Su aboneliğinin hatalı abonelik türü üzerinden yapılması
Asıl İlamın ……..’uncu maddesiyle tazminine hükmolunan konuyla ilgili olarak Temyiz Kurulunun ……… tarih ve ………… tutanak numaralı bozma kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.
Anılan İlamın …..’uncu maddesiyle, .... Belediyesi’nde Ticarethane olarak işletildiği halde su aboneliklerinin mesken olarak yapılması nedeniyle eksik su bedeli tahsil edilmesi soncu sonucu neden olunan kamu zararı tutarı ……….. TL’nin tazminine karar verilmişti.
Bu tazmin hükmüne karşı Sorumlulardan ……….. tarafından Sayıştay Temyiz Kuruluna yapılan temyiz başvurusu üzerine anılan Kurulca …… tarih ve ……… tutanak sayılı Kararında anılan İlamın ……….’uncu maddesiyle verilen tazmin hükmü, eksik su bedeli tahsil edilmesi konusunda Belediye Başkanının sorumlu olmaması gerekçesiyle bozularak dosyanın Dairemize gönderilmesine karar verilmiştir.
Temyiz Kurulunun anılan kararı üzerine Dairemize havale edilen söz konusu dosyanın incelenmesi sonucunda gereği düşünüldü,
Denetçi tarafından düzenlenen sorgudan, .... Belediyesi tarafından ticarethane olarak işletilen yerlerin su aboneliklerinin mesken olarak yapılması neticesinde su faturalarının eksik hesaplanarak tahsil edilmesi sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile Belediye Başkanı ile Muhasebe Yetkilisinin sorumlu tutulduğu görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun "Amaç" başlıklı 1’inci maddesinde ifade edildiği üzere, Kanun, esas olarak kalkınma planları ve programlarında yer alan politika ve hedefler doğrultusunda kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde elde edilmesi ve kullanılmasını, hesap verebilirliği ve mali saydamlığı sağlamak üzere, kamu mali yönetiminin yapısını ve işleyişini, kamu bütçelerinin hazırlanmasını, uygulanmasını, tüm mali işlemlerin muhasebeleştirilmesini, raporlanmasını ve mali kontrolü düzenlemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda "Bakanların ve Üst Yöneticilerin Hesap Verme Sorumluluğu" başlıklı dördüncü bölümün 11’inci maddesi üst yöneticilerin hesap verme sorumluluğunu,
İdarelerin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanması,
Sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımının sağlanması,
Kayıp ve kötüye kullanımın önlenmesi,
Mali yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi ve izlenmesi,
Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesi,
olarak belirlemiştir.
Ayrıca bu sorumluluğun gereklerinin, Harcama yetkilileri, Mali hizmetler birimi, İç denetçiler aracılığıyla yerine getirileceği hüküm altına alınmıştır.
5018 sayılı Kanun’un 32 ve 33’üncü maddelerinde ve ……. tarih ve ……… sayılı Sayıştay Genel Kurulu Kararında mali sorumluların harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlileri olduğu ifade edilmektedir. Ayrıca, 31 Aralık 2005 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Harcama Yetkilileri Hakkında da Genel Tebliğ'de harcama yetkililerinin kimler olacağı açıkça tanımlanmıştır. Üst yönetici, harcama yetkilileri arasında sayılmamıştır. Hatta Tebliğin 'Harcama Yetkisinin Birleştirilmesi' kısmında üst yönetici ve yardımcılarına harcama yetkisinin verilmesini yasaklamıştır.
İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmeliğin 12'nci maddesinde "Harcama yetkilileri, yardımcıları veya hiyerarşik olarak kendisine en yakın üst kademe yöneticileri arasından bir veya daha fazla sayıda gerçekleştirme görevlisini ödeme emri belgesi düzenlemekle görevlendirir." ifadesi yer almaktadır. Bahse konu düzenlemeler dikkate alındığında harcama sürecinde yer alan personelin gerçekleştirme görevlileri ve harcama yetkilisi olduğu aşikardır. Harcama surecinin hiç bir aşamasında yer almayan Üst Yöneticinin mali sorumluluğundan bahsedilemez.
