İşçilere Çalışmadıkları Günler İçin yemek Ve Yol Bedeli Ödenmesi
...........Belediyesi Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı İdari İşler Şube Müdürlüğü ile ........... ....... A.Ş. arasında 17.12.2014 tarihinde, ...........TL bedelle sözleşmesi imzalanan, … Hizmetlerinde Çalıştırılmak Üzere Personel Çalıştırılmasına Dayalı hizmet alım işinde, personele ödenecek yol ve yemek bedellerinin, personelin çalışmadığı günler için de ödenmiş olduğu görülmüştür.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Personel çalıştırılmasına dayalı ihalelerde yaklaşık maliyet” başlıklı 10’uncu maddesinde,
(1) Personel çalıştırılmasına dayalı ihalelerde, personel maliyeti, tarım dışında ve 16 yaşından büyük işçiler için belirlenmiş brüt asgari ücret tutarı ile bu tutar üzerinden hesaplanan işveren payı toplamından az olmamak üzere bulunan maliyetler dikkate alınarak hesaplanır.
(2) (Değişik: 7/6/2014–29023 R.G./ 4.md.) İhale konusu işte çalışacak personele ilişkin yemek, yol gibi maliyetlerin teklif fiyatına dahil edilmesinin öngörüldüğü hallerde, yukarıda yapılan hesaplamalara, bu maliyetlerin brüt tutarları da eklenir. Ayrıca personele nakdi olarak ödenmesi öngörülen yemek ve yol bedelinin günlük brüt tutarları ile söz konusu yemek ve yol bedellerinin bir ayda kaç gün üzerinden verileceği idari şartnamede gösterilir.”
denilmektedir.
.......tarih ve .......sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren, Kamu İhale Genel Tebliğinin,
78.9’uncu maddesinde, “İhale konusu işte çalışacak personele ilişkin yemek ve yol maliyetlerinin istekli tarafından karşılanmasının öngörüldüğü hallerde, bu maliyetlerin brüt tutarları dikkate alınacaktır.”,
78.10’uncu maddesinde, “Nakdi olarak ödenecek brüt yemek ve yol bedeli üzerinden işveren sigorta primi ayrıca hesaplanacak ve yemek bedeli hesaplanırken yemek prim istisna tutarı da dikkate alınacaktır.”,
78.13’üncü maddesinde,
“Yemek ve yol bedelinin nakdi olarak ödeneceği öngörülen ihalelerin idari şartnamelerinde, yemek ve yol bedelinin günlük brüt tutarları ve ayda kaç gün ödeneceği yazılacak, bu brüt tutarların nakdi olarak ödeneceği ve ücret bordrosunda gösterileceği açıkça belirtilecektir. Her ay 30 gün olarak kabul edilecek ve bazı ayların 30 günden daha fazla ya da eksik günleri dikkate alınmayacaktır. İdari şartnamede 26 veya 22 olarak belirlenen aylık gün sayısı üzerinden hesaplama yapılacak ve 31 veya 28 gün olan aylardaki fiili gün sayısı dikkate alınmayacaktır. Yemek ve yol için aylık gün sayısı belirlenmemiş ise 26 gün olarak hesaplama yapılacaktır.
(Ek paragraf:RG-7/6/2014-29023) Bununla birlikte, hafta tatili ve genel tatil günleri dahil 30 günden daha kısa süreli çalışma yapılması öngörülen aylar ile takvim yılına göre 28 veya 29 günden daha kısa süreli çalışma yapılması öngörülen Şubat ayı (artık gün/kıst ay) kapsamında çalışılacak toplam gün sayısı ile bu süre içerisinde yemek ve yol bedeli verilecek gün sayısının, idari şartnamenin ilgili maddesinde belirtilmesi gerekmektedir.”,
78.14’üncü maddesinde ise, “İdari şartnamelerde ücret ile nakdi olarak ödenecek yemek ve yol gibi giderlerin net olarak ödeneceğine dair düzenleme yapılmayacaktır. İdari şartnamede yer alan bu bedellerin brüt olduğu belirtilmemiş olsa bile bu tutarlar brüt olarak kabul edilecek ve buna göre işlem yapılacaktır.”
hükümleri bulunmaktadır.
Yukarıda belirtilen yasal düzenlemelere göre, idareler, yol ve yemek bedelinin nakdi olarak ödenmesini öngörürlerse ihalelerin idari şartnamelerinde düzenleme yapmak zorundadırlar. Bu düzenlemede, yemek ve yol yardımının günlük brüt tutarlarına, yardımın ayda kaç gün yapılacağına, ücret bordrosunda gösterileceğine, haftalık çalışılan gün sayısına göre yardımların 22 gün ya da 26 gün üzerinden yapılacağına dair bilgiler yer alacaktır. Diğer yandan Tebliğ’de, yardımların 22 gün ya da 26 gün üzerinden yapılacağına dair bilgi yoksa maliyet hesaplamalarında 26 günün dikkate alınacağı da kayıt altına alınmıştır.
