Nakliye Mesafesinin Hatalı Hesaplanması
…. tarih ve … sayılı Ek İlamın …’üncü maddesi ile tazminine hükmolunan konu ile ilgili olarak Temyiz Kurulunun … tarih ve … tutanak numaralı bozma kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.
Anılan ilamın …’üncü maddesiyle, … İnşaat yüklenimindeki … TL ihale bedelli “Fen İşleri Hizmet Alım İşinde” nakliye mesafesinin hatalı hesaplanması sonucu kamu zararı tutarı … TL’nin tazminine karar verilmişti.
Bu tazmin hükmüne karşı sorumlulardan …., …., …, …., …., …, …, … tarafından Sayıştay Temyiz Kuruluna yapılan temyiz başvurusu üzerine anılan Kurulca, … tutanak sayılı Kararında “….bütün sorumluların savunmalarında duruşma talebinde bulundukları, ancak …. dışındaki sorumlulara duruşma tebligatı yapılmadığı görülmüştür.
Anayasanın “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36. maddesinde,
“ (Değişik: 3.10.2001-4709/14 md.) Herkes, meşrû vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.
Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz.” denilmekte,
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “Hukuki dinlenilme hakkı” başlıklı 27. maddesinde,
“ (1) Davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler.
(2) Bu hak,
a) Yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını,
b) Açıklama ve ispat hakkını,
c) Mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini,
içerir.” denilmektedir.
Sayıştay Dairelerinin Çalışma Usul ve Esasları’nın “Çağrı Ve Duruşma Talebi” başlıklı 10. maddesinin ilgili 4. ve 6. bendinde ise,
"(4) Yargılamaya esas raporlar hakkında sorumlular duruşma talebinde bulunabilirler. Sorumlular bu taleplerini denetçi sorguları üzerine düzenleyecekleri savunmalarında belirtirler.
(6) Çağrı veya duruşma talebi üzerine davet, elektronik posta veya telefonla teyit edilmek şartıyla faks veya gerektiğinde resmi yazı ile yapılır. Çağrı veya davette, ilgililerden belirlenen gün ve saatte toplantı veya yargılamada hazır bulunması istenir." denilmektedir.
Anayasa’nın 36. maddesine göre herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir. Adil yargılanma hakkı, hak arama özgürlüğünün uzantısı niteliğindedir.
Ayrıca 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 27. maddesi uyarınca taraflar dinlenmeden, iddia ve savunmalarını beyan etmeleri için davet edilmeden hüküm kurulması, savunma hakkının kısıtlanması niteliğinde olduğundan adil yargılanma hakkı ve hukuki dinlenilme hakkına aykırıdır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre duruşma talebinde bulunan sorumlulara duruşma hakkı tanınması gerekmektedir. Dolayısıyla sorumluların bu yöndeki talebi yerindedir.
Diğer yandan ilamda üst yönetici olması nedeniyle sorumlular arasından çıkarılan Belediye Başkanının …. tarih ve … numaralı ödeme emri ekindeki hakedişi “onaylayan” sıfatı ile imzaladığı görülmüştür. Dolayısıyla Belediye Başkanı …’nın da “hakedişi onaylayan” sıfatı ile sorumlular arasında yer alması gerekmektedir.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle … sayılı ek ilamın … maddesi ile verilen tazmin hükmünün usül yönünden BOZULARAK yeniden hüküm tesisini teminen dosyanın dairesine TEVDİİNE” karar verilmiştir.
Temyiz Kurulunun anılan kararı üzerine Dairemize havale edilen söz konusu dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve yapılan duruşmada hazır bulunan sorumluların sözlü savunmalarının dinlenmesi sonucunda,
Denetçi tarafından düzenlenen Ek Raporda, …. İnşaat yüklenimindeki …. TL ihale bedelli “Fen İşleri Hizmet Alım İşinde” nakliye mesafesinin hatalı hesaplanması sonucu kamu zararına neden olunduğu iddia edilmişse de,
İşe ait Teknik Şartnamenin “Güzergah tespiti” başlıklı 55’inci maddesinde, “Malzemelerin alınacağı nokta ile bırakılacağı nokta” belirlenen araç ile km tespiti yapılacak tespit edilen değerler tutanağa bağlanacak ve güzergah adı yazılacaktır.” denilmiş anılan şartnamenin “Ödeme şekli” başlıklı 56’ncı maddesinde ise, “Yapılan güzergah tespiti tutanağına göre idare tarafından her sefer için 1 adet fiş tanzim edilecek. Tanzim edilen fişlerin toplamının tespit edilen km ile çarpımı sonucunda elde edilen toplam km’ye göre ödeme yapılacak” düzenlemesi yer almıştır.
