Damga Vergisi Kesintisi Yapılmaması.
Denetçi sorgusunda yer alan, …. Büyükşehir Belediyesince .…Genel Müdürlüğünden gerçekleştirilen taşıt kiralama hizmeti karşılığı yapılan ödemeler üzerinden damga vergisi kesintisi yapılmaması sonucu toplam …. TL kamu zararına neden olunduğu iddiasına ilişkin olarak dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
488 Sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun,
1’inci maddesinin 1’inci fıkrasında “Bu kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlar Damga Vergisi’ne tabidir.”
3’üncü maddesinin 2’nci fıkrasında “Resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların Damga Vergisini kişiler öder.”
8’inci maddesinde “Bu kanunda yazılı resmi daireden maksat, genel ve katma bütçeli daire ve idarelerle, il özel idareleri, belediyeler ve köylerdir.
Bu dairelere bağlı olup ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletmeler resmi daire sayılmaz.”
denilmektedir.
Anılan hükümlere göre, 488 sayılı Kanun uyarınca resmi daire sayılan genel ve katma bütçeli daire ve idarelerle, il özel idareleri, belediyeler ve köylere bağlı olup ayrı bir tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletmeler damga vergisi uygulaması bakımından resmi daire sayılmayacak ve bu işletmelerle anılan resmi daireler arasında düzenlenen ve 488 sayılı Kanun uyarınca damga vergisine tabi kağıtlar üzerinden doğan damga vergisi söz konusu işletmelerden tahsil edilecektir. Dolayısıyla, 488 sayılı Kanun uyarınca resmi daire sayılan idarelere bağlı iktisadi işletmelerden ayrı bir kamu tüzel kişiliği bulunmayanlar damga vergisinden muaf tutulmuşlardır.
Bahse konu olayla ilgili olarak ise,
Anayasanın “İdarenin bütünlüğü ve kamu tüzel kişiliği” başlığı altındaki 123’üncü maddesinin 3’üncü fıkrasında “Kamu tüzel kişiliği, ancak kanunla veya kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulur.” hükmü yer almaktadır.
24.7.1943 tarihli ve 5464 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4483 sayılı …Tramvay ve Elektrik Türk Anonim Şirketi İmtiyaziyle Tesisatının Satın Alınmasına Dair Mukavelenin Tasdiki ve Bu Müessesenin İşletilmesi Hakkında Kanun’un,
1’inci maddesinde,
“ … Tramvay ve Elektrik Türk Anonim Şirketi imtiyaz ve tesisatının satın alınmasına dair 24/6/1943 tarihinde Nafıa Vekili ile salahiyetli Şİrket murahhası arasında imza ve teati edilmiş olan bağlı mukavelename tasdik edilmiştir.”
4’üncü maddesinde,
“Satın alınan tesisat ve emvalin işletilmesi için 1944 takvim yılı sonuna kadar faaliyette bulunmak üzere hükmi şahsiyeti haiz ve hukuki hükümlerine tabi Nafıa Vekilliğine bağlı muvakkat bir idare kurulmuştur.
…”
5’inci maddesinde,
“Muvakkat idare uhdesinde bulundurduğu bütün tesisatı, emval ve saireyi bütün hak ve vecibeleriyle birlikte 1/1/1945 tarihinde …Belediyesine devreder. Ancak Hükümet lüzum gördüğü takdirde devir bu tarihten evvel de yapılabilir.
…Belediyesi bu hizmete ait işleri, bu kabil müesseseler için umumi bir işletme kanunu çıkıncaya kadar mülhak bütçeli bir müessese halinde idare eder. Şu kadar ki bu müessesenin abonelerle olan münasebetlerine, hizmetlerin ifasına, tarifelerin tesbitine, tesislerin tevsi ve tadil ve temdidine ve işletme ile ilgili sair hususlara dair olup Şirketçe tatbik edilmiş olan usul ve esaslar Nafıa Vekilliğince tadil ve yenilerinin vazına kadar mer’i ve muteberdir.”
denilmektedir.
Anılan hükümlere göre, 24.06.1943 tarihinde Nafia (Bayındırlık) Bakanlığınca, imtiyaz sahibi bir şirkete ait olan …Tramvay ve Elektrik Türk Anonim Şirketinin imtiyaz ve tesisleri satın alınmış ve 4483 sayılı Kanun ile de, satın alınan söz konusu tesis ve malların işletilmesi için 1944 takvim yılı sonuna kadar faaliyette bulunmak üzere hükmi şahsiyeti haiz ve hukuki hükümlerine tabi Nafia Bakanlığına bağlı geçici bir idare kurulmuştur. 4483 sayılı Kanun uyarınca söz konusu geçici idare, uhdesinde bulundurduğu bütün tesisat ve malları tüm hak ve vecibeleriyle birlikte 01.01.1945 tarihinde .…Belediyesine devretmiştir. Anılan Kanun’da, ....Belediyesince söz konusu hizmete ait işlerin, benzeri müesseseler için genel bir işletme kanunu çıkıncaya kadar, katma bütçeli bir müessese halinde idare edileceği hüküm altına alınmış ancak bu müessesenin .… Belediyesinden ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olduğu belirtilmemiştir. Neticede, halen anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde …. Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı katma bütçeli bir genel müdürlük olarak faaliyet gösteren .… Genel Müdürlüğünün ayrı bir tüzel kişiliği bulunduğunu belirten veya bu İdareye tüzel kişilik verilmesi konusunda yetki veren açık bir kanun hükmü bulunmamaktadır. Dolayısıyla, Anayasa’nın 123’üncü maddesinde yer alan, kamu tüzel kişiliğinin ancak kanunla veya kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulacağı hükmü karşısında …. Genel Müdürlüğü’nün ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip olduğunun ileri sürülmesi mümkün olmadığından, …. Büyükşehir Belediyesi ile …. Genel Müdürlüğü arasında düzenlenen kağıtlar dolayısıyla anılan Genel Müdürlükten damga vergisi tahsil edilmemesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, …. Büyükşehir Belediyesince …. Genel Müdürlüğünden gerçekleştirilen taşıt kiralama hizmeti karşılığı yapılan ödemeler üzerinden damga vergisi kesintisi yapılmadığından bahisle Denetçi sorgusuyla kamu zararı olarak hesap edilen toplam ….TL için ilişilecek husus bulunmadığına oybirliğiyle karar verildi.