Önceki kafilelerle Çanakkale’ye götürülmüş kişilerin daha sonraki kafilelerle tekrar tekrar Çanakkale’ye götürülmesi, listelerdeki boş yerler ve gezide görevli kişiler için de şartnameye aykırı olarak yükleniciye ödeme yapılması.
….. Belediyesi ile ….. Ltd. Şti. arasında …..-TL bedelle sözleşmesi imzalanmış bulunulan, “….. işine” ilişkin dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda, önceki kafilelerle Çanakkale’ye götürülmüş kişilerin daha sonraki kafilelerle tekrar tekrar Çanakkale’ye götürülmesi, listelerdeki boş yerler ve gezide görevli kişiler için de şartnameye aykırı olarak yükleniciye ödeme yapılması sonucu kamu zararına neden olunduğu görülmüştür.
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 35’inci maddesinde, denetimin kamu idarelerinin hesap, mali işlem ve faaliyetleri ile iç kontrol sistemlerinin incelenmesi ve kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak kullanılmasının değerlendirilmesi şeklinde tanımlandığı, yetkili merci ve organlar tarafından usulüne uygun olarak alınan karar veya yapılan iş ve işlemlerin mevzuata ve idarelerce belirlenen hedef ve göstergelere uygun olmasına rağmen, yönetsel bakımdan gerekliliği, ölçülülüğü, (…) uygun bulunmadığı, yönünde görüş ve öneri içeren, kamu idaresinin yerine geçerek belirli bir iş ve işlemin yapılmasını veya belirli bir politikanın uygulanmasını zorunlu kılacak, kamu idaresinin takdir yetkisini sınırlayacak veya ortadan kaldıracak görüş ve talep içeren yerindelik denetiminin ise yapılamayacağı hüküm altına alınarak denetimin çerçevesi belirlenmiştir.
Uygulamada ise ….. Belediyesi’nin ilgili ihtiyacın karşılanması konusunda almış olduğu gezi düzenleme kararının, gezi düzenlenen yerin veya yapılan programın sorgulanması söz konusu olmadığından, Sayıştay Denetçileri tarafından yerindelik denetimi yapılmadığı ve 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 35’inci maddesine aykırı davranılmadığı görülmektedir.
Önceki kafilelerle Çanakkale’ye götürülmüş kişilerin daha sonraki kafilelerle tekrar tekrar Çanakkale’ye götürülmesi, listelerdeki boş yerler ve gezide görevli kişiler için de şartnameye aykırı olarak yükleniciye ödeme yapılması hususlarının kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak kullanılması kapsamında yargı raporuna alındığı anlaşılmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 8’inci maddesinde kamu kaynağını kullananların kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden ve kullanılmasından sorumlu oldukları belirtilmektedir Aynı Kanunun, harcama yetkililerinin sorumluluğunu düzenleyen 32’nci maddesinde, harcama talimatlarının, bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından harcama yetkililerinin sorumlu olduğu ifade edilmektedir.
Ayrıca, Danıştay’ın 18.06.1980 tarih ve D5D, E.1978/2766, K.1980/2236 nolu kararında da "İdareye tanınan takdir yetkisinin mutlak ve sınırsız olmayıp, kamu yararı amacı ve hizmet gereği ilkeleriyle sınırlı olduğu" belirtilmiştir.
Diğer yandan, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 12’nci maddesinde, memurların görevlerini yaparken gerekli dikkat ve itinayı göstermeleri gerektiği, aksi takdirde oluşacak zararlardan sorunlu olacakları belirtilmektedir. Bu hükme göre kamu kaynağı kullanan Belediye görevlileri de, bu kaynağı mahalli müşterek ihtiyaçlar çerçevesinde, hizmetin gerektirdiği ölçüde ve mevzuata uygun olarak kullanmak durumundadırlar.
Dolayısı ile daha önce bahse konu Çanakkale gezisine ….. Belediyesi tarafından götürülmüş bulunan kişilerin görevli memurların gerekli dikkat ve özeni göstermemiş olmaları nedeniyle tekrar tekrar yeni kafilelere dahil edilmesi, hizmet gereği olmayıp idarenin takdir yetkisi kapsamında da değerlendirilemeyeceğinden, yukarıda bahsedilen mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmekte ve kamu zararına neden olunmaktadır.
