065 Sayılı Kanun kapsamında bir kiralama olup, alınan kira bedelleri Katma Değer Vergisine tabidir.
Bu itibarla, söz konusu yerlerin kira bedelleri üzerinden tahsil edilmeyen KDV’den kaynaklanan ………. TL kamu zararının sorumlulara ödettirilmesi gerekir, yönündeki ayrışık görüşlerine karşı,) oy çokluğuyla,