Sosyal Denge Tazminatından Gelir Vergisi
Denetçi sorgusunda yer alan, …Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi …Genel Müdürlüğü ile …-Sendika arasında yapılan Toplu İş Sözleşmesi uyarınca memur personele ödenen sosyal denge tazminatları üzerinden gelir vergisi kesilmemesi sonucu toplam …TL kamu zararına neden olunduğu iddiasına ilişkin olarak dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
30.06.1989 tarih ve 20211 sayılı mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanan 375 sayılı KHK’nın Ek 15’inci maddesinde,
“(Ek: 4/4/2012-6289/33 md.) Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.”
193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun,
“Gelirin unsurları” başlıklı 2’inci maddesinde,
“ Gelire giren kazanç ve iratlar şunlardır:
…
3. Ücretler,
…”
“Ücretin tarifi” başlıklı 61’inci maddesinde,
“Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.
…”
denilmektedir.
Anılan hükümler uyarınca, bir işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen ve para ile temsil edilebilen her türlü menfaatler, herhangi bir kanuni düzenlemeyle istisna edilenler haricinde, gelir vergisine tabi olup, 375 sayılı KHK’nın ek 15’inci maddesine istinaden kamu görevlilerine ödenecek sosyal denge tazminatları üzerinden de, bu ödemeler herhangi bir istisnaya tabi tutulmadığından, gelir vergisi kesintisi yapılması gerekmektedir.
Bahse konu olayda, …Genel Müdürlüğü ile …Sendikası arasında düzenlenen Toplu Sözleşme’nin “İyileştirme Zammı” başlıklı 33’üncü maddesinde, 4688 sayılı Kanun’un 32’inci maddesi uyarınca 27.06.1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15’inci maddesi hükümleri çerçevesinde …Sendika üyesi çalışanların halen almakta oldukları aylıklarına ilaveten her ayın maaş günü Sosyal Denge Tazminatı adı altında memurlar için, üçüncü altı ay için …TL, dördüncü altı ay için …TL ödeme yapılacağının hüküm altına alındığı, ancak, söz konusu Toplu Sözleşme hükmüne istinaden memur personele yapılan sosyal denge tazminatı ödemeleri üzerinden gelir vergisi kesintisi yapılmadığı anlaşılmıştır.
Her ne kadar sorumlularca yapılan savunmalarda, anılan Toplu Sözleşme hükümleriyle memur personele ödenen sosyal denge tazminatının mahiyeti itibariyle, yine 375 sayılı KHK’da düzenlenen, “Ek Ödeme” niteliğinde olduğu ve söz konusu “Ek Ödeme”ler damga vergisi haricinde herhangi bir vergiye tabi tutulmadığından, sosyal denge tazminatı ödemelerinin de gelir vergisinden istisna tutulması gerektiğini ileri sürülmekte ise de, 375 sayılı KHK’nın “Ek Ödeme”yi düzenleyen Ek 9’uncu maddesinde söz konusu “Ek Ödeme”nin damga vergisi haricinde herhangi bir vergiye tabi tutulmayacağı açıkça belirtilmiş olup 375 sayılı KHK’nın Ek 15’inci maddesinde düzenlenen “Sosyal Denge Tazminat”ı ödemesi için ise ne bahse konu KHK’da, ne de başka bir kanuni düzenlemede gelir vergisine tabi tutulmayacağına ilişkin herhangi bir hüküm bulunmamaktadır.
Bununla beraber, gelir vergisi genel bütçe gelirlerini ilgilendirdiği ve …Genel Müdürlüğü tarafından kesinti yoluyla tahsil edilen gelir vergileri bilahare beyanname yoluyla ilgili vergi dairesine ödenerek Hazineye intikal ettirildiğinden, söz konusu verginin eksik kesilmesi …Genel Müdürlüğü bütçesi bakımından kamu zararı oluşturmamaktadır. Ayrıca, usulüne uygun olarak kesilmeyen vergi dolayısıyla mevzuatı uyarınca çeşitli cezaların da tahakkuk ettirilmesi, özel takibat ve tahsil usulleri olabileceğinden konunun ilgili kurum olan Maliye Bakanlığınca da değerlendirilmesi yerinde olacaktır.
Bu itibarla, …Genel Müdürlüğü ile ...Sen Sendikası arasında düzenlenen Toplu Sözleşmelere istinaden memur personele yapılan sosyal denge tazminatı ödemelerinden kesilmeyen gelir vergisine ilişkin olarak,
Denetçisince sorgu konusu edilen …TL için, bu tutarın …Genel Müdürlüğü bakımından kamu zararı oluşturmadığı anlaşıldığından, ilişilecek husus bulunmadığına,
(Üye … ve Üye …’in, “Denetçi sorgusunda …Genel Müdürlüğünce 2013 yılında memur personele yapılan sosyal denge tazminatı ödemeleri üzerinden kesilmeyen gelir vergisi tutarları tespit edilmiş ve bu döneme ilişkin kamu zararı tutarı …TL olarak hesap edilmiştir. Bu itibarla, konunun Maliye Bakanlığına yazılmasına gerek bulunmayıp, Denetçisince hesap edilen kamu zararı tutarı …TL’nin sorumlularından tazminine karar verilmesi gerekirdi.” şeklindeki ayrışık görüşüne karşı,)
oy çokluğuyla,