Diğer yandan, işe ait hakedişler ile eki belgeler ve ….. İşi Özel Şartnamesi incelendiğinde,
İşin, ….. kişinin 45 kişi kapasiteli ….. otobüs ile kafileler halinde Çanakkale gezisine götürülmesi şeklinde ihale edildiği, kişi başına …..-TL teklif eden ….. Ltd. Şirketi ile toplam ……-TL’ye sözleşme imzalandığı, ihale süresi içerisinde ödenen hakedişlerin de geziye götürülen kişi listeleri üzerinden hesaplanarak ödendiği görülmektedir.
….. İşi Özel Şartnamesinin Hizmet Alımının Detayı başlıklı 5’inci maddesinin İdare Tarafından Gerçekleştirilecek Hizmetler başlıklı (a) fıkrasının 2’nci bendinde, “Katılımcı listeleri gezi programları başlamadan önce katılımcıların Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası ile Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortaları yaptırılmak üzere yükleniciye teslim edilecektir. Bu konudaki her türlü giderler yükleniciye ait olacaktır.”, Yüklenici Firma Tarafından Gerçekleştirilecek Hizmetler başlıklı (b) fıkrasının 3’üncü bendinde, “ Yolcuların tamamına seyahat firması tarafından seyahat sigortası yapılacaktır.”, 4’üncü bendinde “ Her kafilede Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğünce önceden belirlenerek yükleniciye bildirilecek olan bir görevli Belediye personeli, Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğünden bir personel ile Sağlık İşleri Müdürlüğünden bir sağlık personeli (Hemşire) bulundurulacaktır. Bu personeller için yükleniciye ayrıca ücret ödemesi yapılmayacaktır.”, 15’inci bendinde “ Her kafilede Belediye Başkanlığımızca belirlenecek olan ve Kontrol Teşkilatında görev alan üç personel bulundurulacak olup, meydana gelen aksaklıklar ve olumsuzluklar bu personeller tarafından tutanakla tespit edilecektir.” hükümleri yer almaktadır.
Uygulamada ise, katılımcı listeleri hazırlanırken görevli kişiler belirtilmesine rağmen, ….. İşi Özel Şartnamesinin 5’inci maddesinin (b) fıkrasının 4’üncü bendine aykırı olarak ….. Belediyesi tarafından her bir kafile için belirlenen görevli Belediye personelleri için de yükleniciye birim fiyat üzerinden ödeme yapıldığı, ayrıca katılımcı listelerinde boş satırlar bulunmasına rağmen, söz konusu boş satırlar da hesaba katılarak 45 kişi üzerinden yükleniciye ödeme yapıldığı ve bu uygulamalar neticesinde de kamu zararına neden olunduğu görülmüştür.
Dolayısı ile önceki kafilelerle Çanakkale’ye götürülmüş kişilerin daha sonraki kafilelerle tekrar tekrar Çanakkale’ye götürülmesi, listelerdeki boş yerler ve gezide görevli kişiler için de şartnameye aykırı olarak yükleniciye ödeme yapılması sonucu oluşan …..-TL tutarındaki kamu zararının sorumlularına müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine,
(Üye …..’un “5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesinde Belediyenin mahalli müşterek nitelikte olmak şartı ile Belediye sınırları içerisinde görev ve sorumluluklarını yerine getirip, yetkilerini kullanabileceğinin açıkça düzenlenmesi ve İdareye tanınan takdir yetkisinin mutlak ve sınırsız olmayıp, kamu yararı amacı ve hizmet gereği ilkeleriyle sınırlı olması nedenleriyle ….. Belediyesinin Çanakkale gezisi düzenleme görev, yetki ve sorumluluğu bulunmamaktadır. Dolayısı ile Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesine aykırı olarak yapılan ….. işinin tamamının sorgu konusu edilmesi amacıyla konunun Denetçisine iadesi uygun olur.”
Üye ……’ın “Önceki kafilelerle Çanakkale’ye götürülmüş kişilerin daha sonraki kafilelerle tekrar Çanakkale’ye götürülmesi konusunda şartnamede herhangi bir kısıtlama yer almadığından, konunun mevzuata uygun olduğu düşünülmektedir.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı),
oy çokluğuyla,