4857 İş Kanunu’nun “Tatil ücretine girmeyen kısımlar” başlıklı 50’inci maddesinde,
“Fazla çalışma karşılığı olarak alınan ücretler, primler, işyerinin temelli işçisi olarak normal çalışma saatleri dışında hazırlama, tamamlama, temizleme işlerinde çalışan işçilerin bu işler için aldıkları ücretler ve sosyal yardımlar, ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri için verilen ücretlerin tespitinde hesaba katılmaz.”,
Aynı Kanun’un “Yıllık izin ücreti” başlıklı 57’inci maddesinde,
“İşveren, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye, yıllık izin dönemine ilişkin ücretini ilgili işçinin izine başlamasından önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek zorundadır.
Bu ücretin hesabında 50 nci madde hükmü uygulanır.”
denilmektedir.
Diğer yandan, 4857 sayılı İş Kanunu’nun yukarıda belirtilen maddelerinde ise, sosyal yardımlar için verilen ücretlerin tatil ücretinin hesabında dikkate alınmayacağı ve yıllık izinli olunan günlere ilişkin ücretin hesaplanmasında da söz konusu hükmün geçerli olduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla, yemek ve yol bedelleri de birer sosyal yardım olduğundan yıllık izin, genel tatil, hafta tatili veya raporlu oluna çalışılmayan günlerde ödenmemesi gerekmektedir. Zira Kamu İhale Genel Tebliğindeki yemek ve yol bedellerinin 22 ya da 26 gün üzerinden ödenmesi gerektiğine ilişkin düzenlemenin de İş Kanunu’ndaki hükümler ile paralellik gösterdiği ve yemek ve yol bedelinin personelin iş başında ve işverenin emrinde olduğu günler için fiili çalışma karşılığında verilmesinin amaçlandığı anlaşılmaktadır.
İlgili işe ait idari şartnamenin 25.3.2’nci maddesinde, “Yemek ve yol giderleri: a) Yemek ücreti: İşçilere ödenmesi zorunlu günlük brüt yemek ücreti 11,00 ( KDV HARİÇ ) TL’dir. Ayda 26 gün üzerinden hesaplanacak, nakdi olarak ödenecek ve bordroda gösterilecektir.
b) Yol Ücreti: Aylık 26 gün üzerinden ödenecek ve faturalandırılacak olan ........... Genel Müdürlüğü’nce otobüs hatları için A fiyat tarifesinde/şehir merkezinde belirlenen ücret tarifesinde yer alan tam kent kart dolum tutarından günlük olarak verilecek 4 adet yol bedeli aylık 26 gün üzerinden ( KDV hariç ) hesaplanacak ayni aylık olarak verilecek ve aşağıdaki formüle göre hesaplanacaktır:
A: Günde Verilecek Bilet Sayısı ( 4 Adet )
B: Ayda Verilecek Bilet Gün Sayısı ( 26 Gün )
C: Bir Ayda Verilecek Toplam Bilet Sayısı ( A X B )
D: ........... A Fiyat Tarifesinde / Şehir Merkezinde Bir Binişlik KDV Dahil Tam Bilet Fiyatı
E: Bir Ay İçerisinde Verilecek KDV Dahil Toplu Ulaşım Kart Bedeli ( C X D )
F: Teklif Fiyata Dahil Edilecek KDV Hariç Toplu Ulaşım Kart Bedeli ( E/1,18 )”
hükmü yer almaktadır.
Söz konusu işle ilgili personelin bordro ve puantajlarının incelenmesi neticesinde, bordroların sair ödeme kısmında, personelin yıllık izin, ücretli izin veya genel tatil günlerinde çalışmamış olduğunun belirtildiği buna rağmen, ulusal bayram, genel tatil, idari tatil ve yıllık izin vb. gibi fiilen çalışılmayan günlerin hakediş ödemelerinde dikkate alınmadığı, bahsedilen günlerde de çalışma yapılmış gibi yemek ve yol ödemesi yapıldığı anlaşılmıştır. Oysaki yukarıdaki mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere hem personele ödenen yol ve yemek ücretlerinin çalışma karşığı ödenmesinin gerektiği hem de yüklenici için maliyet teşkil etmeyen tutarlara ilişkin ödeme yapılmaması gerektiği açıktır.
“… Hizmetlerinde Çalıştırılmak Üzere Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alım” işinde, mevzuata ve işin idari şartnamesine aykırı olarak personele fiilen çalışılmayan günler için yol ve yemek bedeli ödenmiş ve bu suretle kamu zararına neden olunmuş ise de, sorumlular oluşan kamu zararının yüklenici firmadan tahsil edildiğini bildirmiş ve tahsilata ilişkin kanıtlayıcı belgeleri savunma ekinde sunmuşlardır.
Bu itibarla, ………..TL kamu zararının ahiz ........... ....... A.Ş.’nin hakedişinden .......tarih ve ....... ödeme emri belgesi ile kesinti yapılmak suretiyle tahsil edildiği anlaşıldığından konu hakkında ilişilecek husus kalmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.