……….. tarih ve ……. sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararında geçen ve niteliği açıklanmayan "özel kanunlar" ibaresinden, bütçe mevzuatı, kamu ihale mevzuatı, personel mevzuatı ve benzeri mali mevzuatın kastedildiği düşünülmektedir. Üst yöneticilerin sorumluluğuna ilişkin Kararın ise söz konusu mevzuatta üst yöneticilere harcamaya ilişkin görevler verildiği/verileceği varsayımına dayandırıldığı değerlendirilmektedir. Ancak 5018 sayılı Kanun’un 81'inci maddesiyle, 1050 sayılı Kanunun ve diğer kanunların 5018 sayılı Kanuna aykırı hükümleri yürürlükten kaldırılmış bulunmaktadır. Bu nedenle diğer kanunlarda üst yöneticilere verilen görevlerin "harcama sürecine ilişkin görevler" şeklinde yorumlanması 5018 sayılı Kanun’a aykırı olacaktır.
Hem 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 18’inci hem de 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38’inci maddesinin (f) işaretli bendi ile belediye başkanlarına verilen görevlerden biri de, belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmektir. Bu bağlamda, Belediye başkanları belediye idaresinin başı ve üst yöneticisi olarak belediyenin hem gelirlerini hem de giderlerini mevzuat hükümlerine göre tarh tahakkuk, tahsil edilmesinden ve hak sahiplerine zamanında ödenmesinden mali yönden değil idari yönden sorumlu tutulmuşlardır.
Sayıştay'ca yapılan incelemeler sonucunda bir kamu zararı tespit edildiğinde ve kamu kaynağının verimli, etkin ve ekonomik kullanılmadığı saptandığında, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde sorumlu tutulacak görevli ve yetkililerin belirlenmesi hususundaki tereddüdün giderilmesine yönelik olarak alınan 14/06/2007 tarih ve 5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararının "III-Sorumlular" başlığı altında, üst yöneticinin Belediye Meclisine karşı sorumlu olduğu ancak özel kanunlardan doğan Sayıştay'a karşı mali sorumlulukları olabileceği gibi, münferit bir olayda da sorumlu tutulabileceğinden bahsedilmiş olup bu meselenin Sayıştay yargısı sırasında hükme bağlanacağı vurgulanmıştır.
Sayıştay Genel Kurulunun yukarıda değinilen kararında üst yöneticilerin sadece özel kanunlardan ve münferit olaylardan dolayı sorumlu tutulabileceklerine hükmedildiği halde, sorguda herhangi bir özel kanun hükmüne atıf yapılmaksızın Belediye Başkanına sorumluluk tevcih edilerek 5018 sayılı Kanun’un mali sorumluluğu içermeyen genel sorumluluk maddelerine dayalı hüküm kurulmaktadır. Bu nedenle Belediye Başkanına yüklenen sorumluluk 5018 sayılı Kanun hükümlerine ve söz konusu Sayıştay Genel Kurul Kararına aykırıdır.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, ticarethane olarak işletildiği halde su aboneliklerinin mesken olarak yapılması nedeniyle eksik su bedeli tahsil edilmesi konusunda Belediye Başkanının sorumluluğu bulunmamaktadır.
Su aboneliklerini ticarethane olarak değil de mesken olarak yapan Belediye görevlilerinin sorumluluğu vardır. Ancak denetçi tarafından düzenlenen sorguda Belediye Başkanı ile birlikte Muhasebe Yetkilisi sorumlu tutulmuştur.
Bu itibarla, aboneliklerin yanlış yapılmasında sorumluluğu bulunan görevli personelin de savunmaları alınarak düzenlenecek ek raporun Dairemize intikaline değin konunun hüküm dışı bırakılmasına,
oy çokluğuyla ………tarihinde karar verildiği Sayıştay ………’ncı Dairesinde saklı ………. karar sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ek ilam düzenlendi.