….. tarih ve …. sayılı İlamın 10’uncu maddesiyle tazminine hükmolunan konuyla ilgili olarak Temyiz Kurulunun …. tarih ve …. tutanak numaralı bozma kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.
Anılan İlamın 10’uncu maddesiyle, Sosyal Denge Sözleşmesi uyarınca memur personele yapılan ödemelerden 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca gelir vergisi kesintisi yapılmaması sonucu neden olunan kamu zararı tutarı …. TL’nin sorumlularından tazminine karar verilmişti.
Bu tazmin hükmüne karşı Belediye Başkan V. …. ile Mali Hizmetler Müdür V. ….’in Sayıştay Temyiz Kuruluna yaptığı temyiz başvurusu üzerine anılan Kurulca …. tarih ve …. tutanak nolu kararın 3’üncü maddesinde “ …. Belediyesi ile …. arasında yapılan toplu iş sözleşmenin 22., 23., 24., 25., 26. ve 27. maddelerinde belirlenen ödemelerin tamamı net ödeme tutarı esas alınarak yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
Sözleşmeye muhatap kişilere yapılan ödeme net tutar olduğundan bu şahıslardan gelir vergisi kesintisi yapılması mümkün değildir. Ahizi net ödemenin yapıldığı kişiler değildir.
Sosyal Denge Sözleşmesi uyarınca memur personele yapılan ödemelere ilişkin brüt vergi matrahı idarece tespit edilerek verginin hesaplanması gerekmekte ve belediye tarafından vergi ödemelerinin ne ölçüde gerçekleştirildiğinin tespiti için denetim elemanlarınca bir incelemeye ihtiyaç bulunmaktadır.
Bu itibarla, bu ödemenin brütünün hesaplanıp belediyece ödenip ödenmediğinin tespiti için vergi incelenmesi gerektiği gerekçesiyle Bakanlığına bildirilmesi için tazmin hükmünün Bozularak Dairesine TEVDİİNE,” karar verilmiştir.
Bu karar üzerine Denetçisince düzenlenen ek rapor ve eklerinin incelenmesi sonucunda,
30.06.1989 tarih ve 20211 sayılı mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanan 375 sayılı KHK’nın Ek 15’inci maddesinde,“(Ek: 4/4/2012-6289/33 md.) Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.” denilmiştir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun
“Ücretin Tarifi” başlıklı 61’inci maddesinin bir ve ikinci fıkralarında, “Ücret, işverene tabi belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.” hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanun’un “Vergi Tevkifatı” başlıklı 94’üncü maddesinde ise, “Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zırai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.
1. Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre,
…
vergi tevkifatı yapılır.
…” denilmektedir.
Anılan hükümler uyarınca, bir işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen ve para ile temsil edilebilen her türlü menfaatler herhangi bir kanuni düzenlemeyle istisna edilenler haricinde, gelir vergisine tabi olup, 375 sayılı KHK’nın ek 15’inci maddesine istinaden kamu görevlilerine ödenecek sosyal denge tazminatları üzerinden de, bu ödemeler herhangi bir istisnaya tabi tutulmadığından gelir vergisi kesintisi yapılması gerekir.
…. Belediyesi ile …. arasında yapılan Toplu İş Sözleşmesinin 22, 23, 24, 25, 26 ve 27’nci maddelerinde belirlenen ödemelerin tamamının net ödeme tutarı esas alınarak yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
Toplu İş Sözleşmesinde sosyal denge ödemesinin net tutar üzerinden yapılacağı belirtildiğinden bu ödemelerin brüt tutarının hesap edilerek gelir vergisi kesintisine tabi tutulması ve böylece söz konusu verginin belediyece yüklenilmesi gerekir.
Bu durumda Toplu İş Sözleşmesinin zikredilen hükmü uyarınca personele ödenen sosyal denge yardımında herhangi bir fazla ödeme söz konusu değildir. Bu nedenle de bu ödemeyi yapanlara sorumluluk yüklenemez.
Ücret üzerinden kesilen gelir vergisi genel bütçe gelirlerini ilgilendirdiğinden ve ….. Belediyesi tarafından kesinti yoluyla tahsil edilen verginin bilahare beyanname yoluyla ilgili vergi dairesine ödenerek Hazineye intikal ettirilmesi gerektiğinden konunun ilgili kurum olan Maliye Bakanlığınca değerlendirilmesi yerinde olacaktır.
Bu itibarla, …. ile …. Sendikası arasında düzenlenen Toplu İş Sözleşmenin ilgili maddelerinde sosyal denge ödemelerinin net tutar üzerinden yapılacağı düzenlenmiş ve bu tutarın da memur personele ödenmiş olduğu anlaşıldığından …. TL için ilişilecek husus bulunmadığına oy birliğiyle karar verildi.