GELİR VERGİSİ STOPAJI
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
Denetçi sorgusunda, 17.10.2013 tarihinde …. İnşaat ve Elekt. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye ihale edilen …. TL bedelli iş makinesi kiralanması işinde, yapılan ödemelerden gelir vergisi kesintisi yapılmadığı iddia edilmekte ise de,
Stopaj (Vergi Tevkifatı), Gelir ve Kurumlar Vergisine tabi kazançlara İlişkin hasılatın ilgililere ödenmesi aşamasında kaynakta kesilen ve o ilgili adına Vergi Dairesine yatırılan bir vergidir. Bu verginin ödenmesinden, kaynakta kesintiyi yapan sorumludur. Stopajı doğuran işlem, stopaja tabi istihkakın nakden veya hesaben ödenmesidir.
Stopaj vergisinin amacı, vergilerin tahsilini daha kolay ve garantili şekilde gerçekleştirmek, küçük matrahların vergiden kaçırılmasını önlemek, Vergi Dairesinin ve vergi mükellefinin işlem yükünü azaltmak, verginin, vergiyi doğuran olayın gerçekleştikten sonra çok kısa bir süre içinde Vergi Dairesine geçmesini sağlamaktır.
Stopaj Vergisi 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94’üncü maddesinde düzenlenmiş bir vergidir. Bu maddede "Kamu İdare ve müesseseleri, İktisadi Kamu Müesseseleri, Sair Kurumlar, Ticaret Şirketleri, İş Ortakları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan Ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar." denilerek stopaj vergisi kesintisini kimlerin ve hangi işlemlerde yapmak zorunda olduğu belirtilmiştir. Ayrıca 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun 37’nci maddesinde, Her türlü ticari ve sınai faaliyetlerden doğan kazançların ticari kazanç olduğu hükme bağlanmıştır. Aynı kanunun 70 inci maddesinde ise, aşağıdaki yazılı mal ve hakların sahipleri, mutasarrıfları, zilyetleri, irtifak ve intifa hakkı sahipleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesinde elde edilen İratların gayrimenkul sermaye iradı olduğu belirtilerek aynı maddenin 8 inci bendinde, motorlu nakil ve cer vasıtaları, her türlü motorlu araç, makine ve tesisat ile bunların eklentilerinin de gayrimenkul olarak değerlendirilmesi gerektiği hükme bağlanmıştır.
Ayrıca maddenin devamında, "Yukarıda yazılı mallar ve haklar ticari ve zirai bir işletmeye dahil bulunduğu takdirde bunların iratları ticari veya zirai kazancın tespitine müteallik hükümlere göre hesaplanır." denilmektedir. (Örneğin, nakil işleriyle uğraşan kişiye ait kamyonun kiraya verilmesi işleminde elde edilen kazanç, kamyon işletmeye dahil olsa da olmasa da ticari kazançtır. Çünkü Kamyonun kazancı ticari bir organizasyon içerisinde gerçekleşmekte ve kamyonun noterden satışının alınması ile birlikte sahibinin ticari kazanç esaslarına göre vergilendirilmesi başlamaktadır.) Tüccarlara ait olsa dahi, işletmeye dahil bulunmayan gayrimenkullerle haklar hakkında bu bölümdeki hükümler uygulanır hükmü yer almaktadır. (Örneğin, tüccara ait olan Evin kiraya verilmesinde vergilendirme, Ev işletmeye dahilse kazanç Ticari Kazanç, ev işletmeye dahil değilse Gayrimenkul Sermaye İradı olarak vergilenecektir.)
Aynı Kanunun 94 üncü maddesinin 5/a bendinde, 70 inci maddede yazılı mal ve hakların kiralanması karşılığı yapılan ödemelerde %20 oranında tevkifat yapılacağı yer almaktadır.
Ticari işletmeye dahil olma ifadesinden, kurumlar ve bilanço esasına tabi olan işletmelerde bilançonun aktifinde kayıtlı mal ve hakların anlaşılmasının gerekeceği, İşletme hesabı esasına göre defter tutan ferdi işletmelerde ise, işletme faaliyetleriyle doğrudan ilgisi olan ve envantere alınmış bulunan iktisadi kıymetlerin anlaşılması gerekmektedir.
