Yıllara Sari İşten Gelir Vergisi Tevkifatı
Asıl İlamın …..’ncı maddesinin (………) bendi ile tazminine hükmolunan konuyla ilgili olarak Temyiz Kurulunun ……. tarih ve …… tutanak numaralı kararı ile verilen bozma kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun ……..’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.
Asıl İlamın …..ncı maddesinin (………) bendi ile ……… Büyükşehir Belediyesi tarafından yüklenici ……… İnşaat’a yaptırılan “……….. İşi” yıllara sari olmasına rağmen hakediş ödemesinden gelir vergisi tevkifatı yapılmaması nedeniyle sebep olunan kamu zararı tutarı ……….. TL’nin tazminine karar verilmişti.
Bu tazmin hükmüne karşı sorumlulardan Gerçekleştirme Görevlisi…. …….. tarafından Sayıştay Temyiz Kuruluna yapılan temyiz başvurusu üzerine anılan Kurulca, …….. tarih ve ………. tutanak numaralı kararla, Geçici Kabul Komisyon Üyelerinin yıllara sari işlerde gelir vergisi tevkifatı yapılması konusunda yetkileri olmadığı gibi, yetkilerinin olmadığı bir hususta sorumlu tutulmalarının da mümkün olamayacağı, ayrıca hakediş rapor ve ödemeleri üzerinde imzalarının da bulunmadığı gerekçeleri ile, dilekçinin sorumluluk yönünden yaptığı itiraz kabul edilerek …….. sayılı İlamın ………’ncı maddesinin (……….) bendi ile ………..-TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmü sorumluluk yönünden bozularak sorumlulukların yeniden belirlenmesi için dosyanın dairemize tevdiine karar verilmiştir.
Diğer Gerçekleştirme Görevlileri-………..tarafından Sayıştay Temyiz Kuruluna yapılan temyiz başvurusu üzerine ise anılan Kurulca, ………. tarih ve ………… tutanak sayılı Kararları ile, “……… sayılı İlamın ……... maddesinin (………..) fıkrası ile verilen …………. TL’nin tazminine dair hüküm, aynı tazmin hükmünde Gerçekleştirme Görevlisi sıfatı ile iştiraki bulunan …………..’nün başvurusu üzerine düzenlenen ……… tarih ve ………….tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamı ile bozulmuş bulunduğundan dilekçinin işbu madde ile ilgili itirazı üzerine Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığına ancak aynı mahiyette olan bu dosyanın sözü edilen dosya ile birleştirilerek gereği yapılmak üzere kararı veren Daireye GÖNDERİLMESİNE,” karar verilmiştir.
Temyiz Kurulunun anılan kararları üzerine Dairemize havale edilen söz konusu dosyaların incelenmesi sonucunda gereği düşünüldü,
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun,
“Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde,
“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”,
“Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde,
“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik son cümle: …………….. md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi, harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.
Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine, işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.
(Ek üçüncü fıkra: …………. md.) Elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak harcamalarda, veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayılır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığınca belirlenir.
Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.”
hükümleri yer almaktadır.
…………. tarih ve …………. sayılı “5018 sayılı Kanun Çerçevesinde Sorumlu Tutulacak Görevli ve Yetkililerin Belirlenmesi Hakkında Sayıştay Genel Kurul Kararı”nın “Sorumlular” başlıklı 3’üncü bölümünün “Gerçekleştirme Görevlileri”nin sorumluluğunu belirleyen 4’üncü kısmının “Kurul, Komisyon veya Benzeri Bir Organca Düzenlenen Gerçekleştirme Belgelerinde Sorumluluk” başlıklı (c) bendinde,
“5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesi uyarınca mali işlemin gerçekleştirilmesinde görevli olanların sorumluluğu, bu işlemleri yetkili ve görevli olarak yapmalarına ve yapılan giderin bu kişilerce düzenlenen belgeye dayanılarak yapılması hususlarına göre belirlenmektedir.
