Zamanaşımına Uğratılan Çevre Temizlik
Denetçi sorgusunda yer alan, 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında yer alan 2008 yılında tahakkuk etmiş çevre temizlik vergisi ve gecikme faizleri toplamı …TL’nin 2013 yılı sonu itibariyle tahsil edilmeyerek zamanaşımına uğratıldığı iddiasına ilişkin olarak dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
6183 sayılı Amme Alacakları Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un,
“Kanunun şümulü” başlıklı 1’inci maddesinde, “Devlete, vilayet hususi idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim, harç, ceza tahkik ve takiplerine ait muhakeme masrafı, vergi cezası, para cezası gibi asli, gecikme zammı, faiz gibi fer'i amme alacakları ve aynı idarelerin akitten, haksız fiil ve haksız iktisaptan doğanlar dışında kalan ve amme hizmetleri tatbikatından mütevellit olan diğer alacakları ile, bunların takip masrafları hakkında bu kanun hükümleri tatbik olunur.
…”
“Ödeme zamanı ve önce ödeme” başlıklı 37’nci maddesinde, “Amme alacakların hususi kanunlarda belli edilen zamanlarda ödenir.
Hususi kanunlarda ödeme zamanı tespit edilmemiş amme alacakları Maliye Vekaletince belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir.
…”
“Tahsil zamanaşımı” başlıklı 102’nci maddesinde,
“Amme alacağı, vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar. Para cezalarına ait hususi kanunlardaki zamanaşımı hükümleri mahfuzdur.
Zamanaşımından sonra mükellefin rızaen yapacağı ödemeler kabul olunur.”
“Zamanaşımını kesilmesi” başlıklı 103’üncü maddesinde,
“Aşağıdaki hallerde zamanaşımı kesilir,
1. Ödeme,
2. Haciz tatbiki,
3. Cebren tahsil ve takip muameleleri sonucunda yapılan her türlü tahsilat,
4. Ödeme emri tebliği,
…”
denilmektedir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Çevre temizlik vergisi” başlıklı mükerrer 44’üncü maddesinde ise,
“Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalar çevre temizlik vergisine tabidir.
…
Verginin mükellefi, binaları kullananlardır. Mükellefiyet binanın kullanımı ile başlar.
…
Su tüketim miktarı esas alınmak suretiyle hesaplanan çevre temizlik vergisi, su faturasında ayrıca gösterilmek suretiyle tahakkuk etmiş sayılır. Bu suretle tahakkuk eden vergi, su tüketim bedeli ile birlikte belediyelerce tahsil edilir. Su ve kanalizasyon hizmetleri ayrı bir kanunla düzenlenmiş bulunan büyük şehir belediye sınırları ve mücavir alanlardaki çevre temizlik vergisi ise 20.11.1981 tarihli ve 2560 sayılı Kanun hükümlerine göre kurulan su ve kanalizasyon idarelerince tahsil edilir.
İş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisi, belediyelerce binaların tarifedeki derecelere intibak ettirilmesi üzerine her yılın Ocak ayında yıllık tutarı itibarıyla tahakkuk etmiş sayılır. Tahakkuk eden vergi, bir defaya mahsus olmak üzere, belediyelerin ilan mahallerinde bir ay süreyle topluca ilan edilir. İş yeri ve diğer şekilde kullanılan binalarla ilgili olarak tahakkuk eden bu vergi, her yıl, emlak vergisinin taksit sürelerinde ödenir.
…”
denilmektedir.
Anılan hükümler uyarınca, belediyelerin, vergi, resim, harç, ceza tahkik ve takiplerine ait muhakeme masrafı, vergi cezası, para cezası gibi asli ve gecikme zammı, faiz gibi fer’i amme alacakları vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmediğinde zamanaşımına uğrar. Buna göre, çevre temizlik vergileri de, tahakkuk ettikleri takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmediğinde zamanaşımına uğramış olur. Bununla beraber, zamanaşımı süresi içerisinde mükellef tarafından yapılan ödeme ile belediye tarafından mükellefe haciz uygulanması, usulüne uygun şekilde tebliğ yapılması, ödeme emri tebliğ edilmesi veya cebren tahsil ve takip muameleleri sonucunda yapılan her türlü tahsilat zamanaşımı süresini keserek yeniden başlatır.
