İşçilere ödenecek yol tazminatı tutarının hatalı belirlenmesi.
Toplu İş Sözleşmesiyle (TİS) belirlenen işçilere ödenecek yol tazminatı tutarının Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu ile Harcırah Kanununun birlikte değerlendirilmesi sonucu hatalı bir şekilde belirlenmesi dolayısıyla kamu zararına neden olunduğu anlaşılmıştır.
6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun “Toplu iş sözleşmesi ve çerçeve sözleşmenin içeriği” başlıklı 33’üncü maddesinde,
“…
(5) Toplu iş sözleşmeleri ve çerçeve sözleşmeler, Anayasaya ve kanunların emredici hükümlerine aykırı düzenlemeler içeremez.” hükmü yer almaktadır.
6245 sayılı Harcırah Kanununun “Tarifler” başlıklı 3’üncü maddesinde ise (Değişik: 11/12/1981 - 2562/1 md.)
“…
d. Hizmetli: Personel kanunlarına göre yardımcı hizmetler sınıfına dahil personeli, kurumlarda yalnız ödenek mukabili çalışanlarla kurumlarda çalıştırılan tarım ve orman işçilerini ve iş kanunlarına göre işçi sayılan kimseleri,
…” hükmü,
Aynı Kanunun “Harcırah hesabında esas tutulacak aylıklar” başlıklı 7’nci maddesinde ise (Değişik: 11/12/1981 - 2562/4 md.)”
“…
Hizmetlilerin harcırahı, aldıkları aylık ücret veya ödeneklerine, gündelik ile çalışanların harcırahı da gündeliklerinin 30 katına en yakın memur aylık tutarı üzerinden hesaplanır. Şu kadar ki (Ödenek mukabili çalışanlar hariç) bunların harcırahları hiçbir suretle 4 üncü derecedeki memurlara verilen miktarı geçemez.” hükmü yer almaktadır.
Her iki Kanunun emredici nitelikteki düzenlemelerinin birlikte değerlendirilmesinde, toplu iş sözleşmelerinde işçilere yapılacak yol tazminatı veya harcırah veya geçici görev yolluğu ödemesinde ödenecek bedel, hiçbir suretle 4 üncü derecedeki memurlara verilen miktarı geçemeyeceği açıkça anlaşılmaktadır.
Ancak, … Belediyesi ile … Sendikaları arasında 2014 - 2015 yıllarını kapsayacak şekilde yapılan Toplu İş Sözleşmesinin “Geçici Görev Zammı” başlıklı 64’üncü maddesinde,
“Geçici görevle il sınırları dışına gönderilen işçilere her gün için 60,00 TL yol tazminatı ödenir.” hükmüne yer verilmiştir.
Kendisine bir görev tevdi edilerek çalışmakta olduğu yerleşim birimi dışına gönderilen işçiye, yolda veya gönderildiği yerleşim biriminde geçirdiği her gün için ödenen herhangi bir tutar, “harcırah” mahiyetindedir. Yapılan ödemenin “tazminat” ya da başka bir ad altında olması da, mahiyeti değiştirmeyecektir.
TİS 64’üncü maddesi hükmü uyarınca belirlenen ve Belediye tarafından işçilere ödenen bu bedel, 2014 yılı için belirlenen 4’üncü derecedeki memurlara verilecek harcırah tutarının (31 TL) üzerindedir.
Ayrıca, geçici göreve giden bir işçiye sadece TİS’ de yer verilen bedelde yol tazminatı ödenmesi söz konusu olabilirken, Harcırah Kanununda ise işçiye, gündelik dışında yer verilen diğer masrafların herhangi biri ödenmemektedir. Aslında TİS ile öngörülen bu durum, işçinin aleyhinedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun, “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde,
“…
Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde,
a) Yetkililerin imzasını,
b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,
c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,
d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,
Kontrol etmekle yükümlüdür.
…” hükmü yer almakta olup, bu hükme göre yapılan yol tazminatı ödemelerinin mevzuata uygun olup olmadığını inceleme ve değerlendirme yetkisi bulunmayan Muhasebe Yetkilisi (Mali Hizmetler Müdürü) …’ e sorumluluk tevdi edilemeyeceğine oy birliğiyle,
Açıklanan diğer gerekçelerle, toplam … TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine,
(Daire Başkanı … ve Üye …’ ın, “6245 sayılı Harcırah Kanununun 1’inci maddesinin, kurumlarda çalışan, memur ve hizmetlilerin görev mahalli dışında görevlendirilmesi halinde, bu kişilere ödenecek yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını ve hesaplanmasını düzenleyen bir genel hüküm olduğu, Toplu İş Sözleşmesinde yer alan hükmün ise işçinin tüm masraflarını karşılamak amacıyla yapılan özel bir düzenleme olduğundan, yapılan ödeme “harcırah” olarak değerlendirilemeyecektir. Toplu İş Sözleşmesinde tarafların, toplu sözleşme özerkliğinin kendilerine tanıdığı düzenleme yetkisi çerçevesinde işçi lehine iyileştirilme yapmasının kamu düzenini ve kamu yararını ihlal edici bir yönü de olamayacağından, konuyla ilgili olarak, ilişilecek bir husus bulunmadığı, yönünde karar verilmesi uygun olur” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı)
Oy çokluğuyla, karar verildi.