Bu nedenle mevzuatına göre oluşturulan kurul, komisyon veya benzeri bir organ tarafından düzenlenen keşif, rapor, tutanak, karar veya ödemeye esas benzeri belgelerden doğacak sorumluluğa, işlemi gerçekleştiren ve bu belgeyi düzenleyip imzalayan kurul üyelerinin de dahil edilmeleri ve bu işlem nedeniyle harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulmaları gerektiğine,” karar verilmiştir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi (YİGŞ)’nin “Geçici kabul” başlıklı 41’inci maddesinin beşinci fıkrasında,
“Kabul komisyonu, gerçekleştirilen işlerin nev’ini, niteliğini, sözleşme ve ekleri ile teknik gereklere ve iş sırasında onaylanan değişikliklere uygunluğunu ve kabule hazır olup olmadığını, yüklenici veya vekili ile birlikte inceler. Yapılan inceleme neticesinde,
a) Kabul komisyonu, kabule engel nitelikte olmamakla birlikte yapılan işte kusur ve eksiklikler tespit ederse, gördüğü kusur ve eksikliklerin ayrıntısını gösterir bir liste düzenler ve bunların giderilmesi için gerekli olan süreyi tespit eder. Belirlenen sürenin sonunda, yüklenici bulunsun veya bulunmasın, işin son durumu, yapı denetim görevlisi tarafından düzenlenecek bir tutanakla tespit edilir ve idareye iletilir,
(…)
c) Kabul komisyonu işi kabule uygun gördüğü takdirde, geçici kabul tutanağı düzenlenir ve bu tutanağı komisyon üyeleri ile birlikte yüklenici veya vekili de imzalar.
(…)”denilerek geçici kabul komisyonunun görev ve sorumlulukları düzenlenmiştir.
Bu hükümler gereği mali işlemin gerçekleştirilmesinde görevli olanların sorumluluğu, bu işlemleri yetkili ve görevli olarak yapmalarına ve yapılan giderin bu kişilerce düzenlenen belgeye dayanılarak yapılması hususlarına göre belirlenmektedir.
Bu nedenle geçici kabul komisyonu tarafından düzenlenen tutanaktan doğacak sorumluluğa, işlemi gerçekleştiren ve bu belgeyi düzenleyip imzalayan kurul üyelerinin de dahil edilmeleri ve bu işlem nedeniyle harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulmaları gerekmektedir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 41’inci maddesi gereği komisyon üyelerinin gerçekleştirilen işlerin nevini, niteliğini, sözleşme ve ekleri ile teknik gereklere ve iş sırasında onaylanan değişikliklere uygunluğunu ve kabule hazır olup olmadığını inceleme, yapılan işte kusur ve eksiklikler tespit ederse gördüğü kusur ve eksikliklerin ayrıntısını gösterir bir liste düzenleyip bunların giderilmesini temin etme, işi kabule uygun gördüğü takdirde geçici kabul tutanağı düzenleme gibi görevleri bulunmaktadır. Bu hususlara ilişkin olarak geçici kabul komisyonu tarafından düzenlenen tutanaktan doğacak sorumluluğa, işlemi gerçekleştiren ve bu belgeyi düzenleyip imzalayan kurul üyelerinin de dahil edilmeleri gerekmektedir.
Ancak, anılan görevlerin kapsamı içerisinde yıllara sari inşaat ve onarma işlerinde hakediş ödemelerinden tevkifat yapılması bulunmamaktadır. Kurul üyelerinin yıllara sari işlerde gelir vergisi tevkifatı yapılması konusunda yetkileri olmadığı gibi, yetkilerinin olmadığı bir hususta sorumlu tutulmaları da mümkün değildir. Ayrıca geçici kabul komisyonu üyelerinin hakediş rapor ve ödemeleri üzerinde imzaları da bulunmamaktadır.
Bu itibarla, bahse konu yıllara sari yapım işiyle ilgili olarak, geçici kabul tarihinin idarece onaylanmasından önce yapılan işler için düzenlenen ………..-TL bedelli …………Ek Nolu hakediş üzerinden %3 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılmaması sonucu neden olunan …………-TL kamu zararından Geçici Kabul Komisyonu Üyeleri: (………………’in sorumlu tutulmamalarına,
Ve söz konusu kamu zararının Harcama Yetkilisi …………ve Gerçekleştirme Görevlisi…..’na müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine.. karar verildi.