Derneklere nakdi yardım yapılması.
A) Belediye bütçesinden, … Topluluğuna maddi yardım yapılması dolayısı ile kamu zararına neden olunduğu ileri sürülmüşse de,
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesinin (b) bendinde, belediyenin mahalli müşterek olmak şartıyla gerektiğinde, öğrencilere, amatör spor kulüplerine malzeme verebileceği ve gerekli desteği sağlayacağı, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenleyebileceği, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan sporculara belediye meclisi kararıyla ödül verebileceği hüküm altına alınmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 29’uncu maddesinde, ‘‘Gerçek veya tüzel kişilere kanuni dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla, kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.
Bu yardımların yapılması, kullanılması, izlenmesi, denetlenmesi ve kamuoyuna açıklanmasına ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığınca hazırlanarak Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.” denilmektedir.
Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmeliğin 4’üncü maddesinin 1’inci fıkrasının (c) bendinde, bu Yönetmelikte geçen yardım kavramının, idare bütçelerinden teşekküllere yapılacak nakdi yardımı ifade ettiği belirtildikten sonra 5’inci maddesinde yardım yapılabilme şartları açıklanmış ve Yönetmeliğin bu maddesinde, idare bütçesine bu amaçla ödenek tefrik edilmiş olması ve teşekkülün, yardım yapacak idarenin görev alanına giren konularda faaliyet göstermesi şartıyla yardım yapılabileceği hükme bağlanmıştır.
Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünce 08.07.2005 tarih ve 25869 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Gençlik ve Spor Kulüpleri Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde,
“Bu Yönetmelikte geçen,
…
Spor kulübü: Spor faaliyetlerinde bulunmak amacıyla kurularak Genel Müdürlüğe kayıt ve tescilini yaptıran dernekleri,
…” hükmü,
“Gençlik faaliyeti türü ve spor dalı seçimi” başlıklı 25’inci maddesinde,
“Kulüpler diledikleri gençlik faaliyeti türü veya spor dalında faaliyet gösterebilirler. Dernek ve kulüpler faaliyet gösterecekleri gençlik faaliyeti türünü veya spor dalını tescil esnasında taahhüt etmek zorundadırlar.
…” hükmü yer almaktadır.
Buna göre, belediyelerinin görevleri arasında gerektiğinde amatör spor kulüplerine malzeme vermek ve gerekli desteği sağlamak da sayılmış olup söz konusu “gerekli destek” ibaresinin kapsamına nakdi yardımların da dâhil olduğu, Kanun koyucunun bununla ilgili kısıtlayıcı bir iradesinin bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Amatör spor kulüplerine gerekli desteği sağlamak belediyenin görev alanına girdiğinden ve tüzüğü gereği spor kulübü statüsünde olan … Topluluğuna nakdi yardım yapılmasında mevzuat aykırılık bulunmamaktadır.
Ayrıca, 6495 sayılı Kanun’un 100’üncü maddesiyle 03.07.2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesinin ikinci fıkrası,
“Belediyelerin birinci fıkranın (b) bendi uyarınca, sporu teşvik etmek amacıyla yapacakları nakdi yardım, bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın, büyükşehir belediyeleri için binde yedisini, diğer belediyeler için binde on ikisini geçemez.” şeklinde değiştirilmiş olup, ödenen tutarın Kanun hükmü ile belirlenen sınırlar dâhilinde kaldığı anlaşılmaktadır.
Açıklanan gerekçelerle, …Topluluğuna yapılan toplam … TL ödeme için ilişilecek bir husus bulunmadığına oybirliğiyle,
B) Belediye bütçesinden, … Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Derneğine maddi yardım yapılması dolayısıyla kamu zararına neden olunduğu anlaşılmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanununun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddesinde,
“Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda,
a) Mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait yapım, bakım, onarım ve taşıma işlerini bedelli veya bedelsiz üstlenebilir veya bu kuruluşlar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir ve bu amaçla gerekli kaynak aktarımında bulunabilir. Bu takdirde iş, işin yapımını üstlenen kuruluşun tâbi olduğu mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır.
b) Mahallî idareler ile merkezî idareye ait aslî görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla gerekli aynî ihtiyaçları karşılayabilir, geçici olarak araç ve personel temin edebilir.
c) (Değişik: 12/11/2012-6360/19 md.) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.
d) Kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilir veya süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bu taşınmazlar aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür.
Kamu kurum ve kuruluşlarına belediyeler, bağlı kuruluşları ve belediye şirketlerince devir veya tahsis edilen taşınmazlar, kamu konutu ve sosyal tesis olarak kullanılamaz.
(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/19 md.) 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.”
hükmü yer almaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanununun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddesinde 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Bütçelerden yardım yapılması” başlıklı 29’uncu maddesinin belediyeler için uygulanmayacağı hüküm altına alınmıştır. Bu hükümle, belediyelerin derneklere yardım yapabilmesine izin veren hüküm ortadan kalkmıştır.
Açıklanan gerekçelerle, … Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Derneğine mevzuata aykırı olarak maddi yardım yapılması sonucu neden olunan kamu zararı toplam tutarı … TL’ nın sorumlularına ödettirilmesine,
Ancak bununla birlikte, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 11’inci maddesinde, “Bakanlıklarda müsteşar, diğer kamu idarelerinde en üst yönetici, il özel idarelerinde vali ve belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir. Ancak, Millî Savunma Bakanlığında üst yönetici Bakandır.
Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve bu Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana, mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.
Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler.” Hükmü yer almaktadır. Bu hükme göre, Üst yöneticiler işlerin gidişatından harcama yetkililerinin ve diğer görevlilerin bilgilendirmeleri ve raporları ile bilgi sahibi olmaktadırlar. Ayrıca üst yöneticilerin mali iş ve işlemler hakkında en temel görevleri, kurumlarındaki malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve bu amaçlar iç kontrol sistemlerinin kurulması, gerekli tedbirlerin alınması ve bu hususlarda genel politika ve uygulamaların oluşturulmasıdır.
Söz konusu mevzuat hükümleri uyarınca, “… Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Derneği’ne maddi yardım yapılması” suretiyle oluşan kamu zararı için, …’a (Belediye Başkanı – Üst Yönetici) sorumluluk tevdi edilemeyeceğine,
Ayrıca, Belediye Meclisinin 08.04.2011 tarih ve 325 sayılı Kararında, “… İlçemiz sınırları içerisinde bulunan ihtiyaç sahibi aileleri tespit etmek, bunlara yapılacak düzenli ve toplu gıda, giyim, temizlik maddeleri, yakacak gibi ayni ve nakdi yardımların … Yardımlaşma ve Ekonomik Dayanışma Derneği aracılığıyla yapılmasına ilişkin olarak hazırlanan müdürlük teklifinin protokolün kabulü doğrultusunda aynen kabulüne, …” ifadesi yer almaktadır. Bu ifadeden, adı geçen Derneğe doğrudan nakdi yardım yapılması hususu yerine, ilçe sınırları dâhilindeki ihtiyaç sahiplerinin belirlenmesi ve diğer şekli ayrıntılara yer verildiğinden, Belediye Meclis Üyelerinin tamamına da sorumluluk tevdi edilemeyeceğine,
Oy birliğiyle,