Bahse konu Rapor maddesinde ise, her ne kadar Denetçisince, …Belediyesince 2008 yılında tahakkuk ettirilen çevre temizlik vergisi alacaklarının 31.12.2013 tarihi itibariyle tahsil edilmeyerek tahsil zamanaşımına uğratılması sonucunda gecikme faizleri dahil toplam …TL kamu zararına neden olunduğu ileri sürülmekte ise de, sorumlularca gönderilen belgeler üzerinde yapılan incelemede,
1) Sorumlularca, çevre temizlik vergileri ile beraber (Raporun diğer maddelerinde sorgu konusu edilen) emlak vergileri, ilan ve reklam vergileri ve idari para cezaları için, hepsi de 2008 yılına ilişkin olup 2009 yılının 4 ile 12’nci ayları arasında düzenlenmiş, yaklaşık 5150 mükellefe ilişkin (elektronik ortamda) ödeme emri suretleri gönderildiği, ancak, gönderilen ödeme emirlerinin toplam tutarları olmadığından ve Denetçi sorgusunda da mükellefler ve ayrıntı tutarlar gösterilmediğinden sorgu ve savunmaların karşılaştırma imkanı bulunmadığı,
2) Sorumlularca çevre temizlik vergilerine ilişkin olarak toplam …TL için (elektronik ortamda) tahsilat tabloları gönderilmiş ise de, gönderilen tablolardan söz konusu tahsilatın hangi yıl tahakkuklarına ilişkin olduğunun anlaşılamadığı, ayrıca, söz konusu tahsilatın Denetçisince sorguya alınan 2008 yılına ilişkin olduğu kabul edilse dahi, bu tutarlara tahsilat tarihleri itibariyle tahakkuk eden ceza tutarlarının da dâhil olduğu, dolayısıyla, sorumlularca bildirilen tahsilat tutarından ne kadarının, Denetçisince tespit yapılan tarih itibariyle belirlenen çevre temizlik vergisi ve gecikme cezası toplamı ….TL’den düşüleceğinin ayrıca belirlenmesi gerektiği, yine şayet bu tahsilatlar sorguda gösterilen tutarlara ilişkin olarak yapıldı ise ve bir mükellefe ilişkin borcun kısmen tahsili söz konusu ise bu borcun kalan kısmı için de zamanaşımı kesileceğinden, tahsilat ve zamanaşımı durumlarının mükellef bazında gösterilmesi gerektiği,
3) Sorumlularca, çevre temizlik vergisi mükellefi iken çeşitli nedenlerle işyerlerini kapattıkları ve 2008 yılında faaliyette olmadıkları tespit edilen mükelleflerin 2008 yılına ait çevre temizlik vergilerinden toplam …TL’ye ilişkin tahakkukun terkin yoluyla alacaklardan düşürüldüğü bildirilmiş ise de, söz konusu terkin işlemlerine ilişkin olarak elektronik ortamda gönderilen tablolardan, terkin edilen çevre temizlik vergilerinin hangi yıl tahakkuklarına ilişkin olduğunun anlaşılamadığı, ayrıca, söz konusu terkinlerin Denetçisince sorguya alınan 2008 yılına ilişkin olduğu kabul edilse dahi, bu tutarlara terkin tarihleri itibariyle tahakkuk eden ceza tutarlarının da dâhil olduğu, dolayısıyla, sorumlularca bildirilen terkin tutarından ne kadarının, Denetçisince tespit yapılan tarih itibariyle belirlenen çevre temizlik vergisi ve gecikme cezası toplamı …TL’den düşüleceğinin ayrıca belirlenmesi gerektiği,
4) Sorumlularca, 25.02.2011 tarih ve 27857 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6111 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Ve Diğer Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’dan yararlandığı iddia olunan çevre temizlik vergisi mükelleflerine ilişkin olarak elektronik ortamda gönderilen belgenin, Belediye personelince düzenlenmiş “Torba Yasa Ödeme Durum Listesi” adlı bir word belgesi olduğu, savunmalarda belirtilen “Yapılandırma sözleşme suretleri”nin ise birkaç kişiyle ilgili olarak gönderildiği, gönderilen listelerde yapılandırma yapılan gelir türünün “Tüm gelirler” olarak belirtildiği ve bunlardan ne kadarının ya da hangilerinin çevre tezmizlik vergilerine ilişkin olduğunun anlaşılamadığı, ayrıca, her ne kadar Denetçisince sorguya 6111 sayılı Kanun’dan faydalanan mükelleflerin alınmadığı belirtilerek bu savunmalar kabul edilmemişse de, sorgu veya rapor ekinde kamu zararına esas tutulan mükellef listelerine yer verilmediğinden, iddia ve savunmaları karşılaştırma imkanı bulunmadığı,
5) Sorumlularca savunma ekinde gönderilen bir kısım belgelerden, mükelleflerden…. A.Ş. hakkında …… Mahkemesi tarafından verilmiş olan ve anılan şirket aleyhine hiçbir icra takibinin yapılmaması ve 6183 sayılı Kanun’a göre yürütülenler dahil evvelce başlamış takiplerin durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı bulunduğu, dolayısıyla, anılan mükellefe ait olan, yine sorumlularca savunma ekinde gönderilen belgelerden tespit edilen, 2008 yılı çevre temizlik vergilerine ilişkin toplam …TL alacakla ilgili zamanaşımının, ihtiyati tedbire hükmedilen …tarihi itibariyle durduğu,
6) …Belediye Meclisince 6183 sayılı Kanun’un 106’ncı maddesi gereğince tahsil imkansızlığı sebebiyle terkin edildiği bildirilen toplam …TL’nin …TL’sinin çevre temizlik vergilerine ilişkin olduğu, dolayısıyla, söz konusu …TL için de denecek kalmadığı,
anlaşılmıştır.
Bu itibarla, Denetçisince, … Belediyesi tarafından 2008 yılı çevre temizlik vergisi asılları ve cezalarına ilişkin olarak tahakkuk ettirildiği halde 2013 yılı sonu itibariyle tahsil edilmeyerek zamanaşımına uğratıldığı iddia olunan toplam …TL’nin,
…TL’si için, bu tutarla ilgili mükellef …A.Ş. hakkında verilmiş ihtiyati tedbir kararı bulunduğu, dolayısıyla söz konusu tutar için zamanaşımının durduğu anlaşıldığından, ilişilecek husus bulunmadığına,
…TL’si için, bu tutara ilişkin emlak vergisi alacaklarının …Belediye Meclisince 6183 sayılı Kanun’un 106’ncı maddesine istinaden tahsil imkansızlığı nedeniyle terkin edildiği anlaşıldığından, ilişilecek husus kalmadığına,
oy birliğiyle,