Bu çerçevede, Kurumun yaptığı hizmetlerde kullanılmak üzere "İş Makinası Kiralama" hizmet alımı ihalesine çıkılmış ve bu ihaleye katılanlardan en uygun teklifi veren …. vergi sicil numaralı mükellefi …….Ltd. Şti. ihaleyi almıştır. İhaleyi alan şirket 1 tanesi kendisine ait olmak üzere 8 tanesini de kiralayarak toplam 9 adet iş makinasını ihalede belirtilen esaslar çerçevesinde kurumun hizmetine sunmuştur. İlgili şirket kiraladığı iş makinalarının 6 tanesini ….. Vergi Dairesinin ……. vergi sicil numaralı mükellefi ….. Taahhüt Turizm Taş.S Dış Tic. A.Ş'den 2 tanesini de ………vergi sicil numaralı mükellefi ….. Taah. Elektronik Otomotiv S Dış Tic. Ltd. Şti.'den kiralamıştır. Dolayısıyla burada iki tür vergisel işlem vardır. Birincisi kurumun ile … Elektronik S Tic. Ltd. Şti. arasında ikincisi ise …..ve Elektronik S Tic. Ltd. Şti. ile iş makinalarını kiraladığı yukarıda adı geçen şirketler arasındadır. ….s Tic. Ltd. Şti. Kurumun hizmetine verdiği araçlar karşılığında kurum adına faturasını düzenleyecek, …Turiz.Taş.S Dış Tic. A.Ş. ve …İnş. Taah. Elektronik Oto. San. Ve Dış Tic. Ltd. Şti. de kiraya vermiş oldukları iş makinaları için ….İnş.ve Elektronik S Tic. Ltd. Şti. adına faturalarını düzenleyerek vergisel işlemler tamamlanacaktır. Burada açıklığa kavuşturulması gereken husus, bu işlemler sonucunda elde edilen kazancın “Ticari Kazanç” olarak mı yoksa “Gayri Menkul Sermaye İradı” olarak mı değerlendirileceğidir. …. San. Tic. Ltd. Şti'nin iş makinalarını kiralamış olduğu makinalar için yukarıda adı geçen şirketlere ödemiş olduğu bedel, bu iş makinalarının kiraya veren şirketlerin aktifinde kayıtlı olmaları, yapılan işin sadece iş makinası kiralaması olmayıp başta ulaşım, bakım, onarım, akaryakıt, yedek parça, operatör ücreti, sigorta ile çalıştırdığı elemanların mali ve kanuni haklan ile bunlara ait her türlü gider yükleniciye ait olmak üzere tüm unsurları kapsayan hizmet alımı işi olması, yapılan işin ihaleyi alan şirketin iştigal konusuna girmesi ve bu işlemlerin ticari bir organizasyon içerisinde olması nedeniyle iş makinalarının kiralanması işleminden elde edilen kazanç “Ticari Kazanç” olarak değerlendirilerek yapılan ödemede stopaj yapılmaması gerekmektedir. Ayrıca burada yapılan gayrimenkul kiralama ve kiraya verme, şekli ve maddi şartlan ile kurulmuş bir ticari organizasyon içinde yapıldığından, ticari faaliyetin unsuru sayılacağı açıktır. Bu işlemde ticari organizasyonun şekli ve maddi unsurları açıkça bellidir. Bu hüküm ve açıklamalara göre, bu ticari organizasyon çerçevesinde yapılan gayrimenkul kiralama ve kiraya verme işleri nedeniyle elde edilen kazanç ticari kazanç olup stopaj kesintisi yapılmaması gerekir. Ayrıca 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 94’üncü maddesinde göre aynı Kanun’un 42’nci maddesi kapsamındaki yıllara sari inşaat işleri dışında ticari kazançlardan stopaj yapılacağına dair bir hüküm yoktur.
Sonuç olarak, Kurumdan "İş Makinası Kiralama" Hizmet Alımı İşi İhalesini alan …. Elek. San. Tic. Ltd. Şti'nin hem aktifinde kayıtlı olan iş makinası hem de yukarıda adı geçen şirketlerden kiralamış olduğu iş makinalarından elde edilen kazanç yukarıda belirtmiş olduğumuz hususlardan dolayı “Gayri Menkul Sermaye İradı” değil “Ticari Kazanç”tır. Dolayısıyla bu işlemlerde ihaleyi alan …. Elek. San. Tic. Ltd. Şti'ye kurum tarafından yapılan ödemeler ticari kazanç olup hiçbir aşamasında stopaj kesintisi yapılmasına gerek bulunmamaktadır.
Bu nedenle ….. TL bedelli iş makinesi kiralanması işinde, yapılan ödemelerden gelir vergisi kesintisi yapılmaması işlemlerinin yasal düzenlemelere uygun olduğu anlaşılmış olup bu konuda ilişilecek husus bulunmadığına, oy birliğiyle,