Şartnamenin söz konusu hükümleri ile hakediş raporuna ekli “Kilometre Tespit Tutanakları”, “Malzeme Nakli İşine Ait Fiş Listeleri ve Puantaj cetvellerinin” birlikte incelenmesinden de anlaşılacağı üzere, çalışma sahası olarak belirlenen alanda belediye personelinin gözetim ve denetimi altında çalıştırılan kamyonlara, malzemenin yüklendiği alan ile malzemenin boşaltılacağı alan arasında ring yapmak suretiyle her gidiş dönüş için bir adet fiş düzenlenmiş ve ödemeler bu fişler baz alınarak yapılmıştır.
Bu durumda, İhale dokümanında konuyla ilgili ibarenin tam olarak ifade edilmemiş olması veya eksik ifade edilmesi amaçlanan sonucu değiştirmemektedir.
Zira, Teknik Şartnamenin 55’inci maddesinde güzergah tespitinin, 2011/…. kayıt numarası ile yapılan ihalede “malzemelerin alınacağı nokta ile bırakılacağı nokta arasında” şeklinde yapıldığında işin birim fiyatının …. TL/km, 2012/… kayıt numarası ile yapılan ihalede “malzemelerin alınacağı nokta ile bırakılacağı nokta arasındaki gidiş-geliş toplam km ödenecektir.” şeklinde yapıldığında işin birim fiyatının …. TL/km, 2013/… kayıt numarası ile yapılan ihalede ise malzemelerin alınacağı nokta ile bırakılacağı nokta arasındaki yüklü gidiş toplam km baz alınacaktır.” şeklinde yapıldığında ise işin birim fiyatının …. TL/km bedel üzerinden ihale edildiği, dolayısı ile gerçekleşen 3 ihale değerlendirildiğinde birim fiyatların birbirine yakın olduğu anlaşılmıştır.
… Ticaret ve Sanayi Odasınca malzeme taşıma rayiç bedelinin 1 km’ye ….TL olduğu, … Şoförler ve Otomobilciler Odası Başkanlığınca 1 km’ye yüklü ve boş ortalama malzeme taşıma rayiç bedelinin … TL olarak tespit edildiği, yapılan bu tespitler gereğince de Belediyenin gidiş ve dönüş bedeli karşılığı olarak ödediği 1 km'ye …. TL bedel yönünden de herhangi bir kamu zararının söz konusu olmadığı görülmüştür.
Ayrıca, yaklaşık maliyet cetvelinde belirlenen taşıma mesafesini aşan kısmın iddia olunduğu üzere kamyonların boş olarak dönüşlerine tekabül eden mesafe olmayıp, … Belediye Başkanlığının …. tarih ve … sayılı yazılarına istinaden sözleşme bedelinin %15 oranında arttırılması sonucu ilave malzeme nakliyesine isabet eden miktardan oluşmaktadır.
Sonuç olarak, 2011/…., 2012/…. ve 2013/…. ihale kayıt numaraları ile yapılan aynı işe ilişkin ihalelerde malzeme taşıma için teklif edilen birim fiyatların tanıma göre değişmesi, ancak birim fiyatların sonuç itibariyle birbirleri ile tutarlı olması, ayrıca …. Şoförler ve Otomobilciler Odası Başkanlığı ve …. Ticaret ve Sanayi Odası Başkanlığınca tespit edilen 2012 yılı için bir kamyonun 1 km'lik ortalama (yüklü-boş) taşıma maliyetinin Belediyece ödenen taşıma bedelinden yüksek olması nedenleriyle mevzuatına uygun olduğu anlaşılan …. TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına işbu Ek İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.