Belediye bütçesinden, kiracının faaliyet alanı ile ilgili epilasyon ve lazer cihazları alımının yapılması.
Belediye’nin kiracısı tarafından karşılanması gerekmesine rağmen ve yasal dayanağı bulunmaksızın, Belediye bütçesinden, … Güzellik Salonu’nda, kiracının faaliyet alanı ile ilgili epilasyon ve lazer cihazları alımının yapılarak kamu zararına neden olunduğu anlaşılmıştır.
“… Güzellik Salonu ” Belediye’nin şirketine, … tarihli … sayılı encümen kararıyla, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51/g maddesi hükmüne göre kiraya verilmiş ve aynı günde imzalanan sözleşmeyle kullanımı da devredilmiştir.
Belediye Fen İşleri Müdürlüğü’nde hazırlanan … tarihli … sayılı yazıda (talep formu), Müdürlüğün ihtiyacı olarak gösterilen 1 adet “ Foto epilasyon cihazı-Adonis IPL Cihazı” (HT350İ) (...), 1 adet “Cilt Bakım Cihazı” ve 1 adet “Epilasyon Koltuğu” (SPA Motorlu) için mal alım işi ihalesinin satın alınmasına gereksinim olduğu ve ilgili Müdürlük tarafından da bu işleme onay verildiği, mal alımının … firmasından … tarihli … sayılı fatura ile gerçekleştirildiği, belirlenmiştir.
Ancak, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Yüklenmeye girişilmesi” başlıklı 26’ncı maddesinde,
“Yüklenme, usulüne uygun olarak düzenlenmiş sözleşme esaslarına veya kanun hükmüne dayanılarak iş yaptırılması, mal veya hizmet alınması karşılığında geleceğe yönelik bir ödeme yükümlülüğüne girilmesidir. Bütçede yeterli ödeneği bulunmayan işler için yüklenmeye girişilemez. Yüklenme süresi malî yılla sınırlıdır. Harcama yetkilileri, tahsis edilen ödenekler dâhilinde yüklenmeye girebilirler. Yüklenmeye girişilen tutara ait ödenekler saklı tutulur, başka iş yaptırılması, mal veya hizmet alınması için kullanılamaz. ” hükmü,
Aynı Kanun’un “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde,
“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” hükmü,
Aynı Kanun’un “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde,
“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik son cümle: 22/12/2005-5436/10 md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi, harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.
Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine, işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.
(Ek üçüncü fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak harcamalarda, veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayılır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usûller Maliye Bakanlığınca belirlenir.
Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.” hükmü yer almaktadır.
Bu hükümler, harcama yetkilisi ile gerçekleştirme görevlisinin kurum bütçelerinden harcama yapılması sürecinde üstlenmiş oldukları görev ve sorumlulukları açıkça ortaya koymaktadır.
Ayrıca, Belediye mülkiyetindeki taşınmazın “belediye şirketine boş olarak verilmemesi gerektiği” şeklindeki yorum, sözleşmede öngörülmeyen ve başta 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ile diğer ilgili ikincil mevzuatla da bağdaşmayan bir değerlendirme olacaktır.
Söz konusu kiracı (Belediye şirketi), kendi faaliyeti ile ilgili olan kozmetik araç ve gereçlerinin, yani epilasyon ve lazer cihazlarının, mülkiyet sahibi belediyenin kiraya verdiği taşınmaz binanın demirbaşı veya binanın zorunlu olarak ayakta durması için gereken, yani bina yapısının kendisinden kaynaklanan bir tamirat-tadilat vb. ile ilgili olarak mülkiyet sahibi tarafından karşılanması gereken bir harcama olmayıp, kiracının tamamen kendi tercihi ve isteğine bağlı olarak kendi ticari faaliyetlerinden kaynaklanan bir harcama kalemidir.
Dolayısıyla, Kiracının (Belediye şirketinin) kendi ve tamamen ticari mahiyetteki faaliyetinden kaynaklanan ve hedef müşteri kitlesinin kişisel, özel bakım ve kozmetik gibi tamamen subjektif ihtiyaçlarına yönelik olan ve kiracının kendi tercihleri ve politikası doğrultusunda da bu yönde hizmet vermeyi kabul ettiği bir durumda, “epilasyon ve lazer cihazları” alımı bedelinin, belediye bütçesinden karşılanması hukuka uygun değildir.
Buna mukabil, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi Kanunu’nun “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde,
“(Değişik birinci fıkra: 22.12.2005-5436/10 md.) Muhasebe hizmeti, gelirlerin ve alacakların tahsili, giderlerin hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm malî işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanması işlemleridir. Bu işlemleri yürütenler muhasebe yetkilisidir. Memuriyet kadro ve unvanlarının muhasebe yetkilisi niteliğine etkisi yoktur.
Muhasebe yetkilisi, bu hizmetlerin yapılmasından ve muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından sorumludur... Muhasebe yetkilileri gerekli bilgi ve raporları düzenli olarak kamu idarelerine verirler.
Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde,
a) Yetkililerin imzasını,
b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,
c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,
d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,
Kontrol etmekle yükümlüdür.
Muhasebe yetkilileri, ilgili mevzuatında düzenlenmiş belgeler dışında belge arayamaz. Yukarıda sayılan konulara ilişkin hata veya eksiklik bulunması halinde ödeme yapamaz. Belgesi eksik veya hatalı olan ödeme emri belgeleri, düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç bir iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderilir. Hataların düzeltilmesi veya eksikliklerin giderilmesi halinde ödeme işlemi gerçekleştirilir.” hükmü yer almaktadır.
Bu hükümlere göre, muhasebe yetkilisinin, ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde yetkililerin imzasını arama yükümlülüğü, bir mali işlemin muhasebeleştirilmesine dayanak teşkil eden belgelerde gelir, alacak, gider ya da borç tutarının tespit edilmesine esas rakamlardaki açık, kolayca görülebilen ve yorum gerektirmeyen hatalar tespit etme yükümlülüğü, usul ve mevzuatına göre tahakkuk ettirilmiş gideri hak sahibine ödemek ve ödeme yaparken hak sahibinin kimliğini kontrol etmekle görevli olduğu, idarelerce ilgili kanunlarına göre tarh ve tahakkuk ettirilerek tahsil edilebilir hale gelmiş kamu gelir ve alacaklarının takip ve tahsil edilmesinden tek başına sorumlu olduğu, kısacası yetki ve sorumluluklarının bu hususlarla sınırlı olduğu, açıkça anlaşılmaktadır.
Açıklanan gerekçelerle, … Salonu’nda, kiracının (Belediye şirketinin) kendi faaliyet alanı ile ilgili epilasyon ve lazer cihazları alımının yapılarak bedelinin Belediye bütçesinden ödenmesi suretiyle neden olunan toplam … TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine,
Muhasebe Yetkilisi …’ e (Mali Hizmetler Müdürü) sorumluluk tevdi edilemeyeceğine,
(Üye …’ un, “… Salonu’nda kullanılmak üzere satın alınan malzemelerle ilgili noter tasdikli sözleşmeyle adı geçen malzemelerin demirbaş kayıtlarının hangi taraf üzerinde bulunduğuna ilişkin yeterli denetim kanıtına ulaşılamamıştır. Bu nedenle maddenin hüküm dışı bırakılarak, istenen verilere ulaşılmasından sonra yargı raporu tanzimi için Grubuna iadesi uygun olur.” şeklindeki ayrışık görüşüne karşı)
Oy çokluğuyla,