Huzur Ücreti
Asıl İlamın 12’nci maddesi ile hüküm dışı bırakılan konunun 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 50’nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü gereğince görüşülmesinin devamına karar verildi.
Anılan İlamın 12’nci maddesiyle, sorgu konusu ödemelerin Uzlaşma Komisyonu ile beraber Kıymet Takdir ve Zarar-Ziyan Komisyonlarını da kapsamakta olduğu, bahse konu ödemelerin bu üç komisyona yapılan ödemeler olduğu, söz konusu ödemelerin Yönetim Kurulu tarafından alınan karar doğrultusunda yapıldığı, bu ödemelerin ayrıştırılması ve Yönetim Kurulu Üyelerinin konuyla ilgili savunmalarının alınması ve sonucun ek raporla Dairemize intikaline değin konunun hüküm dışı bırakılmasına karar verilmişti.
Bu defa Dairemizin bu kararı üzerine bahse konu görevlilerinin de konuyla ilgili savunmaları alınarak düzenlenen ek rapor ve eklerinin incelenmesi sonucunda,
4.11.1983 tarih ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’na göre kurulan uzlaşma komisyon üyelerine komisyon ücreti adı altında ödemede bulunulduğu görülmüştür.
Anılan Kanun’un değişik 8’inci maddesinde, “İdarelerin, bu Kanuna göre, tapuda kayıtlı olan taşınmaz mallar hakkında yapacağı kamulaştırmalarda satın alma usulünü öncelikle uygulamaları esastır.
Kamulaştırma kararının alınmasından sonra kamulaştırmayı yapacak idare, bu Kanunun 11 inci maddesindeki esaslara göre ve konuyla ilgili uzman kişi, kurum veya kuruluşlardan da rapor alarak, gerektiğinde Sanayi ve Ticaret Odalarından ve mahalli emlak alım satım bürolarından alacağı bilgilerden de faydalanarak taşınmaz malın tahmini bedelini tespit etmek üzere kendi bünyesi içinden en az üç kişiden teşekkül eden bir veya birden fazla kıymet takdir komisyonunu görevlendirir.
Ayrıca idare, tahmin edilen bedel üzerinden pazarlıkla satın alma ve trampa işlemlerini yürütmek ve sonuçlandırmak üzere kendi bünyesi içinden en az üç kişiden teşekkül eden bir veya birden fazla uzlaşma komisyonunu görevlendirir.
İdare, kıymet takdir komisyonunca tespit edilen tahmini bedeli belirtmeksizin, kamulaştırılması kararlaştırılan taşınmaz mal, kaynak veya bunların üzerindeki irtifak haklarının bedelinin peşin veya bu Kanunun 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasına göre yapılıyor ise, bu fıkradaki usullere göre taksitle ödenmesi suretiyle ve pazarlıkla satın almak veya idareye ait bir başka taşınmaz malla trampa yoluyla devralmak istediğini resmi taahhütlü bir yazıyla malike bildirir.
Malik veya yetkili temsilcisi tarafından, bu yazının tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde, kamulaştırmaya konu taşınmaz malı pazarlıkla ve anlaşarak satmak veya trampa isteği ile birlikte idareye başvurulması halinde, komisyonca tayin edilen tarihte pazarlık görüşmeleri yapılır, tespit edilen tahmini değeri geçmemek üzere bedelde veya trampada anlaşmaya varılması halinde, yapılan bu anlaşmaya ilişkin bir tutanak düzenlenir ve anlaşma konusu taşınmaz malın tüm hukuki ve fiili vasıfları ile kamulaştırma bedelini içeren tutanak malik veya yetkili temsilcisi ve komisyon üyeleri tarafından imzalanır.
İdarece, anlaşma tutanağının tanzim tarihinden itibaren en geç kırkbeş gün içinde, tutanakta belirtilen bedel ödenmeye hazır hale getirilerek, bu durum malike veya yetkili temsilcisine yazıyla bildirilerek tapuda belirtilen günde idare adına tapuda ferağ vermesi istenilir. Malik veya yetkili temsilcisi tarafından idare adına tapuda ferağ verilmesi halinde, kamulaştırma bedeli kendilerine ödenir.
Bu madde uyarınca satın alınan veya trampa edilen taşınmaz mal, kaynak veya irtifak hakkı, sahibinden kamulaştırma yolu ile alınmış sayılır ve bu şekilde yapılan kamulaştırmaya veya bedeline karşı itiraz davaları açılamaz.
Anlaşma olmaması veya ferağ verilmemesi halinde bu Kanunun 10 uncu maddesine göre işlem yapılır.”
denilerek kamulaştırmada satın alma aşaması ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
.... İdaresi tarafından yapılan bir kısım kamulaştırma işlemlerinde uzlaşma işlemlerini yürütmek için yukarıdaki maddede belirtilen komisyon kurulmuştur. Bu komisyonda görevlendirilen kişilere de bu görevleri dolayısıyla huzur ücreti adı altında bir ödeme yapılmıştır. Ancak, adı geçen komisyon üyelerine huzur ücreti ödeneceğine dair hüküm, ne 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nda ne de 5393 sayılı Belediye Kanunu’nda yer almaktadır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 25 32, 36’ncı maddelerinde huzur ücreti ve ödeneğin kimlere ödeneceği belirtilmiş olup, bunlar arasında kamulaştırma işlerinde görevli uzlaşma komisyon üyeleri sayılmamıştır.
Belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar çerçevesinde, anılan İdare tarafından, uzlaşma komisyonu üyelerine yapılan huzur hakkı ödemelerinin herhangi bir hukuki dayanağı bulunmamaktadır. Bilindiği üzere 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesinde de, “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterler arasında sayılmıştır. Bu durumda, 4.11.1983 tarih ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’na göre kurulan uzlaşma komisyon üyelerine komisyon ücreti adı altında ödemede bulunulması sonucunda kamu zararına neden olunmuştur.
Ancak dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden bahse konu kamu zararı tutarı olan ...-TL’nin, ...tahsil edildiği anlaşılmıştır.
Bu nedenle, ..tarihli ve ... sayılı asıl İlamın 12’nci maddesiyle verilen hüküm dışı kararının kaldırılmasına ve konu hakkında ilişilecek husus kalmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca Ek İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.